This 15 a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work 15 expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
- Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.
- Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
* Maintain attribution The Google *watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
- Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book 15 in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
athttp://books.google.com/
BOUGHT WITH THE INCOME FROM THE GIFT OF BTEPHEN BALISBUHRY, OF WORCESTER, MASS.
(Class of 1817).
PATROLOGUE .
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE EGCLESIASTICORUM,
SIVE LATINORUM, 8IYVE GR /ECORUM.
QUI AB EVO APOSTOLICO AD ETATEM INNOCENTII III (ANN. 1216) PRO LATINIS ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1139) PRO GRAECIS FLORUERUNT :
BECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLICA TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA ECCLESLE SAECULA ET AMPLIUS,
IUXTA EDITIONES ACCURA TI8S81MAS, INTER SE CUMQUE NONNULL.IS CODICIBUS NANUSCRIPTIS COLLATAS, PERQUAM DILIGEN- TER CASTIGATA ; DIBSERATA TIONIBUS, COMMENTARIIS YARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; OMNINUS GPKIUBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUA TRIBUS NOVISSIMIS SJCULIS DERENTUR ABSOLUTAS, DETECTIS AUCTA ; INDICIBUS ORDINARIIS VEL ETIAM ANALYTICIS, SINGULOS SIYE TOMOS, SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENT! SUDSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEX TUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINABUM MARKGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFI- CANTIBUS, ADORNATA ; OPERI!BUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPMIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DtCENTIS ET QUADRAGINTA INDICIBUS SUB OMNI RESPECTU, SCILICET, ALPHABETICO, CIIRONOLOGICO, ANALYTICO, ANALOGICO, STATISTICO, SYNTUETICO , ETC., ΗΕ gr AUCTORES EXHIBENTIDUS, ITA UT NON SOLUM STU- bi0S0 , SED NEGOTIIS JMPLICATO , ET 8! FORTE SINT, PIGRIS ETIAM ET IMPERITIS PATEANT OMNES 66. PATRES, L'UCUPLETATA; SED PR/ESERTIM DUOBUS DIMENSIS ET GENERALIBUS INDICIBUS, ALTERO sciLiceT ΠΡΙΝ, Quo CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, ΙΝ QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCIHPTUILE SACRE, ex quo LECTORI. COM-
PERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTUR/E VEHSUS, A PRIMO GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSI9, COMMENTATI SINT : £M ΓΙΟ ACCURA TISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDa, SI. PERPENDANTUR. CHARACTERUM NITIDITAS, CHART QUALITAS, INTEGRITAS TEEITUS, CORRECTIONIS PERFECTIO, OPERUM RECUSONRUM TUM VARIETAS TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATMOLOGIAE DECURSU CONSTANTER $1'WILIS, PRETII EXIGUITAS, PRESERTIMQUE 18TA COLLECTIO UNA, MKTIIODICA ET CHRONOLOGICA, BKXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS I1IC ILLIC SPARSORUM, VEL ETIAM INEDITORUM, PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES
&TATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIDUS, COADUNATORUM, , ET EX INNUMERIS OPERIBUS TRADITIONEM CATHOLICAM CONFLANTIBUS, OPUS UNICUM MIRABILITER EFFICIENTIUM.
SERIES GRJECA POSTERIOR,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCBIPTORESQUK ECCLESIE GRAEC/E AB VO PHOTIANO USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ;
AGCURANTE J.-P. MIGNE,
Bibliothecs cleri aniversee, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE RCCLESIASTICAR RAMOS BDITORR.
PATROLOGIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIE, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIAM NEMPE LATINAM, ALIAM GRAECO-LATINAM. ΑΜΕΑ PARTES ΡΕΝΕ JAM INTEGRE EXARATAE SUNT. LATINA, DUCENTIS ET VIGINTI DUOBUS VOLUMINIBUS MOLE SUA $TANS, DECEM ET CENTUM SUPRA MILLE FRANCIS VENIT : GRAECA DUPLICI EDITIONE .TYPIS MANDATA- EST. PRIOR CKECUM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERAL! COMPLECTITUR, NOVEMNQUE ET CENTUM VOLUMINA, PRO PRIMA SERIE GR/ECA, NON EXCEDIT. POSTERIOR AUTEM VERSIONEM LATINAM TANTUM EXHIBET, IDEOQUE INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA YOLUMINA RETINETUR. SECUNDA SERIES GRJECO-LATINA SEXAGINTA "VOLUMINA PROBABILITEH NON SUPERABIT ; DUM HUJUS VERSIO MERE LATINA TRIGINTA YOLUMINIBUS ABSOLVETUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN ο ECO-LATINUM 0CTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS SOLUNHMODO EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETI! HUJUS BENEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM INTEGRAM, SIVE LATINAM, SIVE GRLECAM 005” ΡΑΜΕΤ NECESSE ERIT; SECUS ENIM CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATES VARIA ΡΑΚΤΙΑ KQUABUNT. ATTAMEN, 81 QUIS EMAT INTEGRE ET SEORSIM COLLECTIONEM GR.£CO-LATINAM, VEL EANDEM EX οι «6Ο LATINE VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL PRO SEX FRANCIS SOLUM. OBTINEBIT. IST.E CON- ΡΙΤΙΟΝΕΣ FUTURIS PATROLOGIA SERIEBUS APPLICANTUB, Si TEMPUS EAS TYPI8 MANDAND! MON NOHIS DEEST.
PATROLOGILE GRECE TOMUS CXXVI. THEOPHYLACTUS BULGARIA ARCHIEPISCOPUS. EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE, EDITOHEM, IN VIA DICTA /^AM BOISE, OLIM PROPE POINTAM LUTETI£ PAHRISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNG VERO INTRA MOEMA PABRISINA,
c/186^
ο ς5δ0ιἨ
TRADITIO CATHOLICA.
SAECULUM ΧΙ. ANNUS 1070.
OEOGOYAAKTOY
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ BOYATAPIAE
ΤΑ EYPIZKOMENA ΠΑΝΤΑ.
IHEOPHYLACTI
BULGARLE£ ARCHIEPISCOPI
OPERA QUJE REPERIRI POTUERUNT OMNIA.
ACCEDIT
FR. J. 5. ΠΑΕΙ BERN. DE RUBEIS
DISSERTATIO DE IPSIUS THEOPHYLACTI ETATE, GESTIS, SCRIPTIS AC DOCTRINA;
. ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE 1.-Ρ. MIGNE, BIBLIOTHECAE CLEKI UNIVERSE, SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICE RAMOS EDITORE.
——— Em 0-0 -—Ó—
TOMUS QUARTUS.
—— ÁÁilup-9-9-9-«mmumu— ———
VENEUNT QUATUOR VOLUMINA ÁÁ FRANCIS GALLICIS,
EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,
(IN VIA DICTA D'MBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIA PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUGE, NUNC VERO INTRA MOENIA PARISINX..
1865
TRADITIO CATHOLICA.
SIECULUM XI, ANNUS 1010,
ELENGHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO OXXVI CONTINENTUR.
THEOPHYLACTUS BULGARLE ARCHIEPISCOPUS.
Expositio in Epistolam I S. Joannis.
-- in Epistolam II S. Joannis.
— . iuEpistolam 111 ojusdem S. Joannis.
— in Epistolam S. Jude apostoli. Oratio in Adorationem venerande Crucis.
— in Presentationem B. Marie.
Homilia in undecimum evangelium matutinum. Historia martyrii xv martyrum. Liber de iis quorum Latini incusantur. Institutio regia. Pars prior. — Panegyrica. Pars altera. — Ραταπείίεα. Testimonium Anne Comneno de Constantino Porphyrogenito. Epistolae XX ex codice Vaticano. Epistola LXXV, ex Joan. Meursio. Epistola XXXV a J. Lamio edite.
Profatio Bongiovanni ad Commentaria in V prophetas minores.
Procmium expositionis sanctorum prophetarum. Expositio in Oseam prophetam. — in prophetam Habacuc. * — in prophetam Jonam. — in Nahum prophetam. — jn prophetam Micheam.
col.
APPENDIX AD TugoPBYLACTI OPERA, — Vita S. Clementis Bulgarie archiepiscopi.
Varie Lectiones ad Comment. in 4 Evangelia.
Syllabus fidissima vocum Grecarum quae continentur in quatuor Evangeliorum
volumine. . Indices in Opera Theophylacti.
Parisiis, ^ Ex Tvpis J.-P. MIGNE.
9 67 19 86
106 130 146 151 222 254 266 287 307 358 502 9259 966 919 819 906 970 1050
1191 1239
1241 1251
ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ À ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗΝ.
THEOPRYLAGTI JN. EPISTOLAM I $, J0ANNIS,
ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ Α’ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ.
Ἐπειδὴ αὐτὸς ὁ Ἰωάννης, ὁ τὸ Εὐαγγέλιον vpá- Ψας, αὐτὸς xai ταύτην ἐπιστέλλει, ὑπομιμνήσχων τοὺς Ίδη πιστεύσαντας εἰς τὸν Κύριον. Καὶ πρῶτον μὲν ὥσπερ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, οὕτω χαὶ ἐν ταύτῃ τῇ 'Ἐπιστολῇ θεολογεῖ περὶ τοῦ Λόγου, ἀποδεικνὺς αὐτὸν ἀεὶ εἶναι ἓν τῷ Oti, καὶ διδάσχων τὸν Πατέρα φῶς εἵναι, ἵνα χαὶ ἓν τούτῳ γνῶμεν τὸν Λόγον ὡς ἁπαύ- γασμα αὑτοῦ εἶναι. θεολογῶν δὲ ἐξηγεῖται μὴ veo- τερον εἶναι τὸ καθ᾽ ἡμᾶς µυστήριον. ἀλλ ἐξ ἀρχῆς μὲν xal ἀεὶ τυγχάνειν αὐτὸ, νῦν δὲ πεφανερώσθαι ἓν τῷ Κυρίῳ, ὃς ἐστι Qj αἰώνιος καὶ 8:5; ἆληθι- νός. Καὶ τὸ αἴτιον δὲ τῆς τούτου παρουσίας χαὶ ἐπι- Φανείας τίθησ:, λέγων εἶναι τοῦτο, ἐπὶ τῷ καταλυσᾶι τὰ ἔργα τοῦ διαδόληυ, καὶ ἡμᾶς ἐλευθερωθῆναι ἀπὸ τοῦ θανάτου, καὶ ὙΥινώσχειν ἡμᾶς τὸν Πατέρα
καὶ αὐτὸν τὸν Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χρι- B
στόν. Γράφει γοῦν πρὸς πᾶσαν ἡλικίαν, πρὸς παι- δία, πρὺς νεανίσκους, πρὶς Ὑέροντας, ὅτι ὁ μὲν θεὸς ἐγνώσθη, fj δὴ διαθολικἡ ἑνέργεια λοιπὸν νενίχηται, χαταργηθέντος τοῦ θανάτου. Εἶτα λοιπὸν δι ὅλης τῆς Ἐπιστολῆς περὶ ἀγάπης διδάσχει, θέλων ἡμᾶς ἀλλήλους ἀγαπᾷν, καὶ ἀποδειχνὺς, ὅτι δεῖ ἀλλήλους ἀγαπᾷν, ἐπειδὴ xat ὁ Χριστὸς Ἰγάπησεν ἡμᾶς. Ἐξη- γεῖται οὖν περὶ διαφορᾶς φόδου xal ἀγάπης, xal τέχνων θςοῦ, καὶ τέχνων διαθόλου, xaX περὶ ἆμαρ- πίας θανατιχῆς xaX pi] θανατικῆς, χαὶ διαφορᾶς πνευμάτων. Καὶ )οιπὸν διαιρεῖ, ποῖον μὲν πνεῦμα &x τοῦ θεοῦ ἐστι, ποῖον δὲ τῆς πλάνης * χαὶ πότε μὲν γινωσχόµεθα τέχνα θεοῦ, πότε δὲ τοῦ διαδόλου * xol περὶ ποίας ἁμαρτίας ὀφείλομεν εὔχεσθαι ὑπὲρ τῶν ἁμαρτανόντων * xaX πξρὶ mola; οὐ δεῖ εὔχεσθαι ^ xal
τι ὁ p ἀγαπῶν τὸν πλησίον οὐχ ἔστιν ἄξιος τῆς χ)ήσεως, οὐδὲ δύναται λέγεσθαι τοῦ Χριστοῦ. Καὶ «hv ἑνότητα δὲ τοῦ Υἱοῦ πρὺς τὸν Πατέρα δείχνυσι * καὶ ὅτι ὁ ἀρνούμενης τὸν Υἱὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει. Διαχρίνει δὲ £v «fj, Ἔπιστονῇ ταῦ:ῃ λέγων * Καὶ τουτο ἴδιον τοῦ ᾿᾽Αντιχρίστου εἶναι τὸ λέγειν, uh. εἷ- ναι τὸν YUv αὐτὸν τὸν Χριστὸν Ιησοῦν, ἵνα T, 670v, ὅτι ὡς μὴ ὄντος ἐχείνου ἑαυτὸν εἴπῃ εἶναι ὁ Ψψεύ- στης, Παραινεῖ δὲ δι ὅλης τῆς Ἐπιστολῆς μὴ à0j- psi», τοὺς πιστεύοντας τῷ Κυρίῳ, εἰ μισοῦνται ἐν τῷ κόσµῳ, ἀλλὰ μᾶλλον χαίρειν, ὅτι τὸ μῖτος τοῦ χόσµμου δείκνυσι τοὺς πιστεύοντας, µεταβεθγχένχι ἁπ᾿ αὑτοῦ τοῦ xÓsp.ou, καὶ elvat λοιπὸν τῇ: οὐρανίου
À A09 ARGUMENTUM EPISTOLAE I JOANNIS.
Joannes, qui Evangelium scripsit, hanc etiam conscripsit Epistolam, qua cos, qui in Dominum crediderant, commonefacit. Et primo quidem, sicuti in Evangelio, ità et hic Verbi divinitatem astruit, ostendens, eum semper fuisse, docensque, 'auem lucem esse, ut hae ratione, Verbum velut ipsius esse splendorem, intelligereinus. Theologice. vero disserens, ostendit, haud novum esse mysterium nostrum, Sed a principio et semper fuisse ; nunc aulem. manifestatum esse in. Domino, qui est. vita eterna et Dcus verus, Causam vero ipsius adventus et manifestationis exponit, dicens, ipsum venisse, ut diaboli destrueret opera, no«que a morte libera- ret : atque ut Patrem et Filium Dominum nostrum Jesum Christum cognosceremus. Scribit itaque ad cujusvis zetatis homines, ad pueros, ad juvenes, ad genes, quoniam Deus cognitus est, et diaboli pote- &tlas devicta. Deinde per totam Epistolam docu- menta habct de cliaritate, volens, ut nos invicem diligau.us : ostenditque hoc. nohis praestandum csse, quoniam et Cristus dilexit nos. Disserit igi- tur de diversitate timor:s et dilectionis, dec filiis Dei et filiis diaboli, de peccato mortali et non mortali, de diversita!e spirituum : ac postea declarat, qui- uam spiritus ex Dco sit, et quinam ex diabolo ; et quomodo cognoscere possimus filios Dei εἰ filios diaboli, et cujus peccati ventam orare debeamus peccautibus ; qualis vero non : et quod qui proti- mum non diligit, dignus non sit Dei vocatione, ne- que dici porsit esse Christi. Unitaiem etiam osten- dit Filii cum Patre, et eum qui Filium negat, nequc
€ Patrem babere. Pr:ieterea docet, proprium Anti-
christi esse negare Filium ipsum esse Jesum Chri- stum: ut hinc sit manifestum, quod vclut. si is non csset, seipsum lalem dicturus sit ille mendax. llortatur. autem per toam Epistolam fideles, ne propterea quod odio habentur in boc mundo, con- tristentur, sed potins gaudeant : quia oJium, quo eos mundus prosequitur, osteudit ipsos ab eodem mundo discessisse, et jam ad οΦιθδίοιη societatem pertinere. Demum in fine Epistole ad memoriam denuo revocat, quod Filius Dei sit vita xterna et verus Deus ; prascipitque, ut. ipsi serviamus, et ab idolis nos contineamus,
^ , - - pé ^ 4 - ^ , - - . , e " m " - - .
αἰώνιός ἐστι θεὺς ἀλτθινὸ , xa: KEOAAAIA ΤΗΣ Α’ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ IQANNOY.
c. ΡὑαγγεΛικὴῇ θεο.ϊογία περὶ Χ/ιστοῦ. Ἐν ᾧ περὶ ἐξομο.ἰογήσεως xal προσοχῆς εἰς τὸ jui ἁμαρτάνει. "Oc. τήρησις cor ἐντο-ῶχ τοῦ θ6εοῦ τ]ν rrocur βεδαιοῖ.
Ῥατκοι, Gn. CXXVI.
* , " . s, ρ [] 9 ^ s^ ἵνα τοὺτῳ ὀοῦλευσωμτν, καὶ φυλάττωμεν ἑαυτοὺς ἀπὺ τῶν» εἰδώλων.
{03 CAPITA EPISTOL.E PRIM.E JOANNIS.
4. Evangelica de divinitate Christi enustiatio. Ubi de confessione et allentioue ad non. prceandum ;
ei quod observantia mandatorum Dei cognitione:n confirmat.
l
B
THEOPHYLACTI BULGARTI/E ARCITIEP. 1?
2. De charitale, sine qua est mpictur. Ubi etiam A B'. Περὶ ἁτάπης, sc ἄγευ ἀσέδεια. Ἐν ᾧ πα-
agit de gratia cujuscunque secumamw ciatem, εί de averstone ab amore mundi.
9. De falsis (ritribus Deum abnegantibus : et quod pietas in. Christum Patrís sonfessio sil: Patris cuim glorificatio est. predicatio quod. Filius sit Deus. Ubi etiam de divino et spiritucli dono in. sanclificatione, in spe in aguitionem Dei : quod- que omnis qui csl in Cliristo, absque peccato sit ; qui enim peccat, ex diobolo est.
ἆ. De charitate erga prozimtm, et. propensione ad largiendam | eleemosynam. Ubi ei de conscientia bona que est in fide Jesu Christi, ac de discretione spirituum per confessionem. incarnationis Doinini.
5. De dilectione fraterna ad divinttm cultum.
6. De divinitate Filii in gloria Patris et de victoria eontra diabolum per fidem Jesu Christi ad vitam eternam.
1. De fratre peecanie. jueando per orationem, et de vitando peccato : ubi etiam de detestatione cul- ius de mouum.
θα, CAPUT I.
VEns. 4. Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimms oculis nostris. llisce verbis cum Ju- dares tum gentiles, qui nostrz fidei. mysterium veluti novum ., calumniantur, confutat, ostendens vetustissimum esse. lllud enim, ab initio, perinde est ac, ín principio vel solum concepto; vel, quod non solum lege, sed quacunque etiam visibili creatura anterius est. llac enim initium habuit ; hoc autem cliam anie ipsum initium era!. Nam quid de Grecorum mysteriis, quz heri aut nudiustertius exorta sunt, dicemus? Ea enim, im- pudicitia applaudente, infirmam sero subsistentiam accepere : cum scilicet imniunditia, cujus ea et documentum et monumentuan sunt, jam inter ho- mines versaretur; faciusque jai esset a. meliori luce ad effusam noctem progressus. Ostensa igitur mysterii. nostri prestantia ex ejus antiquitate, ad- dit etiam illud esse vitam, et vitam quidem ncn temporum intervallo definitam, sed subsistentem ; quippe qu:e semper apud Patrem (uit : quemad: o- dum ct in Evangelio ait illis. verbis : Et Verbum erat apud Deum *. lliud quod fuit, vel erat von tem- poraneam exsistentiam significat, sed rei subsi- stentis essentiam, et omnium qua esse. soiliuntur principium et basim, et sine quo non possent ista '" subsistere. Quidquid enim productum est, esse
aliquid dicitur, veluti angelus, cc«lum, sol, etc. D
Solus vero Filius absolute est, de quo participant quxrcunque ad exsistendum pertrahuntur. Quare Paulus, Inm ipso enim, inquil, vivimus, movemur, et sumus ?*.. Hanc velut. introducteriam — doctrinam ut quis suscepi!, transit deinde ad ipsum videndum, non quidem corporaliter, sed per certam coguiiio- nem ; et non oculis 405 corporis, scd mentis. Contrectatio dicta quidem est de Verbo vite, quae αἱ 5: Ego sum vita, Dici vero etiam potest de Verbo, quod eat in. principio * : cum per legem
et prophelas venturum audivimus, eumque jain.
przsceutem in zorpore clare vidimus et contreciavi-
! Joan. 1, 4. * Act. xvi, 28. ? Joan, xiv, 10.
aiyecic περὶ χάριτος ἑκάοτου καθ TJuxlar, καὶ περὶ ἁποτροεπῆς τῆς εἷς τὸν xcoqtor ἁγάπης.
Y. Περὶ ψευδαδέΊρων ἀρνησιβέων" καὶ ὅτι 1) εἷἲς Κρισεὺν εὐσόάδεια, Tlarpóc ópoloyía* ἡ αὰρ τοῦ Πατρὺς δοξολογία zov Υἱου ἐστι θεο.Ίογία. Ἐν ᾧ περὶ θείου xa) πγευματικοῖ χαρίσµιατος ὃν ἁγιασμῷ ἐπ᾽ ἑλαπίδι εἰς Tricir Θεοῦ. "Οτι πᾶς ὁ ἐν Ἀριστῷ, ἑκτὸς ἁμαρτίας * ὁ γὰρ ἁμαρτάλων, áx τοῦ ὃ.αθό.ου ἐστίγ.
δ. Περὶ ἀγάπης τῆς πρὸς τὸ: π.λησίον, καὶ àia - θέσεως µεταδοτικῆς. Εν ᾧ περὶ συνειδήσεως ἀγαθῆς τὴς év πίστει "Incov λἈριστοῦ. Περὶ διαχρίσέως πγευµάτων ég' ὁιιο.]ογμίᾳ τῆς τοῦ Κυρίου ἐναγθρωπῄσεως.
€'. Περὶ gclaósAzíac εἰς θεοσέδειαν.
c. Περὶ θεο.]ογίας χἱοῦ ἐν δύξη Πατρός’ καὶ περὶ νίκης τῆς xutà τοῦ πογηροῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ ἀριστοῦ εἰς ζωή».
η ὅ- Περὶ ἀνειἸἡψεως τοῦ ἁμαρτάνοντυς ἁδε1φοῦ
διὰ προσευχης' καὶ περὶ τοῦ μὴ ἁμιρτάνευ”. Ἐν ᾧ περὶ áaoync δαιμονικοῦ σεθάσµατος.
ΚΕΦΑΛ. ΑΛ’.
"0 ἦν ἁπ' ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ &opáxapsv τοῖς ὀφθα.λιοῖς ἡμῶν». Ἰοῦτο καὶ πρὸς Ἰουδαίους xai πρὺς Ἕλληνας, οἳ ὡς νεώτερον διαθάλλονσι το καθ’ ἡμᾶς µυστέριον. Δείχνυσιν οὖν, ὡς xal παλαιὺν τούτο” ἀπ᾿ ὀρχῆς γὰρ ἔστι, xal ἅμα τῇ ὀννοηθείσῃ ἀργχῇ ' 1j οὗ μόνου τοῦ νόµου, ἀλλὰ χαὶ αὐτῆς τῆς ὁρατῆς [ἀνώτερον] κτίσεως. Ἡ μὲν γὰρ ἐρχὴην Eoyev τοῦτο δὲ ἣν xal πρὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης. Τῶν Ὑόρ τοι χθὲς καὶ πρώην Ἐλληνικῶν τί ἄν τις καὶ λένοι; & τῇ ἁἀσελγείᾳ περικροτούµενα ὀψὲ τὴν ὑπόσ-ασιν ζτχεν, ἀχαθαρσίας Ὥδη ἐμπολιτευομένης ἆνθ:ώπων,
C f; χαὶ µάθηµα χαὶ ὑπόμνημα αὕτη, καὶ τῆς ἀπὶ
τοῦ χρείττονος Εμῶν ἐπὶ τὴν κεχυµένην νύχτα ἁπό- ρέναις. Τὸ μεγαλεῖον οὗ) παριστῶν τοῦ καθ) ἡμᾶς μυσττρίου διὰ τῆς χατὰ ταῦτα ἆρχα:ότητος, ἐπάχγει ὅτι καὶ ζωῇ τοῦτό ἐστιν, xal Qut οὗ διαστήµατι χρονικῷ µετρουµένη. ἀλ)᾽ ἑυπόστατος, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα ἀεὶ οὖσα" ὥσπερ ναὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίω Xéyez Καὶ ὁ Λόγος, φησὶν, ἦν' πρὸς τὸν Θεόν. 16, dr, τοῦτο οὗ χρονιχἣν παρίστησιν ὕπαρξιν, ἁλλ᾽ ἔνυπο- στάτου πράγματος οὐσίαν, xaY πάντων τῶν τὸ εἶναι λαχόντων ἀρχήν τε xa βάσιν, xal οὗ χωρὶς οὐχ ἂν δύναιτο ταῦτα ὑποστῆναι. "E .σστον γὰρ τῶν γεννη- τῶν [[. γενητ.]. εἶναί τι λέγεται, otov. εἶναι ἄγγελον, εἶναι οὐρανὸν, εἶναι ἍΆλιον, τἄλλα πάντα * µό,ος δὲ ὁ Yib; [χκαθόπαξ] ὢν τυγχάνει’ [οὗ] µετέχοντα πάντα πρὸς Ὁπαρξ.ν.ἔρχεται. Διὸ xal Παῦλός φησιν. Ἐν αὑτῷ }ὰρ ζώμε», xal κι'ούµμεθα, xal ἐσμέν. Τούτου ἀχρύασιν κατὰ εἰσαγωγιχὴν διδασχαλἰαν πρό- τερᾖν τις δεξάµενος ἔρχεται ἐπὶ τὸ ἰδεῖν αὐτὸν, οὐ σωματικῶς, ἁλλ᾽ ἐπιστημονικῶς, χαὶ οὗ τοῖς σωµα- τιχεῖς ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ tol; vo:polg. Ἡπλάφησον [f. Ἑηλάφτσις| εἴρηται χαὶ περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς, τῆς εἰπούσης᾽ Εγώ εἰμι ἡ ἕωή. Λελέξεται xz οὕτω περὶ του iv ἀρχῇ ὄντος Λόχου, ὅτι ἀχηχόαμεν διὰ τοῦ νόµον αὑτὸν καὶ τῶν προφττῶν, ὡς ἐλεύσε- ται. Τοῦτον ἑλθόντα ἐμφανῶς μετὰ σώματος εἴδομεν, xai ἑφηλαφίσαμεν ΄ γυμνὸν γὰρ θεὶν οὐδεὶς ἑώραχε πώὠτοτξ. Οὐ γὰρ ὡς ἔτνχε συγχατεθέμεθα τῷ ὀφθέντι, * Joan. 1, 2.
iJ Lui vol TIO IN EPIST. I S. JOANNIS. — CAP. I. 14 ἀλλὰ μετὰ ψηλάφταιν, ὡς εἴρηται ἤδη, τοῦτ ἔστι A mus; nudum enim Deum nemo vidit upquam *.
μετὰ συζήττσιν voucxfv τε xal προφητιχὴν τερὶ τούτου ἐπιστεύσαμεν τῷ ὀφθέντι σαρχὶ Λόγῳ, οὐχ ὃ οὖν ἦν ἐθεασάμεθα, f ἐψηλαφήσαμεν (τούτου γὰρ thx γενεὰν εἰς διηγήσεται;), ἀλλ ὃ γέχονεν., ἧτοι γνωστιχκαῖς ἐπαφαῖς, ἣ xaX αἰσθηταῖς ' ὡς xol [θωμᾶ:] μετὰ τὴν ἀνάστασιν * εἷς γὰρ ἦν χαὶ ἁδιαί- ρετος, 6 αὑτὸς xal θεατὸς xal ἀθέατος, xat κρατού- µενος, xat pb περιδρασσόµενος, xal ἀναφῆς xal φη)αρητὸς χαὶ ἀνθρωπίνως φθεγγόµενος, xat ὡς θεὸς ἐνεργῶν τὰ θαύματα. Τοῦτο δὲ δ.ὰ τὴν ἄχραν ἑνότητα τοῦ Λόγον πρὺς τὴν σάρχα φαμέν.
Non enum apparent temere credidimus ; sed po:t contrectationem, αἱ diclum est, hoc est, post. di- . $cussa, quz de illo in lege et prophetis exstant testi- monia, credidimus Verbo in carne manifestato. AUamen non sicut erat enm — perspeximus, aut contrectavimus, (generationem enim. ejus quis encr- rabit *?) sed quod factum est, contrectatione vel menlis, vel etiam sensus ; ut Thomas post ipsius resurrectionem. Unus eniin erat et individuus ipse, et visibilis οἱ iavisibilis, et prehensus et non com- prehensus, et intaciilis οἱ atirectabilis, οἱ hu-
mano more loquens, ct ut Deus miracula faciens. Scilicet hiec omnia de codem Verbo ob. ejus. arctam
cum carne conjunctionem dicimus.
"0 ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν éxrmAdgm- σαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς. Kal ἡ ζωὴ égave- ρώθη, xal ἑωράχαμεν, xal μαρτυροῦμεν , xal ἁπαγγέλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν αἰώγιον, ἥτις ἣν πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἑραγερώθη fur. ᾿Αντὶ τοῦ, "O ἑωράχαμεν, τοῖς ὀφθαλμοῖς εἴδομεν τοῖς ἰδίοις, καὶ ἐθαυμάσαμεν. Τὸ γὰρ (εἀσασθαι ἀπὸ τοῦ.θαυµάζειν, xat μετὰ θάμδους ὁρᾷν λαμθάνεται. T$ δὲ, ἐφηλαφήσαμεν, ἀντὶ τοῦ, Πρευνήσαμεν. "Est δὲ τὸ ἑξῆς οὕτως “0 ἦν da^ ἀρχῆς, ὃ ἀχηγόαμεν, καὶ ἑωράχαμεν, καὶ ἐθεασάμεθα τοῖς ὀφθα.1μοις ἡμῶν, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐγη άφησαν περὶ τοῦ Αόγυυ τῆς ζωῆς, ἥτις Qo] ἑἐραγερώθη ' ἣν xal ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέ-.ῖομερ ὑμῖν, Aéro δἑτῆν ζωὴν τὴν αἰώγιογ, τις ἐσεὶ πρὺς τὸν Πατέρα, καὶ ἐρανερώθη ἡμῖν. *O τοίνυν ἑωρά- xajev, τοῦτο καὶ ἁπαγγέ.Ίομεν ὑμῖν. Ἔνταῦθα ἡ ἀπόδοσις, Ev τῷ, Ὁ τοίνυν ἑωράχαμεν. Ozy οὕτω
Vgns. 1, 9. Quod perspeximus, et. manus nostre contreclaveruut de Verbo vite. Et vita manifestata esl, el vidimus, cl testamur, el annuntiamus vobis ci- tam eternam, que erat apud. Patrem, et apparsit nobis. Quod perspexinus, hoc est, quod propriis oculis vidimus et. mir:ti sumus : nam perspicere hic est eum admiratione intueri. Contrectavimus autem perinde est ac, excussimus, scrutati sumus. Orationis vero series est liujusmodi : Quod erat a principio, quod audivi:znus et vidimus, et perspeximus oculis nostris, εἰ manus nostre contrectaverunt de Verbo vite, qu& vita mani(estata est, quam etiam vidimus, et testamur, et annuntiamus vobis, neinpe vitim eternam qua est apud Patrem, ct maxifestata est nobis. Quod igitur vidimus, hoc ei annuntianuud vobis . lI:c scilicet posirema verba, Quod igitur vidimus, clc. periedi complementum exbibent. Non ita tamen orationem suam digessit. Joannes,
δὲ ἑποιήσατο τὴν ἑἐπαγγελίαν ὥσπερ xal ἡμεῖς, C cum majoris brevitatis gratia, tum ut Gracanica
πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ αυντετμηµένου λόγου yon σιν, ἔπειτα δὲ χαὶ τὴν ἐρεσχελίαν τὴν Ἑλληνικὴν ἀτιμάζων, καὶ δεικνὺς ὡς οὐχ ἐν λόγοις ἡ σωτηρί: ἡμῶν, ἁλλ᾽ ἐν Épyotz* xal ἐπὶ τούτοις ἐπιστατιχω- τέρονς ἡμᾶς ἐργαζόμενος, ἵνα pf αὐτόθι προχείρως εὑρίσχοντες τὸ προχείµενο», ὑπτιώμεθα. "Αλλως τε xaX θεολογῶν ἐθουλήθη ἁσαφίᾳ χρύφαι τὰ τῶν βεθί- λων ἀνώτερα ἀχοῶν, xal μὴ àv [f. οὐχ] ἀσφαλῶς αὐταῖς ἔχφορα ποιεῖν. Τὸ γὰρ βάλλειν τὰ ἅγια τοῖς χυσὶ, xai ῥέπτειν τοὺς µαργαρίτας ἔμπρασθεν τῶν χοίρων, οὐ σώφρονος λογισμοῦ.
"Q ἑωράκαμεν καὶ ἀχηχόαμεν, xal ἁπαγγέ-νο- per ὑμῖν. Tl τοῦτο; "Οτι ζωὴ αἰώνιος ὧν kqave- pon ἡμῖν, καὶ θεαταὶ αὑτοῦ γεγόναµεν, καὶ πρὸ τοῦ σταυροῦ, xal μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ὁ γὰρ αὐτὸς xai τῷ σταυρῷ σαρκὶ προσηλώθη, καὶ τῇ αὑτῇ ἐξανέστη σαρχἰ. Kal τί χέρδος ἐκ τούτης, φησὶν, ὑμῖν χοµίζοµεν τῆς ἐπαγγελίας; Τὸ, ὥσπερ χοινω- οὓς ὑμᾶς λαμθάνοµεν διὰ τοῦ λόγου ὧν εἴδομέν τε χαὶ ἀχηχόαμεν, οὕτω χοινωνοὺς ἔχομεν xal τοῦ Πατρὸς xaY τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰητοῦ Χριστοῦ. Τούτου δὲ τυχόντας, χαρᾶς ἂν πληρωθείηµεν, ὡς τῷ so χεχλληµένοι. | .
"Ira xal ὑμεῖς κοινωγίαν ἔχητε μεθ ἡμῶν. Kal ἡ κοιγωγία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ Πατρὺς
5 Joan. 1v, 14. * Ίδα, vin, δ. 7 Matth, τη, 6.
nugamenta negligere!, ostendens, non in verbis, sed in operibus positam esse salutem nostram; ac praterea, ut attentiores nos redderet, no nimium facili et obvia rei propositze intelligentia segniorcs evaderemus. Sed et illud addendum, Joannem, quandoquidem de rebus divinis disserebat, qus profanis sublimiora sunt auribus, nec salis Luto omniLus pervia, obseuritote aliqua occulere vo- luisse : ueque en:m sobri» mentis est, " sanctum dare canibus, et mittere margaritas amte porcos.
V&Rs. 9. Quod vidimus εἰ audivimus, annuntia- fuus vobis. Quid vero? Nempe quod vila zlerna apparuerit nobis, nosque ejus 4G rci cum ante erucem. tum posl resurrectionem spectatores fue- rimus. Idem euim ipse, qui carne affixus est cruci, eadem carne resurrexit. Sed quodnam, inquit, μου nyntio lucrum vobis afferimus? lloc neutpe , ut quemadmodum eorum, quas vidimus et audivi- mus consortes serinone vos facimus, ita etiam Pa. tris Filiique ipsius Jesu Christi consortes habea- inus : quod ubi assecuti fuerimus, gaudio tanquam Deo copulati replebimur.
VkRs. 9, 4. Ut et vos. societatem habeatis nobis- cum, et societas nosira sil cum Patre et cum Filio
15 THEOPHYLACTI BULGARLE ARCHIEP. 16
ejus Jesu Christo. Et hec scribimus vobis, ut gau- A xal μτὰ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ιησοῦ Χριστοῦ. Kal
deutis, et gaudium vesirum sit plenum, Nobis enim vos participes et consortes habentibus gaudium erit plenum, cujusmodi messoribus suis gaudens seminator in die mercedis suppeditat, iis nempe gaudentibus quod laboribus suis fruantur.
VrEns. 5-8. £t hoc est annuntiatio quam. audivi- mus ab eo et anuuntiamus vobis, Quoniam Deus [ux est, et tenebre in eo non sunt. ulle. Si dixerimus, quoniam societatem habenis cum. eo, et in. tenebris ambiulamus, mentimur εἰ veritutem non facimus. Si autem in. [nce ambulamus, sicut οἱ ipse est in [uce, societatem habemus αά invicem ; et sanguis Jesu Christi Filii ejus emundat nos ab omni peccato. Si dixerimus, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Priorem ser-
missio quam audivit. Áit igitur cau 65866, Quoniam Deus lux. est, et in eo tenebra non sunt ulle. Scd a quo hoc audivit ? Ab ipso Christo Domino, qui ait : Ego sum lux mundi *; οἱ 1 Ego lux in mundum veni**. Lux igitur est ille, et tenebrzein eo non sunt vile : lux vero spiritnalis, quee aniu 28 oculos ad gui perceptionem movet, atque a cunctis hisce ma- terialibus rebus avulsos ad sui .solius amorem οἱ desiderium allicit et urget. Tencbras vero hic vel ignorantiam, vel peccatuin appellat : in Dco enim neque ignorantia est, neque peccatum ; quippe qua in rebus materia concretis, vel quz, ut nos, affecti- bus subsunt, locum tantum habent. Si autem ali- «ubi dictum de Deo est : Posuit tenebras. latibulum suum? ;. at Posuit, inquit, tenebras, non, est renebrze: diversum vero est, quod ponituc ab ceo qui poni. Tenebras igitur hic iguorantiam nostram appellat in eo sitam, quod Deum comprehendere non pos- simus. Sed liujusmodi tenebrz procul dubio in no- bis sunt, non. in Deo. Pouitur euim alicui, quod illi mon inexsistit, et nun ipsius causa, scd alterius in ordine ad ipsum. Peccatum etiam. tenebras a sau- «cto Joanne appellari, ex his qua in Evangelio scripsit, manifestum 407 est; ibi enim. ait : Et ια in tenebris lucet, et tenebre eam non compre- ^enderunt?? ; ubi per tenebras natura nostra pecca- tis obnoxia significatur, qu:e propter sui lubricita- wm facile invido dzmoni ad peccatum provocanti cedit, Lux itaque cum in naturam nostr.m adco victu facilem venisset, insuperabilis facta est, eo quod iniquitatem non fecerit !', etc. Quandoquidein igitur nos consortes Dei dicit, participes simus ipsius qui [uz est; cumque in hojusmodi luce te- Ποια" esse non possint, ut ostensum est, neque nos, qui lucis participes sumus, tenebras deinceps in nobis suscipiamus : ne velut mendacii rei ple- clamur, àc praterea a lucis ipsius communione depeliamur. Quare mutum nos inter et Jucem conununionem arcte retinentes, inexpugnabites nos peccato reddamus. S d quid erit, inquit, no: jis, qui mulis peccatis jam pridem. nos-astrinxi-
5 Joau. vin, 19. ** Joan, xui, 46.
? Psal. xvii, 10.
ταῦτα γράφομεν ὑμῖν, tva ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾗ πεπ.Ίη- ῥωμένη. 'Ἡμῶν γὰρ ὑμῖν κοινωνούντων, πλείσττν ἔχομεν τὶν χάριν ἡμῶν, fjv τοῖς θερισταῖς 6 χαίρων σπορεὺς bv τῇ τοῦ μισθοῦ ἀπολήφψει ῥραθεύσει, χαι- βὂντων καὶ τούτων ὅτι τῶν πόνων αὐτῶν ἀπολαύουσι.
Καὶ Écrtv αὕτη ἡ ἑπαγγελία, ἣν ἀχηκόαμεν ἀπ αὑτοῦ, καὶ ἀναγ}έ..1ομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ θεὸς φῶς ἐστι, καὶ σχοτία ἐν αὑτῷ οὑκ ἔστιν οὐδε- µία. ᾿Εὰν εἴπωμεν, ὅτι κοιγωνίαν ἔχομε» μετ αὐτοῦ, καὶ iv τῷ σκότει περιπατῶμε», Ψευδό- ps92a, xal οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀήθειαν. Ἐὰν δὲ ἐν tp φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ ᾠωτὶ, χοιγωγίαν δχο/ΕΝ μετ ἆ-.λἠῖων, xal τὸ αἷμα Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ καθαρίζει
Β ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας. Εάν εἴπωμεν ὅτι monem repetit, ostendens, quaxnam illa sit pro-*
ἁμαρτίαν ox ἔχομεγ, ἑαυτοὺς π.]ανὤμεν, xal ἡ ἀ.ήθεια àv ἡμῖν οὖκ ἔστι. Ἐπαναλαμθάνει τὸν λόγον, σαφηνίζων τίς ἡ ὄγγελία ἣν ἀχήχοξ, καί φησιν, ὅτι αὕτη ἐστὶν, ὅτι 'Ο θεὲς coc ἐστι, xal σκοτἰα ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Καὶ xo) τοῦτο Ύχουσεν; Ἆπ' αὑτοῦ τοῦ Χριστοῦ, ᾽ΕΥώ εἰμι τὸ cóc τοῦ Μέσ(ιου, λέγοντος * χαὶ, Φῶς εἰς τὸν κόσμον ἑ«- Av0a. Φῶς οὖν ἐστι, καὶ oxovla ἓν αὑτῷ οὐχ Foo: φῶς δὰ νοερὸν, τοὺς τῆς φυχῆς ὀφθαλμοὺς cel; τὴν αὑτοῦ ἀντίληφιν ἀναχινοῦν, xal τούτων τῶν ὑλιχῶν ἀποστρέφον ἁπάντων, xai πρὸς αὑτὺν µόνον τῆν ὄρεξιν ἐρωτιχῷ πάῄῃει κατασπεῦδον. Σχοτίαν δὲ, ftot τὴν ἄγνι-αν, fj τὴν ἁμαρτίαν φησίν. Ἐν γὰρ τῷ θεῷ οὔτ' ἄγνο:α ὁρᾶται, οὔτε ἁμαρτία περὶ την Όλτν γὰρ ταῦτα καὶ την καθ ἡμᾶς διάθεσιν. El 62 nou εἴρηται" Ἔθετο σκὀτος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ: ἀλλ, "Εὐετο, εἶπεν, οὐχ], Ἔστι σκότος, ὥσπερ εἶπεν, "Ectt góc. "Exepov γὰρ xb τιθέμενον τοῦ τιθέντος. Τὸ axóto; οὖν ἐνταῦθα τὴν Ey ἀκαταληφίᾳ ἄγνοιαν ἡμῶν τοῦ θεοῦ δηλοῦντός ἐστιν. Ἡ μῶν δὲ τοῦτο, οὗ τοῦ Θεοῦ ἐστι. T(- θεταιγάἀρ zc svp ἑνυ παρχόντων τινὶ, xal οὐχ ἑαυτοῦ χάριν, ἀλλά τινος τῶν περὶ αὐτόν. Ὅτι δὲ xal την ἁμαρτίαν σχότος χαλεῖ, ἀπὸ τῶν ἓν τῷ Εὐαγγελίῳ εἱρημένων αὐτῷ δηλόν ἐστι. Φησὶ γάρ' Kal τὸ güc ἐν τῇ σκοτἰᾳ φαΐγει, καὶ ἡ σκοτἰα αὐτὸ οὐ xzatéAa68 * σκότος τὴν ἁμαρτητιχὴν ἡμῶν οὐσίαν δηλῶν, ft; διὰ τὸ εὐολίσθως ἔχειν ὑπείχει τῷ πρὸς την ἁμαρτίαν ἐχχαλουμένμρ φθονερῷ ἡμῶν
p δαίµονι. Τὸ φῶς οὖν τῇ καθ) ἡμᾶς οὐσίᾳ γενόμενον
τῇ οὕτως εὐχειρώτῳ, τῷ ἑἐπηρεάζοντι ἀνά]ωτος αὐτῷ κχαθάπαξ Ὑγεγέντται, ᾽Αμαρτίαν Ὑγὸρ οὐκ ἐποίησε, καὶ ἕξης. Ἐιπεὶ οὖν χοινωνοὺς ὑμᾶς, qnot, Θεοῦ παραλαμθάνοµεν, τοῦ ce ὑπάρχοντος, Ev δὲ τῷ τοιούτῳφ φωτὶ οὐχ ἂν ὑποσταίη axóto;, ὡς ἐδεί - χθη΄ μηδὲ ἡμεῖς οἱ τῷ φωτὶ χηινωνοῦντες, σκότος παραδεξώµεθα ἐν ἑαυτοῖς, ἵνα μὴ Φεύδους ὑπόσχω- μεν δίχας, xaX μετὰ τοῦ ψεύδους ἀποῤῥαγῶμεν τῆς τοῦ φωτὸς χοινωνίας. Ὥστε τῆς χοινωνίας ἐχόμενοι τῆς ἀλ)ήλων (δηλου δὲ ὅτι χαὶ vnq Tijv t5 xal τοῦ qure), ἀζωγρήτους ἑαυτοὺς χαθιστάνοµεν ἆμαςρ- τίας. ᾽Αλλὰ πῶς ἔσται τοῦτο, φησὶν, ἡμῖν τοῖς πρό- τερον ἐνισχημένοις πολλαῖς ἁμαρτίαι;»; Οὐδεὶς γὰρ
1^ Joan. 1, 59... !! lsa. Lun, 9. , 3
11 ΕΧΓΡΟΞΙΤΙΟ IN EPIST. 1 S. JOANNIS. — CAP. I. I8
..
ἂν ἀληθίς xal ἀληθεύειν ἑπανπρτμένος τολµήσειεν Α mus? Nemo enim qui verax sit ac mentiri. nolit,
ἐρῖν ὡς ἀναμάρτητός ἑστιν. EU τις οὖν τῷ φόέῳ τούτῳ περικατείληπτα!’ [f. προκατ.], θαῤῥείτω, φησί’ τῷ γὰρ ᾽αἵματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ ἐχχυθέντι ὑπὲρ ἡμῶν κεκάθαρται ὁ τὴν χοινωνίαν αὐτοῦ ἀσπασάμενος. Σχάπει δὲ ὅτι, διὰ την ἄχκραν ἔνωσιν, Υἱὸν τοῦ Πατρὸς xol τὸ ἐξ ἡμῶν καλεῖ πρσ- Arg: a, οὗ πάντως ἀναμριθόλως τὸ αἷμα, àXÀ o) τοῦ Θεοῦ. Πῶς οὖν οὐ )5£0; xai ἀσεθῆς Νεστόριος, διαιρῶν τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ, καὶ θεοτόκον μὴ áv- εχόµενος τὴν αὑτοῦ Μττέρα χαλεῖν; Ἱστέον δὲ, ὅτι Όλος ὁ νοῦς τοῦ ῥητοῦ ἀνατροπὴ ἔστι τῆς τῶν Ἰονδαίων β)ασφηµίας. Λὐτοὶ γὰρ ἔφασχην περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅτι Ἡμεῖς οἵδαμιεγ, ὅτι ἁμαρτω.]ός ἐστι. Φιοσὶν οὖν, ὅτι εἰ φωτὸς ἔργα πράττομµεν, χοινωνοὶ αὑτοῦ ἐσμεν ' εἰ δὲ μὴ πράττοµεν, ἀλλοτριούμεθα αὐτοῦ. Πῶς οὖν οὐκ ἀλιθῶς φῶς ἐστι, xal ἁμαρτίαν οὐδεμίαν οὐκ ἐποίησεν, εἰ χαὶ τοῖς ἀνόμοις ὑφ' ὑμῶν ἐλογίσθη ; 'EÀv ov, φησὶν, ἡμεϊῖς οἱ εἰπόντες, Τὸ αἷμα αὐτοῦ Pg! ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, εἴπομεν ἀναιδῶς, οὐχ ἡμάρτομεν, ἑαυτοὺς πλανῶμεν τοῦτ ἔστιν ἁπατῶμεν, ὡς ph οὕὔσης ἁμαρτία; τὸ σταυρῶσαι τὸν Χριστόν. Διὸ οὖκ εἶπε, Ὑευδόμεθα, ἀλλ’, ᾿Εαυτοὺς ἀπατῶμεγ * ὅτι ἡ πλάνη ἐχτὸς τῆς ἀληθεία, ἑστίν. Ei δὲ ἐπιγνῶμεν τὴν ἁμαρτίαν xal ὁμολογήσομεν, ἀφήσει ἡμῖν.
Ἐὰν ὁμο.ογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, ἵνα ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας, xal καθαρἰσι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας. Ἐὰν αἰπωμιεν, ὅτι οὑχ ἡμαρτήκαμε», ὴεὐστην ποιοῦ- [ier αὐτὸν, καὶ à Adyoc αὐτοῦ ἐν ἡμῖν οὐκ ἔστιν. Ἐπαναλαμθάνει τὸν λόγον Φιλοτιμότερον χρώμενος, ὡς ἂν, τῷ χαταχόρῳ τῆς τῶν EAE (yov προσαγωγῆς, αὐτοὺς τε ἐπιστήση τῷ τοῦ ἑἐγκλήματος µεγέθει, xil ἐπὶ ὁμολογίαν παραχαλἑσῃ. Ὅσον δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ὁμολογίας τίκτεται ἀγαθὸν, ἑδήλωσαν εἰπών * Λέγε σὺ πρῶτος τὰς ἁμαρτίας σου, Tra δικαιω- θῇς. Τοῦτο δὲ καὶ ἔθος τῷ τοῦ παρόντος μαθητοῦ διδασκάλῳ τὰ αὐτὰ πολλάκις λέγειν, μετριώτερον πρῶτον, εἶτα τελεώτερον, ἐναργεστέραν τὴν γνῶσιν βουλομένου ποιεῖν. Πιστὸν δὲ τὸν Θεὸν, ἀντὶ τοῦ, ἀληθῃ, εἴρηχε. Πιστὸς γὰρ οὐ µόνον ἐπὶ τοῦ πε- πιστευµένου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ π.στωτικοῦ εἴρηται * ὃς ἀπὸ τοῦ ἑαυτοῦ ἀληθοῦς τρόπου ἔχει χαὶ τὸ τοῖς ἄλλοις τούτου µεταδιδόναι. Πιστὸς μὲν οὖν οὕτως 6 θεὺὸ:, δίχαιος δὲ, ὡς μὴ τοὺς αὐτῷ προσιόντας & πωθούμενος, ὁποῖα ἂν ὥσιν ἡμαρτηχότες. ᾿Αφίησιν οὖν τὰς ἁμαρτίας ἀναμφιέόλως, τοῖς διὰ µετανοίας προστρέχουσι τῷ ἁγίῳ βαπτίσµατι, εἴτε xal εἰς αὐτὸν |f. add. εἴτε] χαὶ εἰς ἑτέρους πεπλημμελή- xa3tv. El μὲν οὖν ὁμολογοῦμεν, φησὶν, τευξόµεθα xai τῆς χαταλλήλου συγγνώµης * εἰ δὲ άνα.δευό- µενοι λέγοµεν, ὅτι οὐχ ἡμάρτομεν, διπ)οῦν ἑργα- σόµεθα τὸ χαχὸν, χαὶ ἑαυτοὺς ψεύστας ἀποφαί- νοντες, χαὶ εἷς τὸν Θεὸν βλασφημοῦντες. Αὐτὸς γάρ φησι διὰ τοῦ προφήτου ' Ἁγταπεδίδοσάν μοι
*3 Joan. ix, 21. !^ Matth,
| 15 ]sa, Lun, 1. 11 Joan, xviti, 2o.
xxvi, 91.
dicere ausit. se peccatum non habere, Si quis igtur hoe percellitar. timore, confidat, inquit : qui enim societateui ip;ius amplexus est, sanguine Filii ejus Jesu Christi pro nobis etfuso jam mun- datus est. Auimadverte vero, quomodo propter ar- ctam unionem, Filium Patris vocat assumptam ex nobis naturam, cujus scilicet. procul. dubio est sanguis, et nou Dei. Quemodo igitur non delirus et non impius Nestorius, qui carnem a Filii per- $ona separans, M.trem ejus Deiparam appellari non patitur ? Sciendum vero, hocce apostoli dictum plenam etiam esse ejus refutationem ELlasphemiz qua dixerurt: Nos scimus, quia hic homo pecca- tor est 13. Ait ilaque, consorles nos ejus esse, si opera lucis faciinus : si vero uon facimus, alienos ab ipso esse. Quomodo igitur vera lux non est, et iniquitatem non fecit ullam, etsi pro nobis cum sceleratis reputatus est !* ? Si igitur, inquit, nos, qui diximus : !* Sanguis ejus su»er mos, el super filios nostros, nos peccati expertes esse impuden- ter dixerimus, fallin us nosmetipsos, quasi pecca- tum non esset cruci affigere Christum. Quare non dixit, Mentimur, sed, /psi nos seducimus, seu erra- mus, quia error procul a veritate est. Si autem peccatum nostrum et 2gnoscimus et. cofitemur, dimittetur nobis.
VgRs. 9, 10. Si confiteamur peccata vostra, fide" lis est et justus, ut remittat nobis peccata -nostra, et emundet nos ab omni iniquitate. Si dixerimus, quo- niam non peccavimus, meudacem facimus eum, el verbum ejus non est in nobis. Serimonem repetit, eo libentius utens, ut redargutionum frequentia deli- c!i magnitudinem ob oculos illis poneret, et ad confessionem induceret. Quam, magnum vero ex coufessione pariatur bonum, significavit qui dixit : 4068 Dic tu prior peccata tua, ut justificeris**. So- let autem aposiolua iste in suis documentis eadem frequenter dicere, simplicius primo, deinde per- fectius , cupiens clariorem firmioremque cognitio- nem reddere. Fidelem autem dicit Dominum, hoc est veracem. Fidelis euim dicitur non solum is, cui aliquid concreditum est , sed etiam qui ad fidem fa- ciendam idoneus est, quique ex more vera dicendi consecutus est ut alios etiam veracitatis participes efficere valeat..Sic igitur fidelis Deus est. Justus aulem, quippe qui ad se accedentes, quantum- cunque antea peccarint, non repellit. Certissime igitur iis, qui per poenitentiam ad sanctum properant baptisma, peccata dimittit quaecunque seu contra ipsum, seu in alios perpetraverint. Si igitur οοιιβ- teamur, inquit, veniam idoneam assequemur. Siau-
. tem impudenter dixerimus nos non peccasse, malum
duplicabimus, nosque mendaces ac in Deum blas- phemantes probabimus. lpse enim dixit per pro- phetam : Retribuebant mihi mala pro bonis '*. Et rur- 8us per semetipsum !* οἱ male locutus sum, (οἱ -
{5 Ίνα. xLnm, 9. !? Psal; xxxiv, 13.
19
monium perhibe de malo : cadis ?* Cum hxc ita se habeant, si dixerimus nos peccatum non babere, sermonem ipsius abnega- mus, qui est. spiritus et vita . Verba enim, inquit, qua ego loquor, spiritus et vita sunt '*,
CAPUT, ll.
Vgns. 14, 9. Filioli mei, hec scribo vobis, wt non peccelis. Sed et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem Jesum. Christum. justum. Et. ipse est propitiatio pro peccatis nostris, mon pro nostris autem tantum, sed eliam pro totius mundi. Sciens apostolus naturie nostrz iustabilitatem et labilita- tem, quodque insitam habeamus ad mala propen- &ionem, unde necesse est (presertim cum etiam invidus dazmon saluti nostra insidietur), ut. etiam qui per confessionem Deo reconviliati sunt, ai in- diligenter vivant, in peccata labantur; idcirco subdit, quod etiamsi post obtentam veniam pecce- mus, haud desperandum nobis esse : quandoqui- dem possumus, si convertgmur, salutem denuo consequi per mediationem Jesu Christi. Tpse enim interpellans pro nobis Patrem, propitium eum red- dit pro peccatis nostris; et non pro nostris tantum, gei etiam pro totius mundi. lloc autem dixit, quia ad Judzos scribebat ; ne ad illos tantum restrin- geret peenitentiz effectus, sed ad omnes gentes &xtenderet : vel ut significaret, promissionem istam non solum eos qui tum vivebant, sed omnes etiam qui postea futuri essent, spectare. Advocatum vero eum dicit, quia causam nostram apud Patrem agit, cumque propitium nobis 449 reddit : quod humano more οἱ dispensatorie est dictum ; quemadmodum "Wud : Non potest Filius facere a se quidquam !* : nam ne Deo contrarius videretur, hoc dicit : si- quidem quod etiam Filius potestatem — liaberet dimittendi peccata ὃν, ostendit in paralytico δὲ. Quin etiam cum discipulis dedit potestatem remit- indi peccata, denionstravit se propria auctoritate Loc dare. Verum, wt diximus, per ecofiomiau quamdam id dicit apostolus : vel ut ostenderet. Fi- lium ejusdem esse nature cum Patre, et qualis potentiz, ef commune esse omnibus tribus divinis personis quidquid una operatur.
THEOPHYLACT! BÜLGARLE ARCHIEP.
si autem. bene, quid. me A xaxà ἀντὶ ἁγαθῶν * xaX δι ἑαυτοῦ πἀὶιν' El xaxoc
C
20
ἑἐ.1άησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ χακοῦ ' εἰ δὲ χα.]ῶς, tí μὲ Cépeic ; El τούτων δὲ οὕτως χόντων αὐτοὶ λέγομεν μὴ ἡμαρτηκίναι, τὸν λόγον αὑτοῦ ἁρ- νούµεθα, ὃς ἐστι πνεῦμα καὶ quf). Τὰ ῥήματα xp, φηαὶν, d ἐγὼ «α.1ῶ, πνεῦμιά ἐστι καὶ ζωή. ΚΡΦΑΛ. D.
Texv(a µου, ταῦτα γράφω ὑμῖγ, Tra ph djiap-
τάνητε. Καὶ ἑάν' τις ἁμάρτῃ. Παρᾶκ.Ίητον ὅχο-
pev. πρὸς τὸν Πατέρα, ᾿Ιἠσοῦν Χριστὸν δ/χαιον.
Καὶ αὐτὸς ἱ.ῖασιιός ἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶς ἡμῶν" ob περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ µόνον, dà καὶ περὶ &Aov τοῦ κόσμου. Τὸ ἁστάθμήτον xax πλημμελὲς τῆς φύσεως ἡμῶν ἐπιστάμενος, χαὶ ὅτι σύνοικον kel ἔχον - τες τήν τε ἐπὶ τὰ χείρω ῥοπὴν, καὶ τὸν ἐφεδρεύοντά τῇ σωτηρία ἡμῶν φθονερὸν δαίμονα, ἀνάγχη μῃ προσ- εχόντως βιοῦντας ἁμαρτάνειν τοὺς Ίδη δι ἔδμο- λογέσεως οἰκειωθέντας Θεῷ, ἐπάχει ταῦτα, ὅτι κἂν μετὰ τὴν ἄφεσιν πταίσωμεν, μὴ ἀπογνῶμεν ἑαυτῶν. Ἐπ.στρέφοντες γὰρ τύὐχοιμεν xai πάλιν τῆς σωττρίάς δ.ὰ τῆς τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ µεσιτείας. Λὐτὸς γὰρ τῷ Πατρὶ περὶ ἡμῶν ἐντνγ- χάνων, ἱλάσεται περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, xdi οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων µόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου ποῦ χόσµου. Τοῦτο δὲ εἶπεν, ὅτι πρὸς Ἰουδαίους ἔγραφε : χαὶ ἵνα μὴ µόνοις ἐχγείνοις περιχ)είσῃ τὰ τῆς µετανοίας, ἀλλὰ xal πρὸς τὰ ἔθνη ἑξαπλώσῃ ἑαύτην * ἢ ὅτι p τοῖς κατ ἐχεῖνο χα:ροῦ ἡ ἕπαί- γελία µόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς μετέπειτα πᾶσι. Παράκλητον δὲ «bv ὑπὲρ ἡμῶν, φησι τὸν Πατέρα παρακαλοῦντα, ἤτοι προτρεπόµενον. Ανθρωπινώ» τερον δὲ ταῦτα καὶ οἰχονομικώτερον εἴρηται * ὡς &h, Οὐδὲν δύναται ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ποιεῖν ὁ Yióc* 6:3 Υὰρ τὸ pj ἀντίθεος δόξδαι ταῦτά φησιν ' ἐπεὶ ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς ἑξουσίαν ἔχει ἀφ'ένα. ἁμαρτίας, ἔδειξεν ἐπὶ τοῦ παβαλύτονυ. Αλλά xai τοῖς μαθηταϊῖς τοῦτο δοὺς τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας, ἑνέφηνεν ὥς αὖ: τοδεσπότως τοῦτο παρέχει, 'AXX, ὡς ἔφημεν, ol- κονομικῶς τοῦτο νῦν ὁ ᾽Απόστολός φησιν, f] παριστῶν τὸ πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ ópoQue; τε xal ὁμοδύναμον, xai ὅτι ὃ ἂν ποιῃ τὸ ἓν τῶν τριῶν ἁγιαστιχῶν ὑποστάσεων; κοινόν ἐστι καὶ τῶν λοιπῶν.
τες. 5. Et in. hoc scimus, quoniam cognovimus D Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκοµεν, ὅτι ἐγγώκαμεν ἀὺ-
eum, si mandata ejüs observemus. Solet beatus fic vir iidem vocibus ad diversa Significanda uti. Ut cum ait: In mudo erat, et. mundus per. ipsum (acius est, et mundus eum non cognovit **. Sic. igi- iur et nuuc utitur verbo cognoscere diverso sensu. Dicitur enim cognoscere et proscire, el pro, cum aliquo perfecte uniri, juxta quod significatum di- etum egt illud, Cognovit Dominus, qui sunt ejus ** ; et illud, Qui non noverat peccatum, eum pro nobis peccatum | fecit **.
VERS. 4, 5. Qui dicil se nosse eum, εί mandata ejus non custodit, mendax est, et in hoc veritas non
? Joan, v, 19. ** Matth. 1s, **. lE Cor, v, 2.
15 Joan. vi, 6. 13, 19.
e.
τὸν, ἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμε». Ἔθος τῷ μπχαρίῳ τούτῳ ἀνδρὶ, ταῖς ὁμωνυμίαις χρἧήσθαι χατὰ ταὐτὸν, ὥσπερ xal, ἸΕ» τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ à κόσμος δὲ αὐτοῦ ἐγένετο, [f. add. καὶ] d κόσμος αὑτὺν οὐκ ἔγνω. Οὕτως οὖν καὶ νῦν κέχρηται τῷι ἐγνωχένα:, ὁμωνύμως. Λέγεται yàp vb γινώσχειν καὶ ἐπὶ τοῦ ἐπίστασθαί tt, xal ἐπὶ τοῦ παντελῶς πρός τινα «να | χε] χρᾶσθαι ' καθὸ ἀημαινόμτνον τὸ, Ἔγνω, Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ: καὶ τὸ, Τὸν γὰρ μὴ! qvórza ἁμαρείαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν. | «Ο..Ίέγχων, ὅτι " Erroxa αὐτὺν, καὶ τὰς ἐντο-ῖὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, ψείστης ἐσεί. καὶ ἐν τούτφ
3 Joan. xx, 90. ** Joan. x, 10. 3 Il Tim.
9 EXPOSITIO IN EPIST. I S. 10ΑΝΝΙΡ., — CAP. ΙΙ. 22
ἀ.1ήθεια οὐκ ἔστιν. "Oc Ó ἂν τηρῇ αὑτοῦ τὸν Α esi. Qui aulem servat verbum ejus, vere in hoc chari-
Jóyor, d. AnÜoc £v τούτῳ ἡ ἁγάπη τοῦ 8sov τε- tzAslutat, "Er. τούζφ γινώσκομεν, ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμεν. Καὶ ἀπὸ τοῦ ἑναντίου τὸ αὐτὸ χατασχευάξει περιουσιαστιχώτερον χρώψμενος τῇ ἀποδείξει.
0 Aérouv ἐν αὐτῷ µένειν, ὀρεί.1ε), καθὼς àxsi- voc περιεπάτησε, xa) αὐτὸς οὕτως περιπατεῖν. Διὰ τῶν ἔργων, φησὶν, dj τελεία δείκνυται ἀγάπη. Πλην ἐπειδὴ ἔστι τινὰ ὀρθὰς xal ἀκρ.θεῖς ποιεῖν ἐντολὰς, αὐτὸν δὲ νωθβότερον διακεῖσθαι, ὅπερ ἀπὸ Θεοῦ πόῤῥω ἑστὶ, διὰ τοῦτό φησι», ὅτι ὁ ἐν θεῷ ᾠχειωμένος χατὰ τὴν πρὸς θ:ὸὺν οἰχείωσιν ἀξίως βιούτω.
Αγαπητοὶ, οὐχ ἐν το.λἡν saw γράφω ὑμῖν, d.4A ἐντο-λἡν πα.λαιὰν, ἣν εἴχετε àx' ἀρχῆς. 'Hévrodi ἡ παλαιὰ ὁ .Ἰόγος ἐστὶν, ὃν ἠκούσατε áz'! ἀρχῆς. Περὶ ἀγάπης λοιπὸν «1c πρὸς τὸν Ἀλησίου τρέπεται, xat φησιν, ὅτι fj πρὸς θεὸν ἀνάκρασις, τοι ἀγάπη, 3x τῆς εἰς τὸν πλησίον πρῶτον γινώσκεται ἀγάπης * οὐδὲ γὰρ ἑνδέχεται «bv ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως πεφωτισμένον, καὶ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ πεπληρωμένον, τὸ ἀπ) τοῦ πρὸς τὺν ἁἀδελφὸν αὐτοῦ μίσους σκότος ἔμειν. Φῶς γὰρ xal σχότος γατὰ ταὐτὸν xal περὶ τὸ αὑτὸ ἀνύπαρχτα. Ὥστε ἀπὸ τῆς πρὸς θεὺν ἀγάπης πεφωτισμµένος, xal τὸν θεὸν ἔχων, καὶ τὸ πρὸς τὸν ὁδελφὸν ἔχει φῶς, ὃ ἀπὸ τῆς τοῦ ἁδελφοῦ ἀνάπτετα, ἀγάπης. 'O δὲ τὸν θεὺν μὲν ἀγαπᾶν λέγων, μ:σῶν δὲ τὸν ἁδελφὸν, ἐν σχότῳ ὑπάρχει δ.ηνεχκεῖ, τυ- φλώττων ἀεὶ τοὺς Ὑνωστιχοὺς ὀφθαλμοὺς, ἅτε τὸ
τῆς ἀνακράσεως τῆς τε πρὸς τὸν θεὸν, τῆ: τε mph; (
τὸν ἁδελφὸν ἁπολω)λεκὼς φῶς. Καὶ οὐκ οἶδε λεεπὸν, ὅ τι χρήσεται ἑαυτῷ.
Id Aw ἐντολὴν xav Ἰράφω ὑμῖν, Ó ἑστιν' d.lnféc ἐν αὐτῷ xal ér ὑμῖν, ὅτι ἡ σκοτία παρ- άνεται, καὶ τὸ góc τὸ ἆ.ηθινὸν ἤδη φαίνει. Ὁ Aérwr ἐν τῷ utl εἶναι, καὶ τὸν dós4Agóv αὖ- τοῦ µισῶν, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἑστὶν ἕως ἄρτι. Ὁ ἁταπῶ» εὐν ἀδε1ρὲν αὐτοῦ, ἐν τῷ φωτὶ μένει, χαὶ σκἀνδα.ον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστειν. Ὁ δὲ μισῶν zv ἆδε1φὸν αὐτοῦ, ἐν τῇ σχοτίᾳ dct, καὶ ἐν τῇ σχοτίᾳ περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπάγει, ὅτι ἡ σχοτία ἑτύρΊωσε τοὺς ὁ-θα.μοὺς αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τῆς ἘπιστολΏς χαθολικῆς οὔσης, χαὶ χοινῶς
πρὸς ἅπαντας Ἱουδαίους xoi ἝἛλληνας, πρὸς μὲν -—
Ιουδαίους ἔχει λόγον τὸ εἰπεῖν, οὐ χαινΏν ἐντολὴν αὑτοῖς Ὑράφειν περὶ τῆς ἀγάπη-, ἀλλὰ παλαιά». Καὶ γὰρ £v ταῖς πλαξι τοῦ Μωῦσέως τὸ, Ἁγαπή- σεις µετά γε θεὸν χαὶ τὸν π.Ἰησίον σου ὡς ἑαυ- τὸν, Ὑγέγραπται. Πρός vs μὴν Ἓλληνας, [tl ἂν εἴποι τις περὶ παλαιᾶς ἐντολῆς, οὐδαμοῦ] τούτου εὐρισχομένου; Φαμὸὲν οὖν ὡς καὶ τούτοις γέγρα- πται Ó πρὸς τοὺς πλησίον νόμος ὁ περὶ ἁγάπης. Καὶ πῶς; Ἑν τῷ τῆς χαρδίας πυξίῳ, φυσικαῖς ἑν- νρίαις ἐγγεγραμμένος ' χα) ὅτι αἱ ἑνεσπαρμέναι ἔννοιαι ἡμῖν φυσιχὸς νόμος λέγεται, Παῦλος ἱκανὸς πιστώὠσασθα: τὸν λόγον εἰπῶν * Β.Ίόπω δὲ ἕτερον /όμον ἀντιστρατενόμενγο» τῷ γόμῳ τοῦ νούς
15 Deut. vi, 6. ** Rom. vir, 25.
tas Dei per[ecta est : et in hoc scimus, quoniam. in ipso sumus, Etiam a contrario idem. astruit, abun- dantiore utens demonstratione.
Vgns. 6. Qui dicit sein ipso manere, debet. sicut ille. ambulavit, et ipse. ambulare. Operibus, inauit, perfecta ostenditur dilectio. Verum quoniam fieri potest, ut quis recte et exacte. servet. mandata, ae nihilominus ipse minus recte se habeat, ut qui a IV»o longe est, idcirco ait : qui Dei domesticus fa- ctus est, secundum hanc. cum Deo. conjunctionem digne vivat.
Vgns. 1. Charissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quad habuistis ab initia. Mandatum vetus est verbum quod ab initio audistis. Ad charitatem, quz est erga proximum, sermonem con- vertit, οἱ ait, quod conjunctio seu cliarítas erga Deam ex dilectione erga proximum precipue cognosca- tnr: neque enim fleri potest, ut qui Dei coguitione illuninatusest, et ipsius dilectione repletus, odii in proximum caliginem habeat. Lux enim el Lene- brc simul ac circa. idem consistere haud possuat. Quare quisquis claritate erga Deum illuminatus *st, Deumque liabet, ]jucem. etiam habet erga pro- ximum, qua a dilectione fratris accenditur. Qui au- tem se Deum diligere dicit et proximum odio ha- het, in perpetuis tenebris moratur, &1Q semper c:zecutiens intellectus oculis : utpote qui conjua- clienis euim Deo. et cum fratrelumen auisit; adeg- que neque novit, quomodo seipso utatur.
Vyns. 8-11. Iterum mandatum novum scribovobis, quod verum est et in ipso, et in vobis : quia tenebra: transierunt, et verum lumen jam. [ucet.. Qui dicit se in [uce esse, et (ratrem suum odit, in tenebris est «sque adhuc. Qui diligit (fratrem suum, in. lumine manet, et scandalum in eo non est. (Qui autemodit fratrein suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, ei nescit quo eat, quia tenebre obcecaverunt oculos ejus. Quo- niam hzc Epistola generalis est, ad Judaeos ct gentiles seque directo; ad Judaeos quidem verba faeit, cum ait. se nequaquam novum de charitate u andatum przescribere, sed vetustum ; mam οἱ iu
D tabulis'Mosis scriptum est : Piliges, post Deum qui-
dem, etiam proximum tuum sicul te ipsum**, Àd gen- tiles autem, inquiet quispiam, quid de vetere man- dato, eum nullibihoc reperiatur? At. dicimus. illis eliam perscriptam esse legem eharitalis erga. pro- ximum. Sed quomodo ? Scilicet inscripta est tabulze cordis naturalibus ideis. Quod vero ide nobis insit: lex naturalis dieantur, fidem plenam facit Paulus, dum ait : Video alium 'ἐφενι repugnantem legi mentis mee, que est in me**. Legem igitur seu mandatum gentiles etiam acceperunt, natura vide- licet precipiente, ut benigni simus erga alios omnes qui ejusdem nobiscum nature suut; qua
23 THEOPHYLACTI BULGARLE ARCHIEP. 21
ratione etiam sociale animalest bomo ; quod sine Α µου, τῷ ὄντι ἓν ἐμοί. Νόμον οὗὖν, ftot ivtosty
mutua dilectione esse pon potest. Sed et multos homines unum pro alio mortem subiisse vetusta li- storizetradunt : quodlinaximz charitatis argumentum esse Salvator noster definit : Majorem hac, inquiens, dilectionem | nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicissuis***. lta igitur legecharitatis erga proximum cum Judaeis tum gentilibus posita, prater vetus, inquit, quod audistis, mandatum de charitate erga proximum, novum eliam scribo vobis: guod veritatem habet et in eo, qui Deo familiares vos reddidit per communionem ad ipsum, et in vohis qui communicastis eum ipso. Quoniam dixit ille : Ego luxin mundum veni, et luz *? vera, juxta. ipsius dictum, jam lucet, in luce autem non suut tenebra; reliquum est, ut luceat charitatis lux vera in vera et sincera affectione ad proximum ; atque odii tenebra: pratereant, hoc est deleantur. Iloc enim apud beatum Paulum significat 4ransit, vel preterit, ut cum ait: Proterit. figura hujus mundi**. '
παλαιὰν, καὶ Ἕλληνες ἔλαδον, νομογραφρύσης τῖς φύσεως, ἡμέρους slvat πρὸς ἀλλήλους xai πρὸς τὸ συγγενὲς ἅπαν, καθὸ καὶ συνανελαστιχὸν ζῶον ὁ ἄνθρωπος, ὃ οὑκ ἂν ἐχτὸς γένοιτο ἁγάπτς. "AX χαὶ ἀλλήλων Lip ἀποθανόντας {[[. ὑπεραποθ.] ἀνθρώπους πολλοὺς παλιχιαὶ ἀναγράφουσιν ἱστορίαι ὃ τῖς μείζονος ἀγάπης γνώρισμα ὁ ἡμέτερος Σω- τρ ἀποφαίνεται, Μείζονα ταύτης, λέγων, οὐδεὶς ἔγει ἁγάπην, ἡ ἵνα τις 6ῃ τὴν» vvxhr αὑτοῦ ὑπὸρ τῶν φἰων αὑτοῦ. Οὕτως ἐντολῆς περὶ τοὶς πλησίον οὕὔσης τῆς ἀγάπης, xoi Ἰουδαίοις καὶ Ἕλλησι χειµένης, φησὶν, ὅτι πρὺς τῇ παλαιᾷ ἐντολῇ fio Ἱκούσατε περὶ τῆς τοῦ πλησίον ἀγάπης ἔτι xal χαινὴν ἐντολὴν γράφω ὑμῖν, τὴν τὸ ἀληθὲς ἔχουσαν ἕν τε τῷ οἰχειωμένῳ ὑμᾶς θεῷ διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν κοινωνίας, xal ἐν ὑμῖν τοῖς χεχοινωνηχόσιν αὐτῷ. Ἐπεὶ γὰρ ἐχεῖνός φησιν * "Ey gc, ἐνλήυθα εἰς τὸν κόσμον * καὶ, Τὸ góc tó ἀληθινὸν, κατὰ τὸν ἐχείνου λόγον, ἤδη φαίνει, ἓν 6b τῷ φωτὶ οὐκ ἔστι σχότος’ λαμφάτω λοιπὺν τὸ τῆς ἀγάπις φῶς τὸ
ἀληθινὰν àv τῇ πρὸς τοὺς ἁδελφοὺς ἀληθεῖ διαθέσει καὶ ἀνυποχρίτῳ, καὶ fj τοῦ μίσους παραγἑσθω σχοτία, τοῦτ) ἔστιν ἀφανιζέσθω. Τοῦτο γὰρ τὸ, παράγεται, καὶ ἓν τῷ μακαρίῳ Παύλῳ ση µαΐνει ἠνίχα φηαί ΄ Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου,
[l1 Vrns. 12. Scribo vobis, filicli, quoniam remitiuntur vobis peccata propter nomen ejus. Quandoquidem dixit : Manda'um novum scribo vobis, declarat etiam eorum, qui Epistola: lianc recepturi erant, dispositionem. Deelarat vero ex progressione, quae in corporali augmento reperitur. Noverat enim, non omnes zquali animo ac studio susceptu- ros ejus sermonem : sed alios quidem imbecillius
et rudius tanquam pueros, quibus spondet reniis- €
sionem peccatorum per fidem in Jesum Christum: alios vero ut profcientes in. virum perfectum, ut et alios filios ipsi progignere possint; quos co- gnitionem ejus habere testatur, qui est ab initio, Quis autem iste, nisi Dei Verbum, qui erat in prin- cipio apud Peum ?*?? Alii vero tanquam adolescen- tes, quibus veluti juvenili robore et. animo contra passiones ignomiuie certantibus victoris prz- mium pollicetur. Deinde alio modo idem repetit, ad mensuram spiritualis tatis aptans doctrine su: sermonem. Quohiam igitur, inquil, novi vos ad modum variarum ztatuin qua a. me scribuntur &uscepluros, necesse cst, ut ego eliam juxta variam latis vestrie. dispositionem | doctrinam meam dimetiar: et ad aliquos quidem vestrum, veluti ad infantes, qui Patrem seu Deum cogno- verunt, verba facere; ad alios vero veluti ad patres, qui plus cognitionis habent, quam pueri: non solum cnim Patrem utcunque cognoscunt, sed etiam eum a principio, seu ab eterno, ct. inenar- rabilem esse: erat enim in principio. Porro ad hos decet perfectiorem coram Deo habere sermo- nef. Adolescentibus vero, ulpote robustis, atque ad luctam pugnamque idoneis, dicens victoriz
Γράφω ὑμῖν, τεχνία, ὅτι ἁγέωνται ὑμῖν al ἁμαρτίαι διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἐπειξη εἶπεν, 'Ev- το.1ἡν καινὴν Ἱράφω ὑμῖν, ἐπισημαίνει χαὶ τὶν. διάθεσιν τῶν τὴν Ἐπιστολὲν δεξοµένων. Ἐπισημαί- veta; δὲ διὰ τῆς κατὰ τὴν σωματικὴν αὔξτσιν προ- αγωγῆς τε xal προχοπῆς. "Ηδ8 yàp, ὡς οὐχ ὁμο- τίµως πάντες δέξονται τὸν λόγον, οὐδὲ μετὰ τῆς ἴσης σπουδῆς, ἀλλ oi μὲν εἰσαγωγιχώτερον, ὡς πχΐδες, οἷς xai παρεγγυᾶται ἄφεσιν ἁμαρτιῶν διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως * οἱ δὲ ὡς προχόψαντες el; ἄνδρα τέλειον τῆς ἡλιχίας τοῦ πληρώματος τον Xpt- στοῦ, xal οὕτως ὡς xal ἑτέρονς δύνασθαι τεχνο- ποιεῖν, olg xal ἔχειν τὴν γνῶσιν τοῦ ἀπ' ἀρχῆς μαρτυρεῖ. Τίς δὲ οὗτος, εἰ μὴ 6 θεοῦ Λόγος, ὃς tv καὶ àv ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν; Οἱ δὲ ὡς νεανίσχοι, οἷς ὡς νεάζουσι xal σφριγῶσι, χατὰ τῶν τῆς ἀτιμίας παθῶν τὸ ἐπινίκιον μαρτυρεῖ. Ela πάλιν χαθ) ἑτέραν ἐπιθολὴν τὸ αὑτὺ ἐπαναλαμδάνει, πρὸς τὸ pévpov τῆς πνευματιχῆς ἡλιχίας τὸν διδασκαλικὸν λόγον ἁρμοξόμενος. Ἐπεὶ οὖν, φησὶν, οὕτως ὑμᾶς οἶδα χατὰ τὸς τῶν ἡλιχιῶν διαφορὰς δεξοµένους ὑμᾶς τὰ παρ᾽ ἐμοῦ Υραφόµενα, ἀνάγχη [xpi]
D παραμετρῆσαι τῇ διαθέσει τῆς ἡλιχίας ὑμῶν τὴν
διδασχαλίἰαν χαὶ τοῖς μὲν ὑμῶν ὡς παιδίοις Em- εγνωχόσι τὸν Πατέρα (λέχει δὲ τὸν θεὸν) διαλεχθη- ναι * τοῖς 05 ὡς πατράσιν, ot πλέον ἔχουσι τῶν παι- δἰωνχατὰ τὴν γνῶσιν, τὸ [f. τῷ] μὴ ὡς Πατέρα µόνον ἐπεγνωκέναι, ἀλλὰ καὶ πλέον τούτου τῇ γνώσει ἐμ- μαθῆναι [ἔμμνηθ ? ἐμθαθῦν 1], καὶ τὴν ὕπαρξιν ἐπε- γνωχέναι, ὡς à ἀρχῆς, καὶ ἀδιεξίτητος ἣν γὰρ ἀπ' ἀρχῆς τούτοις δὲ [f. δη], καὶ τελεώτερον ἄδιον παρὰ θεῷ ποιῄσασθαι λόγον. Tolg δὲ νεανίσχοις ἰσχυροῖς οὖσι, καὶ πρὸς πάλην ἐπιτηδείοις xal ἀγῶνας, olg καὶ
Σε’ joan, xv, 15... ?* Joan. xu, 46. ?* 1 Cor. vij, 51. ?? Joan. 1, 1.
25 EXPOSITIO !N EPIST. I S. JOANNIS. — CAP. 11, 26
τὸ ἀπὸ τῆς νίχης ἀοΐδιμον προσεῖναι λέγων, γενναίων À claritatem suppetere, indicat fortibus ac velut
δτίχνυσι xal στρατηγιχωτέρων δεῖσθσι λόγων.
Γράφω ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἑγνώκατα τὺὐν dx ἀρχῆς. --Τεχγία * ὣς διὰ τὸ ἄωρον xaX ἁδιάκριτον τῆς νηπ.ότητος ἐξαμαρτοῦσι. Διὸ καὶ ἀξιοῦσθε συγγνώµης, φησὶν, ὅτε ἐξεγένετο ὑμῖν ἐπεγνωχέναι, ὅτι Χρηστὸς Κύριος τοῖς σύµπασι, xal οἱ olxttp- (ol αὑτοῦ ἐπὶ πάντα τὰ ἔρ]α αὐτοῦ. — Πατέρες, ὡς διὰ τὸ προέχειν τῇ ἡλικίᾳ την γνῶσιν ἀνειλη- φήσι τοῦ ἀπ᾿ ἀρχῖς. Νεαγίσκοι. ol ἔμπείρως ἔγου- τες, δ.ὰ τὸ ἀχμαῖον, xai ἑτοίμως τὸ ἀριστεῖον ἀποφέρεσθαι κατὰ τῶν ἀντιπάλων.
Ἰμάφω ὑμῖν, wvsavio xot, ὅτι νεγιχήκατα τὸν Πενηρόν. "Εγρανα ὑμῖν, παιδία, ὅτι ἐγγώκατα
tór Πατέρα. " Eypasra ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγγώ- B
κατε τὸν ἀπ᾿ ἀἁρχῆς. "Εγραφα ὑμῖν, waavío xot, ὅτι Ισχυροί ἐστε, καὶ ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν péreu xa) γεγικήκατε τὸν Πογηρόν. Τὰ προκεί- µενα óvópaza ἀπὸ τῆς diac ἡρμόσατο τῷ ἠθιχῷ λόγῳ: τὰ παρόντα δὲ à75 τῆς διαθέσεως ἑπαναλαμ- θάνει, ἀνελλιπῶς ὃδ.οικούµενος τὴν νουθεσίαν.
ΜΗ ἁγαπᾶτε τὸν χόσμον, μηδὲ τὰ y τῷ κὀ- σμφ. "Edv τις ἁγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν dyás τοῦ Πατρὸς ἐν αὐτῷ. Οὕτω τὺν λόγων διαι- τήσας ταῖς τοῦ πνεύματος Ἠλιχίαις, ἑπ'φέρει λοι- πὸν tbv τῆς παραχκλήσεως λόγον, wal φησι" M dyazüce τὺν κόσμον. Ταῦτα ὡς παιδίοις λέγει " πεφόδηνται [[. ἑπτ'ηνται] γὰρ dil τὰ παιδία περὶ τὸ φαινόμενον $83. Εἴτα τὴν αἰτίαν εἰπὼν τοῦ διότι οὖκ ὀφείλει τις τὸν χόσμον καὶ τὰ ἐν κόσμῳ ἆγα- πᾷν, λοιπὸν πρὸς τοὺς πατέρας χαὶ νεανίσχους ἐπι- φέρει τὴν ὃ.δασχαλίαν τελεωτέρας γὰρ οἱ τοιεῦτοι ἔξεως. Καὶ ἵνα ph νοµἰσῃς χόσμον τὸ σύσττµα τὸ ἐξ οὐρανοῦ χαὶ γῆς σηµαίνειν , ἐπάγει τίς ὁ κόσμος, καὶ τί τὰ bv. τῷ χόσµω. Καὶ χόσμον μὲν τὸν συρφε- τὸν ὄχλον φησὶν, ὃς οὐδὲ τὴν τοῦ Πατρὺὸς ἀγάπην ἔχει dv ἑαυτῷ. Τίνα δὲ «à kv τῷ χόσμῳ; Τὰ κατὰ «Ἡν ἐπιθυμίαν τῆς σαρχὸς ἑχτελούμενα, ἃ διὰ τῶν αἰσθητηρίων ἑνεργούμενα, τὴν ἐπιθυμίαν ἀναχινε]. Διὰ γὰρ τῶν ὀφθαλμῶν, τοῦ κυριωτάτου τῶν αἰσθη- τηρίων, καὶ τὰ λοιπὰ συνέλαθε. Περὶ δὲ τὴν ἔπιθν- µίαν πᾶν ἐνθεωρεῖται xaxbv, μοιχεία, πότοι, ἔρω- τες ἀπρεπεῖς, qóvot* οἱ μὲν διὰ πλεονεξίαν, οἱ δὲ
militaribus sermonibus opus essc.
Vkns. 45. Scribo vobis, patres, quonium cogno- vistis eum, qui ab initio est. — Filioli, ut qui ob immaturam et justze discretionis incapacem :etatem peccant ; adeoque venía, inquit, dign) facti estis, cum vobis contigerit cognoscere, quoniam Suavis est Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus ^, Paires, ut qui etatis proyr: sstu cognitionem acceperunt ejus, qui est ab initio. Adolescentes ; qui ab setatis flore habent, ut idonei et expediti sint ad virtutis premium contra adver- sarios referendum.
VEns. 15, 14. Scribo vobis, adolescentes, 7ttoniam eicistis malignum. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Patrem, Scribo vobis, juvenes, quoniam fortes estis, et Verbum Dei manet in vobis, et vici- stis malignum. Pricedentia zetatum nomina moral $crmoni accommodavit; ista vero ex affectione repetit, ut absolutissimam faceret 2onimonitio- nem. -
4419 VrEns. 15. Nolite diligere mundum, neque ea qua in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Dei in eo. Tta distributo sermone per varias spiritus zetates, subdit deinde ipsam adhor- tationem, et ait: Nolite diligere mundum. Που velut infantibus seu puerulis dicit: semper enim isti percelluntur apparente voluptate, Deinde proposita ratione, cur mundum, ct ea quie in co sunt, dili- gere quis non debeat, ad adolescentes seu. juvenes doctrine sermonem transfert; quandoquidem hi perfectioris habitudinis sunt. Et ne putes mundi . nomine celi terreque complexionem signiflcare, subdit quisnam sít mundus, et quidnam ea. quae in eo sunt. Et mundum dicit sordibus plenum, qui scilicet Patris charitatem non habet in seipso. Sed quaenam quie in mundo sunt? Qus juxta concupiscentiam carnis perficiuntur, qua sensibus percepta concupiscentiam movent. In oculis enim, qui prxcipuum $ensorium sunf, reliqua etiam comprehendit : οἱ per concapiscen . tiam malum omne intelligitur, ut adulterium, ebrie(ates, amores impuri, cedes sive proptcr
διὰ τὸ τοὺς ἀντιχειμένους ἀφανίσαι. Δόλοι καὶ οὗτοι, D avaritiam sive ad perdendos adversarios : fraudes
ἵνα ὑποχείριον τῷ δόλἸῳ ποιῄσωμεν ἅπαν τὸ ἔμπο- boy * χαὶ ἁπλῶς ἅπαντα τὰ ἐχθρὰ Θεῷ δι ἐἔπιθυ- µίας σαρκιχῆς ἡμῖν ἐπιτελεῖται,
"Or, πᾶν τὸ àv τῷ χόσµῳ, ἡ ἐπιθυμίπ τῆς σαρ- xóc, καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθα.λμῶν, xal ἡ ἁ.1αζο- veta τοῦ βίου, obx ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρὸς. ἀ.1.1ὰ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστι. Καὶ ὁ κόσμος παράγεται, xal ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέΊημα τοῦ θεοῦ, µέγει εἰς τὸν αἰῶνα. Ἐϊπομεν ἤδη ὅτι χό- σµον τὸν συρφετὸν ὄχλον κχαλεῖ, διὸ xaló Κύριος τοῖς μαθηταῖς φησιν’ "Ex τοῦ κόσμου οὐκ ἑστὲ, καθ ὡς ἐγὼ ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί. Τούτου δὲ
9 Psal, cxx1iv, 9. ?! Joan, xv, 19 ; xvii, 18,
et hz ut dolo submittamus quidquid nobis obstat ; ac demum omnia qu:e inimica sunt Dev, per con- cupiscentiam carnis in nobis perficiuntur.
Vgns. 16, 17. Quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum el superbia vite : σι non est ex Patre, sed ex mundo est. Et mundus transit, el concupiscentia ejus. Qui autem facit voluntatem Dei, manet. in eternum, Jam diximus, apostolum mundum vocare jncompositam vilium bominum turbam. Qua ratione Dominus discipulis suis dixit: De mundo non estis, sicut el ego non sum de mundo ?!, Hujus
21 THEOPHYLACTI BULGARLIE ARCHIEP. 23
auiem mundi, nempe mundanze veluptaiis et con- A τοῦ χόσµου πατὴρ, 6 διάδθολος, τῆς χθσμιχκΏς, φημὶ,
fu:ionis, pater est diabolus. Et idco DBowinus de suis discipulis ait ad Patrem : Non rogo, ut. tollns eos de mudo, sed ut serves cos a malo ** : quem et in maliguo positum csse 332 alibi dizit, Aliter : Si malignus bono Patri opponitur; qui autem servit concupiscentiis, non est ex Patre, sed ex mundo; patet, eum, qui ex Patre non est, sed ex mundo, ex diabolo esse; quemadmodim οἱ in. Evangelio ait ad Juieos : Vos. ex patre diabolo estis **; hoc est, ex carnalibus studiis quorum diabolus sator cst el cultor. Et ο quidein mundana. concupi- s-ibilia permaueuntiam non halent. neque subsi- Btentiam: quae autem. secundum voluntatem. Dei sunt, perpetuo. durant, Prudeutis autem non. est
permauentia negligere, et pereuntibus adherere: 5
perinde enim boc est, ae spectro. velle domua sedificaro.
A13 Vrns. 18. F.lioli, novissima hora. est : et sicut audistis, quia Antichristus venit, :et. nuuc Anlichristi mulii facti sunt, unde scimus. quia norissima hora esi. lud, Novissime hora est, levius hoc modo redditur : Quandoquidem lizc catholica Epistola omni homini accommodata est ; non idem autem omnibus constitutus est terminus, adeoque proprius cujusque Ünis ignotus est : idcirco con« grue cujusvis mentem proprio (üni applicat, ut, velut ài extrema vitP instaret hora, vigilantia et attento excitetur, sicque immaculotus vivendi modus, ac puritas actionum inter Christianos vigeat. Aliter : Nemo, quantumvis insanus, petest ista deridere. Cum enim res quaque in tres parteg dividatur, in priniam, mediam οἱ novissimam seu ultimam ; quidquid a medio residuum est, ultimum vocari recte polest. Quare, si cirea mediam mille annorum decadem Dominus in mundum venit (ferme enim in anno quinquies millesimo quin- gentesimo ipsius adventus coptigit), omne quod ab ipso decurrit tempus, quippe quod medium consc- quitur, novissimum seu ultimum recte dici nemo jure »egaverit. Quoniam igitur millenariorum fluzus ab adveutu Domini medietatem excessit, recte tempus omne, quod exinde decurrit, ultimum appellari poteet.
Vkns. 19. Ex nobis prodierunt, sed non. erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent uti- que nobiscum ; sed wt manifesti sint, quoniam non sunt omnes ex nobis. Subjungit de Antichristis et ex quibus ii sint: ac ait, quod ex nobis. Subdit vero lioc, quin aliquid premitteret ad sermonis perspi- cuitatem. Dico igitur, eum, veluti si se ipsum prius interrogasset, Undenam hi Antichristi? pro- ferre illud, ex nobis. Et ita quidem oportebat eum loqui ; non ita tamen locutus est ; lortasse, ut ista £ermonis confusione molestiam «quam οκ illis
ἡδυπαθείας vai συγχύσεως. Διὸ καὶ ὁ Κύρ.ος περὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὸν Πατέρα φησίν' οὐκ ἑρωτῶ ἵνα ἄρῃς αὐτοὺς àx τοῦ κόσμου, d. AA Tra τηρήσῃς αὐτοὺς éx τοῦ πονηροῦ, ᾖτοι τοῦ xó- σµου, ὃν xal ἐν τῷ πονηρῷ ἁλλαχοῦ χεϊῖσθαί φησιν. λλλως τε, εἰ ὁ πονηρὸς ἀντίχειται τῷ ἀγαθῷ Πα- τρὶ, ὁ 65 ταῖς ἐπιθυμίαις τοῦ χόσµου δουλεύων οὐχ ἔστιν ix τοῦ Πατρὸς, ἁλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου * εὔδηλον ὅτι ὁ ἐκ τοῦ Πατρὸς uf ὧν, ἀλλ) ix τοῦ χόσµου, ix τοῦ διαθόλου ἐστί ' χαθὼς xal £v Εὐαγγελίοις φησὶ πρὸς Ἰουδαίους" ᾿Υμεῖς éx τοῦ πατρὸς τοῦ διαθσ- Ίου écré*: toov! ἔστιν Ex τῶν σαρχιχκῶν ἐπιττδευ» µάτων, ὧν 5 διάδολος σπορεύς τε xal φυτοχόμο:. Καὶ ταῦτα δὲ, [φη”ὶ, ] τὰ χοσμιχκὰ ἀπιθυμήματα οὖκ Εχει τὸ μένουν τε xal istuc * τὰ δὲ χατὰ τὸ θέκηµα τοῦ θεοῦ, δ.αρχη χαὶ διαιωνίζοντα. Οὐχ ἔστι δὲ σωφρόνων, τὰ μὲν ἑστῶτα παρατρέχειν, τῶν δὲ ἀφανικομένων ἀντέχεσθαι, ταὐτόν τι πο.οῦντες τῷ περὶ φάσματα οἰχίας οἰχονομοῦντι |f. οἰχοδομοῦντι].
Παιδία, ἑσχάτη àpa &oc(* καὶ καθὼς ἠκούσατδα ὅτι ὁ Ἀγτίχριστος ἔρχεται, xal yov. Αγτ/χριστοι zoAAol γε] όνασιν * δθεν γινώσκομεν ὅτι ἑσχάτη ὥρα &cclr. Τὸ, Εσχάτη ópa &cclr, ἀνεπαγθέστε- pe» οὕτως Ἐπεὶ χαθολιχὴ Ἐπιστολὴ ἁἀρμόζουσα παντὶ ἀνθρώπῳ, οὐ µία δὲ ὁροθεσμία ζωῆς παντὶ, ἄδηλον δὲ ἑχάστω τὸ οἰχεῖον τέλος ᾿ εἰκότως οὖν τῷ οἰχείῳ τέλει ἐπέστησεν ἕκαστον, [v ὡς περὶ ἐσχά- της τῆς ζωῆς ὥρας ἑχάστῳ ἑνεστηχνίας, νΏψις ἔπ-
C ακολουθῇ ΄ καὶ οὕτω βίος ἅμωμος, xal καθαριότης
πράξεων εἰς ἐεὶ Χριστιανοῖς ἐμπολιτεύηται. Άλλως * O)x ἔχει χώραν ὁ διαπαίζειν ταῦτα μελαγχολων, Παντὸς yàp πράγματος εἰς τρία µεριζομένου, πεώ- του, xal μέσου, xal τελευταίου * πάντως τὸ ἀπὸ τοῦ µέσου πᾶν, ἔσχατον λέγεσθαι οὐδὲν ἀπειχός. Ὥστε εἰ κατὰ τὸ µέσον τῆς χιλιοξετοῦς δεχάδος ὁ Κρις παρεγένετα (σχεδὸν Υὰρ àv τῷ πεντακισχιλιοστῷ πενταχοσιοστῷ ἡ ἐν γἡ παρουσία αὐτοῦ), τὸ ἀπὸ τούτου ὡς ἀπὸ τοῦ μέσου πᾶν, ἔσχατον λέγεσθαι, αὐδεὶς ἂν µέμφοιτο. Ἐπεὶ οὖν τὸ μέσον ἀπὸ τῆς τοῦ Κυρίου ἐλεύσεως ἡ χιλιοετὴς ὑπερέδη σωρεία, χα- λῶς ἂν τὸ ἀπὸ τούτου &xav ἔσχατον λέγ2ιτο. Τοῦτο μὲν οὖν ἁἀληθέστατον xai χατὰ τὸν χρυσοῦν Ἰωάν-
νην.
'E£ ἡμῶν ἐξῆ.ῖθο», dAA' οὐχ ἧσανι ἐξ ἡμῶν. El γὰρ ἧσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκεισαν ἂν μεθ’ ἡμῶν " dAA' ἵνα φανερωθῶσυω", ὅτι οὐκ εἰσὶ πάντες ἐξ ἡμῶν. Εἰπὼν περὶ ᾽Αντιχρίστων , ἑπιφέρει καὶ ἀπὸ τίνων, xal φησιν, ὅτι Εξ ἡμῶν. Ἐπεφέρει δὲ [τοῦ- το] μηδὲν διαστᾶι)άμενος εἰς σαρήνειαν τοῦ λόγου. Λέγω δΣ, ὥσπερ ἐρωτήσαντα ἑαυτόν’ Καὶ πόθεν ol ντίχριστοι οὗτοι; οὕτως εἰπεῖν «5, Εξ ἡμῶν. Οὕτως οὗν δέον ποιῖσαι, οὐχ οὕτως ἐχρήσατο;, ἵ-ως τῇ αυγχύσε; τοῦ λόγου τὸ περὶ αὐτοὺς ἀπδὲς ἔνδει- χνύµενος. ᾽Αλλὰ [διὰ] τί ἀπὸ τῶν τοῦ Κυρίου pa-
3! Joan. xvi 15. ? Joan. v, 19. ?* Joan. τι, 44.
9 EXPOSITIO IN EPIST. 1 S. JOANNIS. — CAP. II. 30 θητῶν οἱ ᾽Αντίχριστοι; "Iva. ἔχοιεν τὸ πιστὸν τοῖς A percipiebat, indicaret. Sed quare e Chrieti Domini
πλανωμένοις χοµίζειν, ὡς ἀπὸ τῶν μαθητῶν ὄντες, xal χατὰ τῖν τοῦ δ.δασχάλου γνώµην ποιοῦντες τοῦ χηρύγµατος τὸν λόγον, ἁλλ᾽ οὐ πάντη ἀπεναντίάς φερόμενοι τοῦ κηρύγματος, Διὰ τοῦτο, "EE ἡμῶν, φησίν. Τὸ δὲ, ᾿Εξήῆθον, ὅτι γεγονότες μαθηταὶ ἀπέστηόδαν τῆς ἀληθείας, χαὶ ἰδίας βλασφηµίας ἑξ- εὕρον. Οὐ γὰρ σαν ἐξ ἡμῶν, τὸῦτ) ἔστι τῆς τῶν σιοζοµένων μοίρας. El γὰρ τοῦτο Tv, μετὰ τῶν ἰδίων ἂν ἔμενον. Νῦν δὲ, col, τοῦτο πεποι[χασίν, ἵνα φανερωθῶσι, «ovv' ἔστι χατάδηλοι γένωνταε, ὅτι Tüvtn ἀπηλλοτρίωνται ἡμῶν. Εἰσὶ γάρ τινες iv τούτοις, κάὶ οὐχ àE ἡμῶν ὄντες, οἷς δηλαδὴ συν- ἤψαν ἑαυἑοὺς ot EZ ἡμῶν ἐξελθόντες. Av οὓς, Φη- ctv, εἴρηχα xal τὸ, Οὐκ εἰσὶ πάντες ἐξ ἡμῶν.
Καὶ ὑμεῖς χρίσιια ἔχετε ἀπὸ τοῦ ᾿Αγίου, καὶ οἴδατε zdrta. Οὖκ ἔγραφα ὑμῖν δει obx οἶδατε τὴν ἀ.ήθειαν, ἀ.1.1 ὅτι olbucs αὐτὴν, καὶ ὅτι παν φεῦδος £x τῆς ἆ.Ίηθείας obx ἔστι. Τίς ἐστιν' ὁ ψεύστης. εἰ μὴ ó ἀρνούμενος, ὅξι ]ησοῦς 60x ἔστιν ὁ Χριστός; Οὗτός ἐστιν ᾽Αντίχριστος., ὁ
ἁργούμεγος τὸν Πατέρα καὶ τὺν Yióv. Πᾶς ὁ ^
ἀργούμενος tóv Yióv, οὐδὲ τόν Πατέρα ὄχει. Ὁ cuodoyór τὸν Υἱὸν καὶ τὸν Πατέρα ἔχει. 'γμεῖς ὁὗν ὃ ἠχούσαιδ ἂπ ἀρχῆς ev. ὑμῖν µε φέτω. Εάν ἓν d$jiv. iíéry ὃ ἀπ ἁρχῆς ἡἠχούσατδ, xal ὑμεῖς ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ἐν τῷ Υἱῷ μεγεῖτθ. Kal αὕτη ἐσεὶν ἡ éxapyyeA(a ἡν αὐτὺς ἑπηνγεί- ἑάτο ἡμῖν εἡν ζωὴν τὴν αἰώγιον. Εἰπὼν ταῦτα *$X προεφωδευμµένα, (ux. µήτις δύξῃη ἑαυτῷ póvto την τούτων γνῶσιν ἀνατιθέναι, xal χατχλανονεύεσθαι διὰ τούτων τῶν ἄλλων πιστῶν ὡς μόνου ταύτην εἱδότος, εἰχότως ἐπιερέρει τὸ, Kal ὑμεῖὶς χρίσμα ἔχεεεα ' ὥσπερ εἰ ἔλεγεν ' ᾽λλλά vl ταῦτα πρ)ς ὑμᾶς ἑγὼ διεξέρχοµα: ὡς πρὸς ἀγνοιῦντας ταῦτα; Καὶ οὖν ἔστι παρ) ὑμῖν ἄγννια τούτων. Ελάδθετςε γὰρ παρὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τὸ χρίσμα τὸ lsphv, χαὶ διὰ τούτου τὸ θεῖον Πνευμα. Επεὶ δὰ τοῦτο ἴστε, ὅτι οὐχ ὡς ἀγνοοῦσιν ὑμῖν ἔγραφα ταῦτα, ἀλλ’ ὡς εἰδόσι, τὸν ἔτχατον χαιρὸν, τὴν τῶν ᾽Αντιχρίστων φορὰν, τὸ πάντας εἶναι φεύλους μεστοὺς. Διὰ τὸ πλεονάσαι cov τὸ φεῦἒος, διὰ τοῦτο λέγω, qno, καὶ τοὺς 'Avtt-
χρίστους πολλοὺς Ὑαγονέναι. El γὰρ ὁ Χριστὸς ἁλή- D &ahetis ἵπ vobismetipsis,
θειά ἕστιν, ὃν χαὶ ὑμεῖς ἑγνωχότες, τὴν ἀλήθειαν ἔχετε àv ἑαυτοῖς ' πάντω: ὁ φεύστης ἑναντίος Gv τῇ ἀληθείᾳ, fiot τῷ Χριστῷ, ᾽Αντίχριστός ἐστιν. Καὶ τίς 6 φεύστης; Ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ἰησοὺς οὐκ ἔστιν ὁ Χριστός. Τοῦτο Σίµων ὁ παμµίαρος ἑλήρει, ἄλλον εἶναι τὸν Ἰησοῦν , xai ἄλλον τὸν Χριστόν. Tov μὲν Ἰησοῦ», τὸν à) τῆς ἁγίας Μαρίας, τὸν δὲ Χριστὸν, τὸν ἐπὶ τοῦ Ἱορδάνου καταθάντα ἀπ) οὐρανοῦ. 'O τῷ ψεύδει οὗν σνγχροτούµενος τούτῳ, οὗτος, φηΣὶν, Αντίχριστός ἔστιν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ ἀρνύμενος τὸν Ματέρα χαὶ τὸν YUv, χαὶ οὗτος, φηαὶ, ψεύσότης ἐστὶ καὶ Αντίχριστος. "Es ;ov γὰρ ἄλλοι πάλιν αἱρξσιὼ- ται, |Gv ὁ κατάρατος Οὐαλεντίῖνος ἀπεγεννήθη, ] ἄλλον εἶναι Πατέγα ἀκατονόμαστον, παρὰ τὸν λὲ-
Filium. | Omnis qui negat. Filium,
discipulis exierunt Antichristi ? Nempe ut haberent, qao seducterum mottitudini (ide digni videri pos- sent, velut qui ex discipaelorum numero exsisten- tes juxta Magistri sententiam predicare debuisseut, Cxterum nou usquequaque contraria evangelicce preedicationi illi efferebant ; et ideircoait: ex no- bis. Dicit vero, prodierunt, quis, cum fuissent discipuli, a vetitate deBeiveriht, propriasque blas- plieiniaa excogitaverant, Nou autem eraat ez nobis, hoc est et sdlfandorum sorte; sam si ejusmodi fuiswent, profecto eum suis pernransissent. Nunc autom, inquit, boc feeerent, ut mauifesti sint, hoc est, utcunefís patest eos penitus abelienstos a nobis e$se. Sunt vero inter ipsos etiam nounulli, qui not sunt ex nobis, quibus scse. coujunxerunt, qui egressi sunt 6 nobis,
δ1{ Venus. 20-25. Sed vos. wnctionem habetis a Sancto, ct nos is omnia, Non scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi sciestibus eam : el qnoniam omne mendacium ez veritate non est. Quis est mendax, nisi is qui negat, quod Jesus est Christus ? Hic est Antichristus, qui negat Patrem et ncc Patrem habel : qui confitetur Filium, et Patrem habet. Vos quod &udistis ab initio, in vobis permaneal. Si iutobis permanserit quod. audistis ab initio, et vos in Filio eli Patre manebitis. Et hec εδ repromissio quam ipse pollicitus est mebis, vitam. eternam. Postquam
C przeedentia. dixit, ne quis existimaret sibi soli
lrorum cognitionem offerri, et propterea 56 supra :lios fideles arregantet efferret, quasi solus eam laberet, convenierter subdit hoc: E! vos wunclio- nem habetis, ac si diceret : Sed quid ego ista apud vos persequor, velut si ea igaoraretis ? Αί non est apud vos iguorzntia horum :. sactam — enim unclio- nem ex sancto baptismate, εἰ pef. eam Spiritum sanctum aeccepists. Quandoquidem igtur. hio nostis, non quasi ignotapntibus scripsi, sed quasi scientibus novissimum lempus et Antichristorum incursionem, ideoque omnia esse plena mendacio. Q'iía igitur abundat mendacium, propterea. dico vobis, multos essc Antichristos. Si enim Christus est veritas, quem et vos cognostentes teritaten profecte quicunque mendax, qui contrarius est. verit:ti seu Christo, est Antichristus, Sed quis est mendax ? Qui negat quod Jesus est Christus. lloe acelestissimus Simon effutiebat, alium esse Jesum et alium Christum: Jesum quidem euin qui ος Maria Virgine matus est; Christum vero qui ad Jordanem descendit o eco. Qui igitur isti. favet mendacio, bic, iuquit, Antichristus est. Verwin et. qui negat Patrem. et Filium, οἱ iste, ineuit, mendax est οἱ Anticbri- 3ius, Dixerunt enis rursus alii boretici, Patrem absolute dictum alium 0956 a Patre Christi. Hi vero etiam Filium negaut, quia cum meraui hominem ess» dicunt, adeoque neutiquam natura Deum, ac Deum de Deo. Idcirco subdit: Onus, qui negat
3l THEOPHYLACTI BULGARLE ACHi EU, 39
Filium, nec Patrem habet, quemadmodum Judaei, A Υόµενον Πατέρα τοῦ Χριστοῦ. Αὐτοὶ 08 οὗτοι καὶ
qui n?gantes Filium, pertendunt se. nosse Patrem. Verum sciant isti se nec Patrem cognovisse. Nam si Patrem cognovissent, cognovissent" utique etiam Filium, quoniam Pater est Filii unigeniti. ld ipsum vero et Siinonis assecle nugabantur. Et illi quidem ita. Vos autem quod. audistis ab initio, hoc est, Deum esse Filium, *ervate apud. vosmetipsos : hoec enim significat per illud , In vobis permaneat. Si enim in vobis permaneat loc, quod ab initio audi- siis, etiam vos in Filio et A415 in Patre permane- bitis : hoc est, participes ejus eritis. Haec eniu est repromissio, qua ait: Sicut tu, Pater, in. me, el ego in te, ut et. ipsi in nobis unum sint ", Et rur- su$ : Ut habeant vitam elernam, [legc est autem vila eterna, ut cognoscant. te solum Deum verum, el quem sisisti Jesum Christum 19.
τὸν Υἱὸν ἀρνοῦνται δ.ὰ τοῦ ἄνθρωπον φ.λὸν λέγειν αὐτὸν, xal ud φύσει θεὸν, ὡς Ex Θεοῦ ὄντα θεύν. As) ἐπιφέρει' Πᾶς ὁ ἀρνούμενος τὺν Ylóv, οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει " ὥσπερ Ἰουδαῖοι, ἀρνούμενοι μὲν τὸν Υἱὸν, προσποιούµενοι δὲ τὸν Πατέρα εἰδένα'. 'AXA' ἴστωσαν οὗτοι, ὅτι οὐδὲ τὸν Πατέρα ἔτι ἑπ- έγνωσαν. El γὰρ ᾖδεισαν, Ίδεισαν ἂν καὶ τὸν Υὲὸν, ὅτι xal Υἱοῦ Πατέρ ἔστι μονογενοῦς. Τὸ δ' αὑτὸ xal οἱ ἀπὸ Σίμωνος ἐφλυάρουν. ἸἘκεῖνοι μὲν οὖν οὕτως. Ἱ μεῖς δὲ, ἅπερ ἡπούσατε ἀπ ἀρχῆς, τοῦτ' ἔστι θεολογούμενον τὸν Χριστὸν, quAáttete παρ ἑαυτοῖς. Τοῦτο γὰρ δ.ὰ τοῦ, Μενέτω ἐν ὑμῖν, λέγει. 'E&v γὰρ Ev ὑμῖν µένῃ τοῦτο, ὃ àn' ἀρχῆς Ἠχούσατε, χαὶ ὑμεῖς ἐν τῷ Υἱῷ καὶ ἐν τῷ Πατρι μενεῖτε,
B τοῦτ' ἔστι, χοινωνοὶ αὐτοῦ ἔσεσθε. Αὕτη γάρ ἐστιν
ἡ ἐπαγγελία, ἡ λέγουσα - Ὥσπερ ἑὼ ἐν col, Πά-
τερ, καὶ σὺ ἐν ἐμιοὶ, καὶ αὑτοὶ iv ἡμῖν ἓν Qoi" καὶ πάλιν, "Iva ἔχωσι τὴν ζωὴ» τὴν «αἰώνιογ. Αὔτη δέ ἐστιν ἡ ζωὴ ἡ αἰώγιος, Ίνα γιγὠσκωσί σε τὺν µόνον ἀ.ηθινὸν θεὸν, xal ὃν ἀπέστει.ῖας
Ἰὴσοῦν Χριστό»,
Vens. 28. lloc scripsi vobis de his qui seducunt vos. Absoluto praedente. sermone, subdit etiain de seductoribus illorum , ediantibus seilicet lzeresibus, quas inuudaverant. Deinde et rursus addit, quod antea diximus, ut molestiam amove- ret, EL vos. unctionem, quam accepistis. (Quid vero sit hoc, jam dictum est, nempe quod Sypirituni sanctum inteiligat). Quoniam igitur, quem »cce- pistis, Spiritus sanctus firmus apud vos est , non wecesse habetis, ut aliquis. doceat vos, sed sicut ipse Spiritus sanctus docet vos de omuibus; sicut
igitur docuit vos, manete in ipso: verum est enim, C
et nullo modo mendacium, quod docuit vos.
Vene. 27. Et vos unctionem quam accepistis abeo, maneat in vobis. Et non necesse habeiis ui aliquis doceat vos ; sed sieut unctio ejus docet vos de owni-
bus, οἱ verum est εἰ non est mendacium. Et sicut
docwit vos: manete in eo. Verborum ordo ita se habet : Unctio quam | accepistis, quoniam ἐπ vobis manet, non necesse habetis, ut. aliquis doceat vos ; ted sicut. docuit vos, oporlet vos manere in ipso.
Vgas. 38, 29. Et nunc, filioli. manete in eo, ul, cum apparuerit, habeamus fiduciam, et ποπ confun- damur ab eo in adventu ejus. Si scitis quoniam justus. est, scitote quoniam εἰ omnis qui facit justitiam, ez ipso natus est.
CAPUT ill.
Vgns. 1. Videie, qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur, et simus. Postquam dixit de Antichristorum incursione, et de tuta eorum perversa doctrina, satisque confirmavit fideles, ut immutabiliter tenerent c3, de quibus primitus instructi fuerant, proponit deinde etiam futuram ob ista mercedem, ut magis eos pramiorum magbitudine ac claritate roboraret, Subdit ifaque:
*5 joan. xv, 21. " Joan. xvn,5.
Tavra δὲ ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν alarov- των ὑμᾶς. ᾿Απαρτίσας περὶ τὸν προειρημένον [f. τὸν περὶ τῶν προξιρημένων] λόχον, Ἱπροστίθησι χχὶ τὸν περὶ τῶν πλανώντων αὑτοὺς, τοῦτ) ἔστι διὰ τὰς ἐπικλυσάσας αἱρέσεις. Εἶτα πάλιν ἐπιφέρει, ὃ καὶ πρὸ τούτου εἴπομεν, τὸ ἀνεπαχθὲς αὐτοῖς περι- πο:ούμενος, ὅτι Καὶ αὐτοὶ δὲ τὸ χρίσμα 0 ἑ.λάδετε» tí δὲ τοῦτο, [εἴρηται Ίδη, ὅτι] τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει. "O οὖν ἑλάβετε Ηνεῦμα ἅγιον, ἐπεὶ βέθαιον ἔχετε παρ' ἑαυτοῖς, οὗ χρείαν ἔχετε, ἵνα τις διδά- σ»ῃ ὑμᾶς ' ἀλλ’ ὡς τὸ αὐτὸ Πνεῦμα διδᾶσχει ὑμᾶς περὶ πάντων, χαθὼς καὶ ἐδίδαξεν ὑμᾶς. μενεῖτε ἐν αὐτῷ. ᾽Αληῦὲς γάρ ἐστι xaX οὐ ψεῦδος ὃ ἑδίδαξεν ὑμᾶς.
Kal ὑμεῖρ τὸ χρίσμα ὃ ἐλίβετε παρ αὑτοῦ µεγέτω ἐν ὑμῖν, xul οὐ ypelar ἔχετε tva τις δι- δάσχη ὑμᾶς': dAA ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων, καὶ ἀ.ηδές ἐστι xal οὐκ ἔστι φεῦδυς , καὶ καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, qj6- v&its ἐν αὐτῷ. Τὸ ἑξῆης εὔτω, Τὸ χρίσμα b ἑ-ά- 6ετε àx' αὐτοῦ, ἐπεὶ ἐν ὑμῖν μένει, οὗ γρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς ' à.4à καθὼς ἐδ.δα- ξεν ὑμᾶς, δεῖ µένειν ὑμιᾶς ἐν αὐτῷ.
Καὶ νῦν, εεχγία, µένετε ἐν αὐτῷ, ἵνα ὅταν φαγερωθῇ, σχῶμεν παῤῥησίαν, καὶ uj, alo yvr- θῶμεν ἁπ᾿ αὑτοῦ ἐν τῇ παρουσἰᾳ αὐτοῦ. ᾿Εὰν εἰδήτε ὅτι δἰκαιός ἐστι, γινώσχετε, ὅτι πᾶς i toe δικαιοσύνη», ἐξ αὐτοῦ γεγένγηται.
ΚΕΦΑΛ. ΓΡ’.
δετε κποταπὴν ἁγάπην δέδωκε» ἡμῖν ὁ Πατὴρ, (va céxra θεοῦ κ.ηθῶμε», καὶ ἐσμέν. ΒΕἱρηχὼς τὴν τῶν ᾿Αντιχρίστων φορὰν, καὶ πᾶσαν τὴν ἑνδιάστροφον αὐτῶν διδασχαλίαν, καὶ [xavo; στηρίξας ἀἁμεταθέτως ἔχειν περὶ ἃ χατηχήθησαν, ἐπάγει λοιπὺν καὶ τὸν ἀποχείμενον διὰ ταῦτα μισθὸν, ὥσπερ ἰσχυροποιῶν αὐτοὺς διὰ τῆς τῶν ἑπάθλων λαμπρότητος, xal φησιν, ὅτι Μόνγετε ἐν αὐτφ. Διὰ
33 EXPOSITIO IN EPIST. I S. JOANNIS, — CAP. IIT. 34
τί; Ίνα ἔχωμεν παῤῥησίαν ἓν αὐτῷ ὅταν φανερωθῇ. Α Manete in eo. Sed cur ? Ut liabeanius flduciam in eo
Ti γὰρ περιφανέστερον, ἢ ζηλωτότερον παβῥησίας, ἐπειδὰν ᾧ ἐπιδείχνυσθαι µέλλομεν τοὺς ἓν τῷ flo πόνους ἡμῶν, μετὰ παῤῥησίας touto ποιῶμεν, µη- δὲν αἰσχννόμενοι ἐν τῇ παῤῥουσίᾳ [[. παρουσ.] αὐτοῦ; Καὶ ἐπειδὴ εἰχός τινας ζητεῖν, τίνα Χατωρθωχότες θὐάρεστοι αὐτῷ Ὑένοιντο; διδάσχει καὶ τοῦτο, χαί φησιν, ὅτι El ἐγνώχατε αὐτὸν, ὅτι δἰχαιὸς ἔστι, πάντως καὶ τοῦτο γινώσχετε, ὅτι Ó ποιῶν Ó:xa:o- σύνην ἓξ αὐτοῦ γεγέννηται. Ὁ δίχαιος γὰρ [ δικαἰ- ους γεννᾷ. Ὅσον δὲ τοῦτο εἰς χαύχηµα xaX παῤῥησίαν ὑμῶν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ. ] ἀλλ οὐδὲ τὴν τοῦ παρεχοµέ- νου πρὺς ὑμᾶς ἀγάπην τε χαὶ χρηστότητα, ὅση τις καὶ οἵα ἑστίν. Οἴδατε γὰρ ὅτι Έδωχεν ὑμῖν τέχνα αὖ- τοῦ γενέσθαι τε xal λογισθῆναι. El δὲ τοῖς Ev τῷ
κόσμῳ ἄδηλον τοῦτο, φησὶ, λέγω δὲ τὸ vlov; ὑμᾶς Β
εἶναι θεοῦ, μὴ θανµμάζετε τοῦτο. Διὰ yàp τοῦτο οὐ γινώσχει ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲ τὸν υἱοθετ/σαντα ὑμᾶς ἔγνω * κόσμον δὲ τὸν συρφετὸν ὄχλον λέχει. Εἶτα ἐπειδὴ τὸ τῆς υἱοθεσίας κατεσχεύασε, λέγει ἐπὶ τούτοις τρανότερον xai τὴν ἀποχειμένην δόξαν xal παῤῥησίαν τῶν νἰοθετηθέντων, xal φησιν’
Αγαπητοὶ, vor τέχγα θεοῦ ἐσμεν. Διὰ τοῦτο ὁ κόσμος οὗ γιγώσχει ὑμᾶς, ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν. --Κόσμος. ὃ συρφετὸς xaX χοιρώδης ὄχλος, ὁ πρὸς µόνην τὴν ἐμπαθη ταύτην ζωῦν ἑπτοημένος, ὡς χοῖρος πρὺς «ῥύρθορον.
᾽Αγαπητοὶ, vov τέκγα Θεοῦ ἐσμεγ, καὶ οὔ- πω ἐφαγερώθη Ó τι ἐσόμεθα. Οἴδαμεν δὲ ὅτι ἐὰν φαγερωύῇ, ὅμοιοι αὑτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ἑψόμε- . θα αὑτὸν καθὼς ἔστι. Kal πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἑ- πίδα ταύτην éx' αὐτῷ, ἁγγίζει ἑαυτὸν, χαθὼς ἐχεῖχος ἀ)γός ἐστι. ἜὭσπερ εἰ ἔλεγε "Πάντως ἐγνώκατς δ.ὰ τῶν προλαβόντων, ὡς εἰς ΘθΞοῦ υἱυὺς ἀνελῆφθημεν. El 5: μὴ ἤδη ἐφανερώθη τοῦτο, μὴ θορνθησθε [/.---θεῖοθε] * τὸ γὰρ νῦν ἄδηλον, φανερὺν γενήσεται, ἐχείνου ἀποχαλυπτομένου. "θμοιοι γὰρ αὐτῷ ἀναφανέντες, τὸ τῆς υἱοθεσίας λαμπρὸν παρα στήσοµεν' οἱ γὰρ υἱοὶ πάντως ὅμοιοι τῷ πατρἰ. Α)λὰ τὴν πρὸς αὐτὸν παῤῥησίαν ἔχοντας [ [.---τει] ὡς νἰοῖ, ὀψόμεθα αὐτὸν χαθώς ἔστιν ' οὗ κατὰ τὴν ςὖσιν (τοῦτο γὰρ ἀμήγχανον γεννητῇ φύσει), ἀλλὰ
cum apparuerit. Quid cnim hujusmodi fiducia. aut prestantius aut. desiderabilius esse potest? ut scilicet, eum labores nostros Deo exhibituri sumus, id cum fiducia et securitate. f«ciamus, quin ullo modo confundamur in. adventu. ejus. Et quoniatu fortasse ex iis nonnulli quarebant, 441G quid faciendum iis essct, quo grati Deo evaderent, et lioc edocet, et ait: Si scitis, quoniam justus est, omnino et hoc scitote, quoniam omnis qui facit justiiam, ex ipso natusest. Justus enim justos generat: quod quantum ad gloriam et fiduciam vestram conferat, nemo ignorat : sicut neque que et quanta sit dilectio οἱ benignitas, quam vobis ipse exhibuit. Nostis enim eum vobis dedisse, ut filii ejus nominemini et sitis, Quod si hominibus uundanis, inquit, hoc ignotum sit vos esse filios Dei, ne miremini: propterea enim Vos ron co- gnoscunt, quia neque cognoscunt eum qui vos in filios adop!avit. Mundum autem ijnconditam tur- bam dicit. Deinde postquam qua; ad filiationem spectant expedivit, clarius exponit repositam glo- riam et flduciam eorum qui filii facti fuerint, et ait :
Charissimi, nunc filii Dei sumus. Propter hoc mun- dus non novit nos, quia non novit eum. Mundi no- mine hic ineompos.tam multitudinem et populi [zcem intelligit, qui scilicet sensualem tautum- mod» vita.» sectantur, in eaque volutauntur, ut sus in volutabro luti.
VEns. 2, 5. Clarissini, nunc filii Dei sumus: et nondum apparuit, quid erimus, Scimus autem quo- niam, cum apparuerit, similes ei erimus : quoniam vi- debimus eum siculiest. Et omnis qui habet hanc spem in eo, sanctificat se, sicut εἰ ille sanctus. eat, Huc perinde est ac si diceret : Vos omnino ἐκ pr:e- cedentibus nostis, quod in Dei (ilios assumpti sin:us. Quod si hioc. nonduin. apparuit, ne turbe- mini : quod enim nunc occultum est, clarum fict, cum jlle revelabitur. Similes euim ei facti, liliatio- nis claritatem obtinebimus. Filii enim omnino similes sunt patri. Verum et fiduclam ad ipsuin habentes tanquam filii, videbimus eum sicui est: non quidem secundum naturam: hoc cnim a natura ereata obtineri non potest. Sed quid ergo?
€; Ayvov ἀγνοὶ, δίχαιο» δίκαιοι * τῷ γὰρ ὁμοίφ f) Purum puri, justum justi: simili enim adhzre-
προσφύσονται xal οἱ ὅμοιοι. Διὰ γὰρ τοῦτο xal µι- κρὸν χατόπιν εἶπον [f. εἶπεν], ὅτι ὅμοιοι αὐτῷ ἐσμεν, οὐ κατὰ τὴν φύσιν. Εἶπε γὰρ ἂν οὐχ ὅμοιοι, ἀλλ 'Ol αὑτοί. Nuv δὲ ἐπεὶ μὴ τοῦτο ἔσται, εἶπε τὸ ΄Ὅµοιοι, κατὰ τὴν τῆς δόξης ποιότητα ὁπλαξδή. ᾿Επισημαντέον | Ub, ὅτι οὐκ εἶπεν ἀνωτέρῳψ, Πᾶς ὁ ποιέσας] ιχαιο- σύνην, 3j 'U ποιήσων, ἀλλ᾽ 'ὁ ποιῶν. Παρακτικαὶ (f. πρακτ.]γὰρ ἀρετα', xal ἐν τῷ Ὑίνεσθαι ἔχουσι τὸ εἶναι * παυσά,εναι δὲ, fj µέλλουσαι, οὐξὲ τὸ εἶναι ἔχουσι.
llác d ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν ἀνο- ει ποιεῖ, καὶ ἡ ἁμωρτέα ἑστὶν ἡ ἀνομία. {Καὶ οξατε ὅτι ἐχεῖνος ἐφαλερώθη. ἵνα τὰς ἁμαιτίας ijor dim καὶ ἁμαρτίω ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Κα-
&cunt similes. Propterea etiam paulo ante dixil similes nosei futuros, non secundum naturam ; non enim dixisset, similes, sed, iidem. Quoniam vero hoc futurum non ει, dixit similes, videlicet secuudum glori: qualitatem. Adnotandum vero, quod superius non dixerit: Omnis qui fecit, aut faeturus est justitiam. sed, Qui facit. Áctuosie eniiu sunt virtutes, et iu. ipso fieri habent suum. esse. Cum autem cessant. aut future tantum suut, neque esse babent.
Vsas. 4,5. Ounis qui facit peccatum, et iniquita- tem facit, el peccatum est iniquitas. Et. sciti., quia ille apraruit, ut peccata nostra lolleret : et peccatum in eo non est. Postquam in supericribus sermoacm
35 TIIEOPHYLACTI BULGARLE ARCIHEP. 36
de justitia cx bonis justitize confirmavit, nunc ex A τασχευάσας τὸν περὶ τῆς διχαιοσύνης λόγον διὰ τῶν
contrario, el ex his 417 quie ipsi insunt demon- slialionem aggreditur, etait: Omnis qui facit peccatum, quasi diceret: Vos qui in filios adop- tati estis, operemini justitiam, neque eam otiosam rcliuquatis. Quemadmodum enim e& in peccato, non qui fecit aut. facturus cst, ille est peccator aut iniquus , sed qui malo adhzret illudque opera- tur: sic etiam justus est, non qui otiosus manet, sed qui justitiam strenue exercet. Cieterum nullus vobis peccandi locus reliquus es', cum Cliristug ad delendum peccatum apparuerit: ac sicut ille omnig peccati expers est, ita vobis, qni in. ipso maneiis, et fide in etm confirmati estis, nulla pcecandi potestas amplius relinquitur. Hoc significatur per
ἀνωτέρω ἀπὸ τῶν τῆς δικἀιραύνης xaXov, vov ἀπὸ τοῦ ἑναντίου καὶ τῶν ἑνυπαρχόντων αὐτῷ ἑφορμᾷ τῇ ἀποδείξει, xal φησι * Πᾶς ὁ ποιῶν τὴ» ἁμαρτίαν * τοιοῦτόν τι λέγων, ὅτι "Y stg οἱ υἱρθετηθέντες, ἑἐρ- γάζεσθε τὴν διχαιοσύνην, καὶ μὴ ἀριοὺς ἀποφαίνεαθα ταύτης ἑαυτούς. Ὡς yàp xal ἐπὶ τῆς ἁμαρτία-,οὐχ ὁ ποιῄσας, 1] ὁ ποιῄσων, ἐχεῖνός ἔστιν ὁ ἁμαρτωλὸς, 6 ἄνομος, ἁλλ᾽ ὁ ἑχόμενος τοῦ καχκοῦ te χαὶ ἑνεργῶν * οὕτω xal δίχαιας, οὐγὶ ὁ ἀπρακτῶν, ἀλλ᾽ ὁ ἐνεργός. Οὐ µήν γε, φησὶ, χώραν σχοίητε ἁμαρτάνειν * Xpt-
τοῦ γὰρ kz' ἀναιρέσειτῆς ἁμαρτίας παραγενομένουν χαθό.ι ἁμέτοχας ἣν ἁμαρτία:, οὐδὲ ὑμῖν ὑπολείσᾶ- ται ἔτι ἁμαρτάνειν τοῖς ἐν αὐτῷ γενοµένοις, καὶ z- θαιωθεῖσι τῇ εἰς αὐτὸν πίστει ΄ τοῦτο σηµαίνων διὰ
illud, Omnis qui iw eo. manet, non peccat. Sclen- Ἑ τοῦ, Háq ὁ ἐν acci µένων. "losiov δὲ, ὡς ἁμαρτία
dum autem peccatum esse lapsum a bono: ini- quitatem vero esse legis imposite trausgressio- nem: et hoc utrumque principium proprium habet : illud quidem declinationem a bono, hzc
autem legis late violationam: auamen quoad. rem"
conveniunt . nam el peccans excidit. a scopo, qui est secundum naturam et jin natura: scopus enim humange natu 2 est juxta rationem vivere procul abjecta omni absurditate. lniquus. vero. immicde- rate abreptus contra legem naturg | inditam delin- quit.
Vens. 6. Ouinis qui in eo manet, non peccat. Qui videlicet indesinenti virtutes amore prosequitur, et nunquam ab earuni exercitio cessat, '
VEns. 6, 7. Et omnis qui peccat non. vidit. eum C
«ec cognovil eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est , sicut οἱ ille justus est. Cum dixissct Christum apparuisse, οἱ cur appa- ruerit explicasscet, ut videlicet, qui peccatum von fecit, peccatum 1olleret atque deleret, subdit: Οπιπῖς qui peccat, non vidit eun. Si euim vos, inquit, qui, cum ille apparuisset, eum vidistis, ct quod eum videritis signum hoc recepistis, quod non facile (velut perfecte in ipso fruuati) vince- mini peccato; profecto qui peccagt, eum neq viderunt, adeoque neque noverunt eum. l'er videre autem hic non simplicem visionis aitgclum | in4cl- ligit: neque per cognoscere, rei οι sili per phantasiam imaginem efformare, scd per judi- cium et cum scientia ad illum accedere, ut supra diximus. llis vero diclis, subdit coulirmitionean diceus : Nemo vos seducat. Neque enim diversimode 89 habet hoc: Qui facit justitiam, justum novit, et justus est, sicut οἱ ille, nempe Deus: ac illud oppositum contra ; Qui facit peccatum, ex pecca- tore est, quicst diabaelus, qui ab initio peccat. Ideo sdilicitus creaturze Deus, qui est justitia et sanctitas, apparuit, seu huic mundo se manifegtavil, ἆ18 ut opera diaboli desirueret,
VEns. 8. Qui facit peccarum ex díabolo est, quo- niam ab initio diabolus peccat. [n hoc apparuit
μὲν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἀπόπτωσίς ἐστιν ' ἀνομία δὲ, ἡ περὶ τὸν θετὸν νόμρν πλημμέλεια. Καὶ ταύτην ἔχρυ- gt) ἀρχὴν ἑχάτερο) τούτων * τὸ μὲν τὴν ἀπὸ του ἀγαθοῦ ἕκχπτωσι», τὸ δὲ τὴν περὶ τὸν θετὸν vipov πλημμέλειαν. Συµφέρονται δὲ ταῦτα κατὰ ταὺτόν * ó τε γὰρ ἁμαρτάνων, τοῦ κατὰ thv φὺσιω καὶ ἐν τῇ φύσει ἀπέτυχε σχοποῦ (σχοπὸς γὰρ τῇ ἀνθρωπείᾳ q»- σει, τοῦ κατὰ τὸν λόγον ζῆν, τῆς ἁλογίας πόῤῥω ἀπῳχισμένῇῃ), ὡσαύτως xal ὁ ἑνημῶν πλημμελεῖ περὶ τὸν by. -ᾖ Φύσει ὁτδομένον νόµον, φερύμενος ἀχρατῶς» 7
Πᾶς ὁ tv αὐτῷ qérov οὐχ ἁμαρτάνει. Ὁ ἀνενδότως τὰς ἀρετὰς μετιὼν xol µηδέποτε Vi τούτων ἁπολήγων ἐργασίας.
Καὶ πᾶς ὁ ἁμιασρτάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν, οὗ- δὲ ἔγνωκεν αὐτόν. Τεχνία, μηδεὶς aJaváto ὑμᾶς. 'O ποιῶν riv δικαιοσύνην δἰκαιός ἐστι, καϊὼς «ἐχεῖνος δίκαιὀς ἐστιν. Εἰπὼν ὅτι ἔφαυε- ρώθη, καὶ την αἰτίαν bv fjv ἐφχνερώθη, ἵνα ὡς ph ποιητας ἁμαοτίαν, τὴν ἁμαρτίαν ἢμῶν ἄρῃ, τουτ ἔστιν ἀφανίσῃ, ἐπιφέρει ' Πᾶς ὁ ἁμαρτάνων οὗ χ ἑώ/ αιεν αὐτόν. Ei γὰρ ὑμεῖς, φησὶν, οἵτινες qa- νερωθέντος αὑτοῦ ἑωράκατε αὐτὸν, xal σημεῖον τοῦ ἑωραχέναι αὐτὶν ἑλάθετε, τὸ μὴ εὐχείρωτοι εἶναι τῇ ἁμαρτίᾳ, ἅτε τελείως ἐν αὐτῷ ἱδρασμένοι ᾿ πάντως κου οἱ ἁμαρτάνοντες οὐχ ἑωράχασιν αὖ- «όν * διὸ οὐδὲ ἔγνωσαν ἑωραχέναι, οὐ τὴν χατὰ ϕ'» λὴν ὄγεως λέγων ἑπαφὴν, οὐδὲ τὸ χατὰ πρόχειρον
D Φαντασίαν ἐνηργηχέναι αὐτοὺς περὶ τὸ γνωστὸν,
ἀλλὰ τὸ µετά τινος ἁρίσεως καὶ ἐπιστήμης thv πρὸς αὐτὸν πεποιηχέναι προσαγωγὴν αὐτοὺς, ὡς ἀνωτέρω.εἰρήχαμεν. Ἐἰπὼν δὲ ταῦτα πρόεισι βεδαιω- τικῶς, ὅτι Μηδεὶς π.ανγάτω ὑμᾶς. Οὐ γὰρ ἄλλως ἔχει ἢ οὕτως” Ὁ ποιῶν τὴν διχαιοσύνην τὸν Δίχαιιν ἔγνωχε , καὶ δίκαιός ἆατιν ὡς xal ἐχεῖνος, tout! ἔστιν ὀ θεός’ ὥσπερ xal τὸ ἐναντίον. 'U τὴν ἆμαρ- τίαν ποιῶν, ἐκ τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἔστιν, ὃς ἔστιν ὁ δ.άθολας, ὃς ἀπ᾿ ἀρχῆς ἁμαρτάνει. Διὸ xal χγδό- µενος τοῦ πλάσματος αὑτοῦ ὁ θεὸς, δικαιοσύνη xal ἁγιασμὸς ὑπάρχων ἐφανερώθη, τοι εἰς τὸν χόσμον ἑφάνη, ἵνα ἀφανίσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαθὀλου.
Ὁ aou τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαθύΊου égtiv, ὅτι àx' ἀρχῆς ὁ διάδοΊος ἁμαρτάνει. Εἰς
31 EXPOSITIO IN EPIST. 1 S JOANNIS. — CAP. IIT. 18
τοῦτο ἐραγερώθη ὁ Ylàc τοῦ Θεοῦ ἵνα «Ίύσῃ τὰ A Filius Dei, ut. dissolrat. opera. diato'i. Quoniam
ἔρ]α τοῦ διαθὀΊου. Ἐπείπερ παρατραπεὶς [f. πε- ριτρ.] ὁ διάθολος ἐν τῷ ἁμαρτάνειν, ἐξ αὐτοῦ ypr- µατίζει πᾶς ὁ ἁμαρτάνων. .Προάρχεται γὰρ iv τῷ ἁμαρτάνοντι δι ὑποθολῆς πουνηρῶν λογισμῶν, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰούδα. Αλλ' ἐρεῖ τις’ Πῶς ὁ διάδολος γίνεται iv τοῖς ἁμαρτάνουσιν, αὐτῶν mpb αὑτου ἡμαρτη- χότων Ev τῷ διδόναι αὐτῷ τόπον; Πρὸς ὃν λεκτέον, ταὐτὸὺν εἶναι πηιεῖν τὴν ἁμαρτίαν τῷ ἁμαρτάνειν Ev τῷ διδόναι τόπον τῷ δ-αθὀλῳ' δίδωσι γὰρ αὐτῷ τό- πον ὁ ἁμαρτάνων, ἐπιθυμίᾳα ὑπαχθεὶς μετὰ τοῦ δέξα- σθαι αὐτὸν, ποαχτικῶς ἐπιτελῶν τὴν ἁμαρτίαν. Τοῦτο γὰρ σηµαίνει τὸ ποιεῖν αὐτήν. Eu. δὲ [εἶπε] καὶ τὸ, Ὁ ποιῶν, ἀλλ οὐχ, 'O ποιέσας, τοῦ µετανοῖ- σΆντος 09x ἔτι ὄντος Ex τοῦ διαθόλου, ἀλλὰ µόνου τοῦ ἑνεργοῦντος αὐτὴν ἔτι. Οὕτω γὰρ xal τῆς ἁμαρτία; δοῦλός ἐστιν ὁ ποιῶν, [ à32' οὐχ ὁ ποιῄῆσας. ] Πᾶς Υὰρ ὁ ποιῶν tft,» ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστι t5, ἆμαρ- τίας.
llac à γεγεγΣηµέγος éx τοῦ θεοὺ ἁμαρτίαν οὗ ποιεῖ ὅτι σπάρµα αὑτοῦ ἐν αὐτῷ (ιένει, καὶ οὗ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἓκ τοῦ θεοῦ ᾿ρεγέν- γηται. Εν tovto φαγερά ἐστι τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ, xa) τὰ τέκνα τοῦ διαθόλου. Πᾶς ὁ μὴ xoi) διχαιοσύνην οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Ἐπεὶ md; ὁ τὴν ἁμαρτίαν ποιῶν ἐκ τοῦ δ.αέόλου ἑστὶ χατ αὐτὸ τὸ ἁμαρτάνειν, xal vib; τοῦ διαθόλου λέγεται, ὡς ὁ µαχάριος Παῦλος πρὸς τ'ν Ἐλύμαν φησίν * Υἱὲ δια- 60.lov, οὐ παύσῃ διαστρέρων τὰς ὁδοὺς Ιυρίου τὰς εὐθείας] ; εὔδηλον, ὅτι ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ Ύεγεννι- bens ὡς Θεοῦ υἱὸς, οὐχ ἁμαρτάνει, ὅτι σπέρμα
τοῦ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, Ἠτοι τὸ Πνεῦμα ὃ ἑλάδομεν διὰ τοῦ χαρίσµατος, οὗ ἠξιώθημεν * ὕπερ ἐν ἡμῖν µένον, ἀνεπίδεχτον ἁμαρτίας τὸν νοῦν ἡμῶν ποιεῖ * ἢ xa αὐτὸς ὁ Χριστός * ὃς ἐνοιχῶν ἐν τοῖς πιστοῖς, ποιεῖ αὐτοὺς υἱοὺς ΘΞοῦ, καθὼς χαὶ αὐτὸς ἐν τῷ σπέρµατι 'A6paàg ὁ Χριστὸς νἱὸς ᾿Λθραάμ ἐστι * xai iv τῷ σπέρµατι ᾿Αύραὰμ, Ίτοι τῷ ΧἈριστῷ, εὐλογεῖται τὰ ἔθνη.
ToU Χρυσοστόμου. 'Osáxu ἁμαρτάνοιεν, Ex τοῦ δ,αθόλου γεννώµεθα * ἐκ τοῦ θεοῦ δὲ πάλιν, ὁσά- xi, ἀρετὴν χατορθώσοµεν. Ὅτι σπέρµα αὐτοῦ ày ab- τῷ μένει. Σπέρμα φησὶ τὸ Ηνεῦμα, ὃ διὰ τοῦ βαπτί-
subversus est diabolus peccando, ex illo nomen sumit quicunque peceat : is enim primnm ingredi- tur peccantem suggestione pravarum cogitationum, ut in Juda. Sed, inquiet. quispiam, quomodo diabolus intrat in cos qui peccant, cum isti jim lum peccaverint dando ei locum? Cui responden- dum. idem esse facere peccatum, ae peccare dando locum diabolo : dat enim ci locum qui peceat concupiscentize subjectus, postquam | illum recepit opere perficiens peccatum: hoc enim significat facere ipsum. Bene autem et hic divit, qui facit. non, qui fecit : cum is quem panituit, non am- piu s sit ex diabolo, sed illi tantum, qui adhue illud facit. Sic enim οἱ peccati servus. est, qui illud facit. Omnis namque qui fafit peccatum, servus est peccati ?7,
Vrns. 9-10. Omnis qui natus est. ex Deo, pecca- (um non facit ; quoniam semen ipsius in eo manet, et non potest peccare, : quoniam ez. Deo natus. est. In hoc manifesti sun! filii Dei. Omnis qui non. est justus, non. est ex Deo, et. qui non diligit fratrem 11. Cum omnis qui peccatum facit, ος diabolo 8it, et secundum quod peccat etiam filius diaboli dicitur, quemadmodum beatus Paulus dixit ad Elymam: Fili diaboli, non desinis subvertere vias Domini **? perspicuum est cum qui ex Deo natus est, veluti Dei filium non pcecare : quoniam semen ipsius est vel Spiritus sanctus quem accepimus per gratiam, cujus digni facti sumus, qui in nobis manens facil ut mens noslra peccatum non admiitat : vel ipse Christus, qui habitaus in fidc- ibas, eos constituit fllios Dei: sicut et ipse Christus in semine Abraham fllius est Abraliam: et in semine Abraham *, nempe in Christo, bene- dicuntur omnes gentes.
Chrysostomi. Quoties peccamus, ex diabolo αν». &cimur : et rursus ex Deo, quoties virtutem exer- cemus. Quoniam semen ipsius in eo manet. Semen dicit Spiritum sanctum quem per baptisma accipi-
σµατος λαμθάνοµεν' ὅπερ kv ἡμῖν µένον, ἀνεπίδεχτον D mus: qui in nobis manens, cfücit ne mens nostra
τὸν νοῦν ἁμαρτίας ποιεῖ. El µή τις δὲ γεννηθῇ &x τοῦ 8:05, τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον οὗ λαμδάνει.
"AAAov. Σπέρμα θεῖόν ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὃς kvot- Xov tol; πιστοῖς, ποιεῖ αὐτοὺς γενέσθαι υἱοὺς Θεοῦ. Οὕτως iv τῷ σπέρµατι τοῦ ᾿Αθραὰμ, ὃς ἐστι πάλιν Χριστὸς, εὐλογοῦνται πάντα τὰ ἔθνη. "Αλλω»," Σπἑρ: μα τὴν πρώτην γένειαν τοῦ ἀρχηγέτου, Ἆτις ἐχ πε- ριουσίας ἀρετῶν, φησίν ' ὃς ἀρχηγέτης οἱονεὶ ἑπ- ο(ἐτ υσιν τῇ αὐτοῦ φατρἰᾳ τῶν ἐπαινετῶν δοὺς, οἷς χαὶ αὐτὸς περ.φανὲς ἔσχε, τούτοις xai τοῖς ἑαυτοῦ δ,αδόχο.ς ἑναθρύνεσθαι, εἰ μάλιστα ἀνεξαλείπτως τὰ xa:pixà διαττροῖεν πλεσνεχτήµατα, ἅπερ οὐ τὴν
"1 hom. vi, 17.
9 Act. xir, 10. ** Galat. ir, 8.
peccatum recipiat. Qui vero ex Deo natus nom fuerit, Spiritum sanctum non accipit.
Alterius. Semen divinum est Christus, qui hzbi- taus in fidelibus, facit cos esse filies Dei. Sic in semine Abrahz, 419 qui est Christus, benedi- cuntur omnes gentes: Aliter. Semen primam dicit auctoris progeniem qua est ex abundantia wirtu- tum, qui 3uctor velut irrigatiogem quamdam laudabilium actionum germini suo tribuens, elicit, ut quibus ipse claritatem babuit, iis et successores sui gloriari valeant, si maxime indefienler paternas couservent praerogalivas : que non vnl-
9 THEOPHYLACTI BULGARI/E ARCHTEP. 40
garem pariunt gloriam, sicut Judzeis, quanquam A τυχοῦσαν εὔχλειαν προσπορίφει ' χαθὸ καὶ Ἰουδαῖοι,
indesinenter dicerent Christo :. Semen — Abrahe sumus **.
σεις. 11-14. Quoniam lec est annuntiatio quam audistis ab initio, ul diligatis alterutrum. Non siut. Cain, qui ex maligno erat et occidit. fra- trem suum. Et propter quid occidit ? Quoniam opera ejus maligna erant, fratris autem. justa. Nlite mirari, [ratres, si odit vos mundus. Nos scimus - quoniam — [ranslati sumus. de morle ad. vitam, quoniam diligimus fratres. Malum odii in fratrem, exemplo patefacit. Videte, inquit, quomodo Cain odio habeus fratrem , ipsum interfecit, tametsi frater cjus esset ; quia habebat opera mala patris sui diaboli. At Abel justa operans declaratus est
εἰ χαὶ δ.αχένως, ὅμω; ἔφασχυν τῷ Xpwp * Σπέρ- µα ᾿Αόραάμ ἐσιισ».
"Οτι αὕτη écclv ἡ ἀγγεία, ἣν ἠκούσατε áz* ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν dAA(Aove * οὐ καθὼς Κάῑν ἐκ τοῦ Πονροῦ ἡν, καὶ ἔσφαξε τὸν ἀδε1φὸν αὑ- τοῦ. Kal χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν; "Οτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πογηρὰ ἦν, τὰ δὲ τοῦ ἀδε.Ίφου αὐτοῦ δίκαια. Mi] θαυμάζετε, déeApol µου, el puces ὑμᾶς ὁ xócpoc. "Ημεῖς ol&ayev, ὅτι µεταθεδή- xapsv éx τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωὴν, ὅτι ἀγαπῶ- μεν τοὺς ἀδε.φούς. Τὸ τῆς ἁδελφομισίας xa- xbv ὅσον, διὰ παραδείγµατος βεδαιοῖ. Ὁρᾶτε Υὰρ, φησὶν, ὡς Κάῑν, χαὶ αὐτὸς µισῄήσας πὸν ἀδελφὸν, ἀπέχτεινεν αὐτὸν, χαΐτοι γε ἁδελφὸν αὐτοῦ ὄντα,
lius Dei. Opponitur scilicet diabolus Deo, et B ἀλλ’ ἐπεὶ τὰ ἔργα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ πονηρὰ ἔχων,
prava opera opponuntur bouis. Et ideo Cain cum esset contrarius fratri, ipsum interfecit, Sic enim se habet naturalis sermonis seiies, Αἱ beatus Joannea ordinsm inunutavit, semper ei quod ur- gentius est insistens. Urgens autem illi erat, ut, quoniam de diabo'o iisque qui per pravas epera- tiones adoptati ab ipso eraut, mentionem fecerat, eum qui initio mundi malis operibus in (ilium ma- ligni evaserat, in exemplum proponere. Ut vero a Cain, et a5 iis qui ipsum imitantes, ejus hiredi- tatem sunt habituri, sese expedivit, Lunc denuo ad dilectionem revertitur.
Vegns. 14-16. Qui non diligit fratrem, manet in mer- te. Omnis qui odil [ratrem suum, homicida est. Et sci tis, quoniam omnis homicida non habel vitam eteruam in seinetipso manentem. ]n hoc cognovimus charitatem Dei, quoniam ille animam suam pro nobis posuit : εἰ nos debemus pro fratribus animas ponere. Qui habue- rit substantiam hujus mundi, el viderit frairem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo: quomodo charitas Dei manet in eo? Filioli, non dili- gamus verbo, neque lingua, sed opere et veritate. Absoluto sermone de Cain et de malis operibus qu;e ei conformía sunt, iterum ad charitatem accedit et ait, charitatem erga nos impulisse Dominum ad animam seu vitam suam ponendam pro nobis : adeoque nos etiam exemplo 490 isto debere pro fratribus nostris animam ponere. Verum quoniam hoc rarum et in paucis cst, velut pudore eos affi-
ciens, a multo minoribus incipit adhortationem, D
nempe ad amorem fraternum; ita ferme sermoneu suum conciunans ; Quid dico, nos debere pro fra- tribus animam ponere, cum videamus plerosque ne quidem in necessariis indigentiz fratrem. pro- spicere velle? Et quidem non loquor de iis qui οἱ ipsi inopia laborant , sed de iis qui adeo divit. s sont, ut mundum ipsum possidere videantur. Qua- propter eos pudeat, quoniam, si circa parva h.c, viscera sua clausunt, adeoque indignos se reddi- dere charitate Dei; quid fecissent circa majus
V9 Joan, viti, 59.
τοῦ διαβόλου, ὁ δὲ ΄Α6ελ δίχαια ἑργαζόμενος, υἱὸς ἐχρημάτιζε τοῦ θεοῦ. ᾽Αντίχειται δὲ χαὶ ὁ διάδολος τῷ θεῷ, καὶ τὰ ποντρὰ ἔργα τοῖς ἀγαθοῖς. Ad τοῦτο xal ὁ Κάῑν τῷ ἁδελφῷ ἀντιχείμενος, ἁπ- έχτεινεν αὐτόν. Οὕτως d) χατὰ τὸ ἀχόλουθον τοῦ λό- 0v διέφοδος. 'O μέντοι µαχάριος Ἰωάννης ἐνήλλαξε την τάξιν, τοῦ κατεπείγοντος ἀεὶ ὙΥ'νόµενος. Κατ- fjxevys γὰρ αὐτὸν, ἐπεὶ τοῦ διαθόλου ἐμνήσθη, καὶ τῶν αὑτῷ διὰ πονηρᾶς πράξεως υἱοθετουμένων, τὸν ἐξ ὀρχῆς κόσμου διὰ τῶν πονηρῶν ἔργων εἰς τέ- xvoy ἀποδραμόντα τοῦ Πρνηροῦ, παράδειγµα mpo- θαλέσθαι. ᾽Απηλλαγμένος δὲ τοῦ Κάῑν, xal ὧν οἱ τοῦτον ζπλοῦντες χληρονομεῖν «ἔχουωσι, πάλιν àva- τρέχει ἐπὶ ἀγάπην. . |
'0 μὴ ἁγαπιυν τὸν dÓtApóv μένει ἐν τῷ 0a- vito. Πᾶς ὁ μισῶν τὸν ἆδε.ρὲν αὐτοῦ, ἀνγ-
C θρωποκτόνος ἐστι. Kal οἵδαμεν, ὅτι πᾶς ἀνγθρω-
ποκτόνες οἳ κ ἔχει Gov αἰώγιον ἐν αὐτῷ µένου- cav. Ἐν τούτῳ γιγώσκομµεν τὴν ἁγάπην, ὅτι ἐκεῖγος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν νυχ]ν' αὑτοῦ ἔθηκε" καὶ ἡμεῖς ὀφεί.Ίομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὰς γ υχὰς θε:αι. "Oc 6 ἂν ἔχῃ cor βίον τοῦ xóoqtov, xal θεωρῇ τὲν ἀδε.ρὲν αὑτοῦ γρείαν ἔχοντα, καὶ x Ael ei [vulg.-cm] τὰσπ.ἰἀγχγα αὑτοῦ àx' αὐτοῦ, πῶς ἡ dydzxm τοῦ θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ; Texv(a µου, μὴ ἁγαπώμεν «Ἰόγῳ, μηδὲ τῇ γ.Ἰώσσῃ, àAX ἐν ἔργῳ xal ἀ.ϊηθείᾳ. Απηλλαγμένος τηῦ Κάῑν χαὶ τῶν κατ αὐτὸν πονηοῶν ἔργων, πάλιν ἀνατρέ- χει ἐπὶ την ἀγάπην, xat φησιν, ὅτι dj ἀγάπη ὑπὲρ $ py ἔπεισε τὺν Κύριον θεῖναι τὴν φυχὴν αὐτοῦ, xal ὅτι Ex τούτου τοῦ ὑπ),δείγματος ὀφείλομεν xal ἡμεῖς ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὴν φυχὴν θεῖναι. Καὶ ἐπειδῇ σπά- γιον τοῦτο xal παρ᾽ ὀλίγοις, ὥσπερ ἐντρέπων αὖὐ τοὺς, ἁπὸ τῶν µε-ριωτέρων ἄρχεται τὴν παράκλησιν της φιλαδελφίας ποιεῖτθαι, οὕτω πως τὸν λόγον olxovo- μῶν' Τί φτμι τὴν doyry ὑπὲρ τοῦ ἁδελφοῦ τιθένα:, ὅπου ὁρῶμεν [μηδὲ] την τῶν ἀν χγχαίων χρείαν ἀναχ- πλγροῦντας την τῶν ἀδελφῶν ; Καὶ οὐ τοὺς βίου σπα- νίνουτας λέγω, ἀλλὸ xai τοὺς ὅλον τὸν xÓsuov UzapStv ἔχοντας πλούτου. Διὰ τοῦτο αἰσχυνέσήωσαν, ὅτι, εἰ περὶ τὰ μιχρὰ ταῦτα τὰ σπλάγχνα ἀπέχλει-αν, xo ἀναξίους ἀπέφτηναν τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, τί ἂν περὶ
4]
EXPOSITIO IN EPIST. I S. JOANNIS.— CAP. IIT.
13
τὸ μεῖζου, τὸ ὑπὲρ τοῦ ἁδελφοῦ ἀποθανεῖ,, ἐπεδεί- A ilu, quod est pro frave suo mortem. sustinere ?
ξαντο; Εἶτα καὶ ἄλλο ἑντρεπτικὸν αὐτῶν ἐπιφέρει, τῶν ἀποδΞχο:ιένων μὲν ἐν λόγῳ την ἁγάτην, xal ἐπιδειχνυμένων τῇ γλὠσσῃ µόνῃ, [f.add. καὶ] φησί’ Mi ἁγαπῶμεν «ἰόγῳ καὶ γλώσσῃι AA ἐν τῷ ἔργῳ xul τῇ ἀ.ηθείᾳ.
Καὶ ἐν τούτα 1 ὠσκομεν, ὅτι éx τῆς ἆ.Ίη - θείας &cgiér, — Ἱέαὶ ἐκ εούτου, Ev τίνι; "Ev τῷ μὴ λόγῳ τὸν ἁδςλφὸν ἀγαπᾷν, ἀλλ) ἐν ἔργῳ καὶ ἁληθεία. Καὶ zl Υινώσχοµεν; "Ort x. τῆς dAn0cíac ἐσμέν. Πῶς; Ὁ γὰρ ἄλλο μὲν ὁμολογῶν, ἄλλο δὲ πο'ῶν, μὴ σύμφωνον ἔχων «τῷ λόγῳ τὴν πρᾶξιν, ψεύσττς Box, χα: οὐκ ἀληθής.
Lal ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσωµεν vulg. πείσο- per] τὰς καρδίας ἡμῶν. "Οτι ἑὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ xapóía, ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ θεὸς τῆς xap- δίας ἡμῶν, xal γιγώσχθι πάντα. Ἁγαπητοὶν ἐὰν j| χαροία ἡμῶν μὴ καταγιώσκῃ ἡμῶν, παῤῥη- σίαν ἔχομεν πρὸς τὸν Θεόν. Καὶ ὃ ἐὰν αἰτῶμεν. ἁὰαμέάγομεν παρ᾽ αὐτοῦ * (ct τὰς ὀντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεγ [vulg. τηροῦμεγ], καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμε». Τοῦτό φησιν, ὅτι Διὰ τοῦ ἀληθεύειν (ἀληθεύσομεν δὲ, ὅταν χατὰ τοὺς λόγους xal τὰ ἔργα ἡμῶν προθαίνη) πτείσομεν τὴν συνείδτσιν ἡμῶν. Τοῦτο γὰρ βούλεται στµαΐνειν διὰ τῆς χαρ- δίας. Καὶ πῶς πείσομεν ; Ἰοῦτο καθ ἑαυτοὺς θέ- μενοι, ὡς ὑπὸ θΞῷ μάρτυρι ποιούμεθα τοὺς λόγους. Τὸ γὰρ, ἔμπροσύεν, Ξοῦτο σηµαϊνει. Ἐὰν γὰρ, Q13*, μὴ οὕτω ποιήσωμεν, ἀλλ di συνείδησις, τοι $ καρρία ἡμῶν, καταγινώσχῃ ἡμῶν, ob λανθάνομεν ἁμωρτάνοντες. El γἀρτὴν συνείδχσιν ἡμῶν βραχεῖαν οὖσαν, ὡς ix ῥραχέου |[.---χξος] ζώου, οὗ λανθάνοµεν Ey τῷ ἁμαρτάνειν * πολλῷ μᾶλλον τὸν ἀπεριόριστον χαὶ πανταχοῦ παρόντα θεὸν οὐκ ἂν λάθοιμεν. Ἔστιν οὖν ὁ λόγος τοιοῦτος ΄ Τεχνία, pu^? Φφευδώμεία εἰς ἀλλήλους, iv τῷ τῇ γλώασῃ póvm ἀγαπᾶν, ἀλλὰ xai ἔργῳ τῆν ἁγάπην ἐπιδεικνύωμεν" Ev τούτῳ γὰρ γνω- σύμεῦα ὅτι Ex τῖς ἀληθείας, τοῦς) ἔστιν ἐκ τοῦ Ὁεοῦ, ἐσμέν * xal ὃ λέἐγομεν, ὡς τοῦ θςοῦ ἑτισχο- ποῦντος λέγωμεν * οὐκ ἂν δὲ τις ἀνάσχοιτο, κἂν αἱ ^v δαιμόνων ἀναιδέστερος T, ὑπὸ Θεῷ µάρτυρι φεύσασθαι. E! γὰρ μὴ οὕτω πο:ήσομεν, ἀλλὰ λ:- γδντων ἡμῶν ἀγατπᾶν, f| καρδία ἡμῶν καταγινώσχτι ἡμῶν Φεύδ.υς, ἁμαρτάνομεν. Tog; Οἱόμενοι λαν- θάνειν τὸν παντἆχοῦ παρόντα θ:όν. Οὕτω; οὖν, ἆγχ- πητοὶ, φησὶλ, παρεσκεναχότες ἑαυτοὺς, ἀχαταγνώ- στους ἐφυτοὺς ἡμῖν αὐτοῖς iv τῷ πρὸς ἀλλήλους Στλονότι ἀληθεύςειν, παῤῥησίαν |f. — ola] εὐπορί- cout πρὸς τὸν θ:ὸν, ào' f; παῤ/τσίας, xal ὃ ἐὰν αἰτίσο.μεν, πάντως ληφόμεθα παρ) αὐτοῦ. λιὰ τί ; "Ότι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν. Μένιστον γὰρ εἰς ὑπαχοῦν ἐχκαλέσασθαι τὸν αἰτούμενον, d παρὰ τῶν αἰτούντων εὐπείθεια, ὅταν ἀναμφιθύλως πρὸς ὃν ἡ αἴτησις γίνεται. Ἐποὶ οὖν xal dust; τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν, xal τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ποιοῦμεν, θαῤ- ἑῶμεν ὣς οὐχ ἁμάρτωμεν τῶν αἰτσεων, ἆἀντι- α2ίδοσθαι φιυούσης] τῆς παρ) ἀμφοῖν ἀχρ:θοῦς δια: θέσεως ἀνυπερθέτως [τῷ] πρὶς τὴν χρείαν θατέρην
l'aTRoL. GR. CXXVI.
B
Deinde et aliud addit quod pudore suffunder e valebat eos, qui verbo tenus servant charitatem, eamque sola lingua exercent : et ait: Non dili- gamus verbo, neque lingua, sed opere εἰ veritate.
Vrens. 19. In hoc cognoscinus quoniam ex eeritate sumes. In hoc : nempe in co quod. fratrem diligimus non verbo tantum, sed opera et veritate. Sed quid cognoscimus ? Quoniam ex teriute sumus. Qua ratione? Quia qui alivd dicit, et aliud fac.t, laud eonformem verbis habens operatienem, is nen verax est, sed mendax.
Vgns. 19-29. Et in conspectu ejus. snadebimns corda nostra. (Quoniam, si reprehenderit nos ccr nostrum, major est Deus corde nostro, ei novit omnia. Charissimi, si cor nostrum non veprelien - derit nos, fiduciam habemus ad Deum ; et quid- quid peltierimus , — accipiemus ab. «ο: quoniain manduta ejus custodimus, ei ea qug sunt placiia coram eo [acimus. Hoc ait, quia, Si veraces erimus (veraces vero erimus, si verbis conformia opera fuerint), suadebimus conscientiam nostraui : hanc enim significat per corda. Et quomodo sva- debimus ? Που apud nos statuentes, quod sub Dei testimonio verba. proferimus, (Hoc enim signilicat illud : in conspectu ejus.) Si enim, inquit, non ita fecerimus, sed cor nostrum, sem couscieptia nostra, nos reprebendit, monlatebit ipsam n»s peccare. Si vero conscientize nostra, qu:e adeo, utpote cx pravo animali, brevis esi, occuli esse non possumus, cum peccamus, quaRnlo niagis incircumscriptum et ubique praesentem Deum non latebimus * Talis igitur est hujus sermonis Lenor : Filioli, ne mentiamur ad invicem, lingua tantuin amantes, sed etiam opere dilectionem nostram ostendamus. Per hoc enim coznoscemus, queniam ex veritate, hoc est, ex Deo sumus, et quod dicimus tanquam Deo inspectore dicamus : neque cnim quisquam, etiamsi daemonibas sit impuden- tior, ferre possel, ut ceram Deo mentiretur. Si enim non ita feecrimus, 4491 sed dicentibus nobis, quod diligamus, eor nostrum nos mendac:i
p Coarguerit, erramus. Quowodo? Putantes, nos
latere Deum, qui ubique prascus est. Ιδίως, charissimi, inquit, tales nosmetipsos exhibentes. ul 8 nobis ipsis argui non possimus , deco scilicet. quod veraces non simus. ad invicem, confideutiam habebimus ad Deum : qua confidentia. quidquid postulaverimus , ab eo impetralimus. Quare ? Quia videlicet prz:ceptisejus obtemperamus. Maxime enim ad impetrationem. confert. obedientia postulantis : dumtuolo lamen absque dubitatione postuiatio fiat. Quoniaim igi. ur nos mandata ejus custodiuus, el ea, que sunt placita coram eo, facimus, confidamus, fore, ut petitionibus nostris non fraudemur : quandoquidem sincera affectio «qua
inter duos est, rependeie solet id quod. in alterius 2
13 THEOPIYLACTI DULGARLE ARCHIEP. 4i commodum cedit. Αἱ quodnam ejus preceptum A fixovzt. Καὶ ποία» ἐντολὴν αὐτοῦ ἑφυλάξαμεν ; Τη,
'custodimus? Nempe illud *' : Dilectionem habete ad invicem. »
Vgns. 95. Et hoc est mandatum. ejus, ut eredanius in nomine Filii ejus Jesu Christi. lud hoc causaliter hic accipiendum, ut sic se habeat : Quouiam mandatum ejus cst, ut credamus. Quoniam, inquit, mandatum habemus, ut fide in nomine Jesu Christi Filii ejus nos mutuo dili- gamus, idque jam fecimus : inde cognoscimus, Áirmatam.in nebis esse gratiam, quz'est ex Spiritu ejus quem dedit nobis. Sciendum vero, in multis sacre Scripture locis reperiri hoc : credere in nomine Domini nostri. Quid vero sigui(icat nomen? Non aliud profecto, nisi voluntatem, gloriam et honorem. Gloriam quidem ét honorem, ut in eo: « Admirabile est nomen tium in universa terra **. » Voluntatem autem, ut hic, et ubi dicitur * : Pe- nitentíam agite, et. baptizelur. unusquisque vestrum in. noniine. Domini Jesu, id eat in voluntate. Quonam est autem. ejusinodi voluntas ? Nempe, ut bapüizentur omnes gentes in nomine Patris, εἰ Filii, et Spiritus sancti **.
Vrns. 95 24. Et dil'gamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis. Εί qui servat mandala ejus, in illo manet, δὲ ipse in. eo : et in hoc scimus, quo- niam manet in nobis, de Spiritu quem dedit no- bis, Huc est, Mandavit, ut sincera affectione nos n:utao diligamus. At ubinam hoc precepit? Scili- cet, ubi dixit ** : Prout vultis, ut faciant vobis homines, et vos facite illis. Si igitur gratum nobis est, ut alii erga nos bene et sincere affecti sint , eodem omnino modo etiam nos erga illos affecti simus oportet. Verum si tale est praeceptum Do- mini, multo magis nobis in ipso manentibus, et : ipse se nobis prabebit : non ením negare potest semetipsum ; hoc est : non enim deprehendi potest inaniter nobis precepta sua dedisse; cum eadem ipse prior impleverit. 4949 Quod si ita est, pro- fecto si, quze ille jubet, fecerimus, omnino etiam nos ipsum in iis obsequentem habebimus, quz ab eo postulabimus, et donum ipsius firmum in nobis erit. Integer autem sensus ita se habet : Ut creda- mus in nomine Filii ejus Jesu Christi, et nos mu- tuo sincere diligamus, sicut ipse pracepit. Qui
Ἰέγουσαν * Ἁγάπην ἔχετε ἐν ἀλή,οις.
Καὶ αὕτη ἑστὶν ἡ ἐντολ]ὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύ- ωμµεν τῷ ὀγόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ᾿Ιησοῦ Ἆρι- ctor. — Τὸ, αὕτη, αἰτιολογικῶς ἀχουστέου * ἵνα 7| «Διότι ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ ἔστιπιστεύειν. Ἐπεὶ, φησὶν, ἔχομεν ἐντολὴν, ἵνα τῇ πίστει ἓν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, xai τοῦτο πεποιήχαμεν, bx τούτου γινώσχομεν, ὅτι ὕδρασται ἐν ἡμῖν ἡ Ex τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ χάρις, οὗ ἔδωχεν ἡμῖν. Ἰστέον δὲ ὅτι πολλαχοῦ τῆς Γρα- φῆς τὸ, ἓν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν πιστεύει», χεῖτα'. Τί δὲ τοῦτο σηµαίνει ; Οὐχ ἄλλο πάντως, 1] τὴν βούλησιν, τὴν δόξαν, τὴν εὔχλειαν. Την δόξαν
D μὲν xai την εὔχλειαν, ὡς iv τῷ, Θαυμαστὸν τὸ
ὄνομά σου ἓν πάἀσῃ τῇ vi^ τὴν βούλησιν δὶ, ὡς ἐνταῦθα, καὶ iv. τῷ, Μετανγοήσατε, xal βασπτι- σθήτεω éxactoc ὑμῶν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου 'Incov, &v τοῦ, ἐν τῇ βουλῇ. Ti; δὲ ἡ [τοῦ Kv- ρίου Ἰησοῦ] βουλή; Βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθιη εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ἁνίου Πνεύ- µατος.
Καὶ ἁγαπῶμεν ἆἁ.ὶ.λή.ους, χαθὼς ἐντο-ὴν ἔδω- χεν ἡμῖν. Καὶ d τηρῶν τὰς ἐντο]ὰς αὐτοῦ, ἐν αὐτῷ μένει, xal αὐτὸς ἐν αὐτῷ ' καὶ ἐν τούτῳ }ώσλομε», ὅτι µέγει ἐν ἡμῖν, &x τοῦ Πνεύμα- toc οὗ ἔδωχεν ἡμῖν. "Avi τοῦ ᾽Αληθινῇ φησι ξιχθέδει ἀγαπᾷν ἀλλήλους. Καὶ mou τοῦτο; "Ev ᾧ λέχει ' Καὐὼς θέ1ετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν ol
C ἄνθρωποι, xal ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε αὐτοῖς.
El οὖν τοὺς Ἰλησίον ἡμῶν ἀγαπῶμεν ἀληθινῶς xai ἁἀδόλως πρὸς ἡμᾶς διαχεῖσθαι, ὡσαύτως πάἀν- τως xai ἡμεῖς διατεθείηµεν πρὸς αὐτούς. Άλλ' εἰ ἐντολὴ τοῦτὸ τοῦ Κυρίου, πλλῷ μᾶλλον ἡμῶν ἐν αὐτῷ µενόντων, χαὶ αὐνὺς ἡμῖν ἑαυτὸν παρέξει * ἀρνήσασθαι γὰρ ἑαυτὸν οὗ δύναται, τοῦτ ἔστιν, οὐχ ἐπὶ δ.αχένοις ληφθείη τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἡμῖν ἐπιχορηγῶν [ἀλλ ἐν ἑαυτῷ πρώτων ταῦτα βεθαιώσαιτο]. El δὲ τοῦτο, πάντως, εἰ ἃ ἑντέλλεται ποιῶμεν, ἔξομεν αὐτὸν ὑπήχοον xal ἡμεῖς, ἐν οἷς ἂν αὐτὸν αἰτῶμεν, xai τὸ χάρισμα αὐτοῦ βέδαιον ἓν ἡμῖν. ['O δὲ ὅλος νοῦς] ἔστιν οὕτως * "Iva πιστεύω- μεν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, xal ἀγαπῶμεν ἀλλήλους ἀληθινῶς, ὡς fj ἐντολὴ αὖ-
enim praeceptis ejus obtemperat, in ipso manet, οἱ D τοῦ. Ὁ yàp τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἓν αὐτῷ µέ-
ipse in eo. Cognoscimus vero, eum in nobis tma- nere, ex Spiritu, seu ex dono, quod nobis dedit. Inviolato enim eo permanente, donum ipsius auferri 4 nobis nullatenus potest. Quomo:lo vero inviolatum permanebit ? Si nihil eorum, qua ipse nobis de dilectione praecepit, negligamus.
CAPUT IV.
Vgns. 1,9. Charissimi, nolite omni spiritui cre- dere, sed probate spiritus, si ez Deo sint : quoniam multi pseuáoprophete exierunt. iu mundum. In hoc
€ joan. xin, 55.
9 Psal. vit, 1. * Act. i1, 58.
νει, χαὶ αὐτὸς ἐν αὑτῷ. Ἐκ τούτου δὲ γινώσχομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ix τοῦ Πνεύματος, Ἠτοι τοῦ χαρί- σµατος, οὗ ἡμῖν ἔδωχεν. Ασύλου γὰρ τούτου µέ- νοντος ἀναντίῤῥητον ἔχομεν τὸ ἀναφαίρετον τῆς δό- ἄξως αὐτοῦ. IIo; δὲ ἄσυλον ἔσται; Ἐν τῷ μηδὲν ἡμᾶς παραθλάπτειν ἐξ ὁλιγωρίας ὧν ἐνετείλατο ἡ μῖν περὶ ἀγάπης. ΚΕΦΑΛ. A'.
᾽Αγαπητοὶ, μὴ παντὶ πνεύματιπιστεύητε [vulg. πιστεύετε]. dAAà δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν * ὅτι ποῦ.οὶ γευδοπροφήται ἐξ-
ὃν Matth. xxvii, 19. 5 Luc. vi, $4.
45 EXPOSITIO IN EPIST. I S. JOANNIS. — CAP. IV. 16
eAn.liQacir εἰς τὸν κόσμον. "Ev τούτῳ γενώσκε- A cognoscitur Spiritus Dei : Omnis spiritus qui confi-
ται τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ - Πᾶν πνεῦμα ὃ ἁμο.ο- Tel Ιησοῦν Χριστὺν àv σαρχὶ ἑληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Διελθὼν τὸν περὶ τῆς ἀγάπης εἰς τὸν πλησίον λόγον, xai ταύτην εἶναι γνώρισμα ἀποφηνά- µενος τῆς τοῦ Πνεύματος διαμονῆς, οὗ ἑλάδομεν, νῦν ἐπιφέρει χα) διάχρισιν τῶν ὄντως ἀδελφῶν, xà τῶν πλησίον * tva ταύτην ἔχοντες, μὴ διὰ τὴν ἓν- τολὴν, τὴν περὶ τῆς ἀγάπης, περιπίπτωμεν τοῖς ψευδαδέλφοις, καὶ φευδαποστόλοις, xai Ψευδοπρο- φήταις {μεγίστην ἑαυτοῖς βλάδην ἐκ τούτου πορί- ζοντες]. Ὡς γὰρ ὁμοτρόποις προσφυόµενοι, πρῶτον μὲν ἑαυτοὺς βλάψομεν, ἀσεδέσιν ἀνυποσ-όλως τοῦ λόγου χοινωνοῦντες τῆς πίστεως, χαὶ τὰ ἅγια τοῖς πυσὶ παραθέµενοι |f. παρατιθ.], ἔπειτα καὶ τοὺς ἡμῖν προσανέχοντας. Ἡ γὰρ πρὸς αὐτοὺς ἡμῶν ἀγάπη, πολλοὺς πείσει λαμθάνειν αὐτοὺς διδασχά- λους, xai πιστεύειν τοῖς ὑπ αὐτῶν λεγομένοις ἁφυ- λάκτως bx efc μεθ᾽ ἡμῶν χλεπτοµένους αὐτῶν συν- αναστροφῆς. Καὶ τἰ τὸ γνώρισμα τούτων, ἀλλ’ f τουτο; φησί * Πᾶν πνεῦμα, τοι προφητείας ἀξίωμα, ἢ ἀποστολῆς, ὃ ὁμολογεῖ Κύριον Ἰησοῦν ἐν σαρχὶ ἐληλυθέναι, ἐχ τοῦ Θεοῦ ἐστιν" ὃ Ob τοῦτο μὴ ὁμο- λογῇ, οὖκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τὸ ἀξίωμα τού- του ἐκ τοῦ ᾽Αντιχρίστον ἐστὶν ὃ ἀχηχόατε. Πότε ; 'ES οὗ πρὸ μικροῦ ἔλεγεν, ὅτι Πολλοὶ Αντίχριστο, ἐν τῷ χόσµῳ, τοῦτ ἔστιν οἱ πρόδοµοι τοῦ Αντιχρί- στου. Την δὲ ὁμολογίαν τῆς τοῦ ριστοῦ àv σαρχὶ παρουσίας οὐχὶ γ)ώσσῃ φησὶ Ὑίνεσθαι,- ἀλλὰ τοῖς
ἔργοις, ὡς à µακάριος Παῦλός φησι: [Πάντοτε C
τὴν véxpoci τοῦ ᾿Ιησοῦ ἐν τῷ σώματι περι- géporzsc, ἵνα xal ἡ ζωὴ τοῦ Ιησοῦ ἐν τῷ σώματι ὑμῶν vulg ἡμ.]φανερωθῇ. "Oz οὖν ἐνεργὸν ἔχει τὸν Ἴησοῦν, xai τῷ κόσμῳ ἀπέθανε, xai οὐχέτι τῷ xó- cup Qj, ἀλλὰ τῷ Χριστῷ, xal περιφέρει τοῦτον, οὐκ ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ µόνον σαρχὶ, ἀλλὰ xat &v τῇ ἑαυτοῦ, οὗτο; ix τοῦ Θεοῦ ἐστιν. "Oc δὲ οὐχὶ Χρι- στῳ (fj, ἁλλ᾽ ἑαυτῷ xol τῷ χόαµῳ, τοῦτ' ἔστι ταῖς ἠδυπαθείαις τοῦ χόσµου, ὁ τοτοῦεος οὑχ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ. Διὸ χαὶ Παῦλος πάλιν φησί: "Όπον γε ἐν ὑμῖν ἔριδες καὶ διχοστασίαι, οὐχὶ capxixel ἐστε καὶ κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε ; Ὁ δὲ χατὰ ἄν- θρωπον περιπατῶν Πνεῦμα Χριστοῦ οὐχ ἔχει : ὁ δὲ Χριστοῦ Πνεῦμα μὴ ἔχων, τοῦτ) ἔστιν, ὁ μὴ κατὰ Χριστὸν ζῶν, οὐκ ἔστιν οὗτος τοῦ Χριστοῦ.
Καὶ πᾶν απγεῦμω, ὃ μὴ ὁμο.ογῇ ἹΙησοῦν Κριστὸν ἐν σαρχὶ ἐληνθότα, àx τοῦ θεοῦ οὐχ ἔστι' xal τοῦτό ἐστι «0 τοῦ Ἀντιχρίστου, ὃ dxn- κόατε ὅτι ἔρχεται, xal νῦν iv τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη. — Ἐν τῷ χόσμῳ εἶναι τὸν ᾿Αντίχριστον δη φησὶν, οὗ σωματιχῶς, ἀλλά διὰ τῶν προοδοποἰούν- . "(oy αὐτοῦ τὴν παρουσίαν Ψευδοπροφητῶν, χαὶ ψευδ- αποστόλων, καὶ αἱρεσιωτῶν. Οὗτος δὲ ὁ "Avtlypi- στος, ἄνθρωπος τὸν Σατανᾶν περιφέρων ἔσται͵ ὕπερ- αιρόµενος ὑπὲρ πάντα [ λεγόμενον ] Θεὸν f] σέδασµα. Δι καὶ τὰ εἴδωλα σέδειν ἀθετήσει ( οὓς θεοὺς λε- Yopivou, ἐσήμανε - διὰ δὲ τοῦ, σέδασµα, τὸν X ρι-
* Ji Cor. αν, 10, " 1 Cor. nt, 5.
tetur Jesum. Christum in carne venisse, ex Deo est. Absoluto sermone de charitate, cum hanc edixis- sel esse certum indicium permanentis in nubis Spiritus quem accepimus, nunc subjungit proprium eorum, qui vere sunt fratres et proximi, characte- rem * ne occasione przcepti charitatis, in falsos fratres, pseudoapostolos et pseudoprophetas ἱμοί- damus, indeque magnum nocumentum reportemus. Quandoquidem iis, velut si ejusdem nobiscum essent moris, adhzrentes, primum quidem valde officeremus nobis, impiis verbum communicantes, el saneta. dantes canibus; deinde aliis quoque, qui nobiscum versantur, damnum inferremus ; nostra enim ad ipsos dilectio multos persuaderet, ut eos sibi magistros asciscerent, et incaute sedu- vi ex ea, quam nobiscum habent , conversatione cuncta quae ab iis dicuntur, crederent. AL quod - nam est horum indicium ? Hoc scilicet, ait : Omnis spiritus, seu omnis propheta, vel apostolus, qui confiletar Dominum Jesum in carne venisse, ex Deo est. Qui autem hoc non confitetur, non est ex Deo, sed ex Antichristo, de quo audistis. Quando? Cum paulo ante dizit, quoniam Multi in mundo sunt Antechristi, hoc est, przecursores Antichristi. Λι vero confessionem adventus Christi in carne non lingua faciendam ait, sed operihus; quemad- modum et beatus Paulus dicit ** : Semper mortifi- cationem Jesu in corpore uostro circum[erentes, ut el vita Jesu manifestetur in corporibus nostris. (Qui igitur habet in se operantem Jesum Christum, et mundo mortuus est, et non amplius huie mundo vivit, sed Christo, et hunc cireumfert non tantum in carne propria Christi, A23 sed etiam in sua ipsius carne, hic ex Deo est. Qui autem non Christo, sed sibiipsi, et mundo, seu inundi deliciis vivit, iste non est ex Deo. Quapropter Paulus rursus ail : Cum sit inter vos zelus et contentio, monne carnales. estis, et secundum. hominem ambu- latis? Qui autem. secundum hominem ambulat, Spiritum Christi non babet. Qui autem Spiritum Ghristi non habet, hoc est, qui secundum Christum non vivit, hic non est Christi.
i
κας. δ. Et omnis. spiritus qui non, confitetur Jesum in carne venisse, ex Deo non est : et híc es? Antichristus, de quo audistis, quoniam venit, et nunc jam in mundo est. In mundo jam esse Antichri- $lum ait, non quidem per propriam personam, sed per eos, qui ipsi viam parant: nempe per pseudoprophetas, pseudoapostolos et hereticos. Hie autem Antichristus homo erit Satanam qua- quaversum circumferens, qui sese extollet supra omnc quod dicitur Deus, aut, quod colitur δὲ: et ideirco idola colere dedignabitur ( qui per deos dictos significavit apostolus ; sicut per id quod
* [] Thess. u, 4.
41 THEOPHYLACTI. BULUARLE ARCHIEP, 43
colitur, seu per nuinen Cliristianismum | intelligit), À στιανισαὸν ), καὶ ἑαυτὸν µή.ου ἀποφαίνειν &. t ptofj-
et se solum Deum csse ostendere οι nabitur.
Vrns. 4-8. Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis eos , -uoniam major est, qui in vobis est, quam qui. in mundo. Ipsi de mundo suut: ideo de wuudo lo- euuAlur, ejl mundus eos audit, Nos ex Deo. sumus. Qui novit Deum, audi nos : qui non. est ex Deo, non audit nos. Postquam notos fevit veros prophe las el apost los, subdit : Vos autem, cum ex Deo silis, filioli, vicistis eos, nempe pseuduprophie- tas. Quomodo ? Quoniam in. vobis Deus niajor cst, quau qni in niundo, sccundum quem pscudopro- plict:? vivere. elegerunt. Deinde aliud. etiam. addit psendoprophetarum indicium, quod maxime etiam simpliciores fideles contristabat. Verisimile enim est, horum nonnullos cgre tulisse, cui cernerent, illes quidem passim summo in pretio, sese autem despectui baberi. Uude ait : Nolite contristari, si vulgus vos quidem desp:cit, illos autem suspicit : ad simile enim simile tendit. Ipsi namque de mundo loquentes, lioc est, docentes. secundum desideria carnis, mundanos habent obsequeutes : perversi scilicel perversos. Nos autem, ut qui ex Deo eta concupiscentiis mundi alieni sumus, ipsis grali aeceptique esse non possumus. Audit vero nos, qui temperanter vivit, et per hoc Deum co- gnoscens, promptus est ad nobis prisbendun: audi- tum. Quod εἰ Christus ait: Qui habet. aures. au- diendi, audiat : docens, eum qui ad obediendum
est paratus, etiam aures ad audienduin babere 9, €
σει θεό».
Ὑμεῖς ἐκ τοῦ Θειῦ ἐστε, τεχγία, καὶ νεγι- κήκατε αὐτοὺς, ὅτι µείζων ἐστὶν d. v ὑμῖν, ^ ὁ ἐν τῷ κὀσμῳ. Αὐτοὶ ἐχ τοῦ xcogov εἰσὶ, διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κόσμον «λἸαῑοῖσι, xal d κόσμος αὐτῶν ἀχούει. ᾿Ημεῖς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἑσμεν». 0 Πινγώσκων τὸν θεὺν, ἀχούει ἡμῶν. "Oc οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, οὐκ ἀκούει ἡμῶν. Διὰ τῶν προεφο- δευοµένων γνωρίσας τοὺς τοῦ Κυρίου προφήτας xal ἀπυστόλους, ἐπιφέρει. 'Ὑμεῖς δὲ ἐκ τοῦ 6:00 ὄντες, τεχνία, νενιχήκατε αὐτοὺς, Ίτοι τοὺς φευδοπροφήτας. Πῶς; Ὅτι ὁ ἐν ὑμῖν θεὺς μείζων ἐστὶν, f ὁ ἐν τῷ Χόσμῳ, καθ) ὃν οἱ ευδοπρορῆται Cv εἵλοντο. Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει xal ἕτερον γνώρισμα τῶν φευδοπρο- φητῶν, ὃ μάλιστα καὶ τοὺς ἁπλουστέρους τῶν πιοτῶν ἑλυπε.. Εἰκὺς γάρ τινας τούτων καὶ ἀσχάλλειν ὁρῶν- τας ἐχείνους μὲν τοῖς τολλοῖς περισπουδάστους, ἑαυτοὺς δὲ καταφρονουµένους. Kal φησι’ Mh λν- πεῖσθς, εἰ ὑτὸ πολλῶν χαταφ,ονεῖσθε ὑμεῖς, ἐχεῖνοι δὲ ὑπὸ τούτων προσλαμόάνονται' τῷ γὰρ ὁμείῳ τὸ ὅμοιον προστρέχει. Αὐτοὶ ἐκ τοῦ χόσµου [ εἰσὶ, xal ἐκ τοῦ κόσμου ] λαλοῦντᾶς, τοῦτ) ἔστι χατὰ τὰς σαρχικὰς ἐπιθυμίας διδάσχοντες, ἔχουσιν αὐτοὶ κατηχύους, ἑνδιάστροφοι ἑνδιαχστρόφους. Ἡμεῖς δὲ, ἅτε ἐχ τοῦ Θεοῦ ὄντες, xal τῶν τοῦ χόσµου ἐπ.θυνο μιῶν ἡλλοτριωµένοι, ἁπαράδεκτοι αὐτοῖς κατιστά- µεθα, ᾿Αχούει δὲ ἡμῶν ἐχεῖνος ὁ σωφρόνως (Ov, γαὶ διὰ τοῦτο «by Oiby ἐπιγνώσχων, ἔτοιμος ὑπέχειν
τὴν &xojv: ὃ xoi ὁ Χλιστόςφησιν’ 'Ο ἔχων ὦὧτα
ἀπούειν, ἀκουέτω". τὸν πρὸς εὐπείθειαν παρεσχενασμένον ἐχείνῳ προσμαρτυρῶν καὶ τὰ [ f. τὸ] ὥτα
ἔχειν.
Vrns.6-10. 49/4 In hoc cognoscimus Spiritum veritatis, et spiritum erroris. Charissimi, diligamus n0s invicem : quia claritas ex Deo est. Et omnis qui diligit, ez Deo natus est, εἰ cognoscit Dewn. Qui nou diligit, non novit Deum, quoniam Deus charitas est. In hoc apparuit charitas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc est charitas : non. quasi 105 dilexerinus Deum, sed quoniam ipse prior dile- zit nos, εἰ misit Filium suum propiiaiionem — pre peccatis nostris. Distinctis hucusque, quos com- plecti et quos rejicere debemus, subjungit de re- liquo. tanquam obsignationem eorum qus dixit, quod ex hoc cognoscamus el eos qui spiritum veritatis, οἱ cos qui habent spiritum | seductionis, falsze scilicet prophetiz : ac iterum repetit. sermo- nein de eharitate, Cumque ostendisset quosnam oporteat diligere, videlicet, qui similibus gaudent moribus, iuharet de reliquo iis, quis a. principio dixerat, asserens ex Dco esse οἱ dileetionean et. di- ligentem : et quidem eum tautum, qui diligil, ex Deo natum esse, eumque cognoscere ; eum autem qui charitatem non babet, Deum non co- gnoscere. Quomodo autem is, qui mon diligit, beum non cognoscet, astruit in. hune. inodin :
v Mattb, xi, 15.
'Ex τούτου yuroecxopsr. τὸ Πγεῦμα τῆς ἀ.1ηθεί- ας, xal τὸ πγεῦμα τῆς xAdrmc. ᾿Αγαπητοὶ,΄ ἁγαπῶμεν ἆ.-)λή ους) ὅτι ἡ ἀγάπη ἐν τοῦ Θεοῦ ἐστι. Καὶ πᾶς ὁ ἁγαπῶ»ν, ἓκν τοῦ θεοῦ γεγένρηται, καὶ γιώσχει τὸν Θεό». Ὁ μὴ ἁγαπῶν, οὔκ ἔγνω τὸν 680r, ὅτι ὁ θεὸς ἆ] ἆπη ἑστίν. Ἐν τούτῳ ἐφαγερώόθη ἡ ἁγάπη τοῦ 8eco àr ἡμῖν, δει τὸν Υἱὸν αὑτοῦ τὸν µονο}εγή ἀπέστα.ἲκεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν κόσμον, iva ζήσωμεν δι αὐτοῦ. "Ev τούτῳ ἑστὶν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅει ἡμεῖς ἡγαπήσα,ιει" τὸν θεὺν, ἀνὶ-) ὅτι αὐτὸς ἡἠγάπησεν ἡμᾶς, xal ἀπέστειἽΊε τὸν Ylór αὑτοῦ llacpgév περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. — Διαστειλάμενος τοῖς δη λ-- χθεῖσιν αὐτῷ ὧν ἀντέχεσθαι χρὴ, χαὶ ὧν μὴ, ἐπιφέρει
D λοιπὸν ὡς ἐπισφράχισμα τῶν εἰρημένων, ὅτι Ex του-
του γινώσκοµεν τοὺς τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ἔχον- τας, χαὶ τὸ πλάνον πνεῦμα τὸ τῆς ψευδοπρορητείας. Κα μετὰ ταῦτα ἀναλα:ιθάνει πάλιν τὸν περὶ ἀγάπης λόγον. Δείζδας Υὸρ τίνας χρὴ ἀγαπᾶν, ὅτι τοὺς ὁμοιο- τρόπους, ἔχεται λοιπὸν τῶν ἐξ ἀρχῆς, Ex τοῦ θεοῦ εἶναι λέγων χαὶ τὴν ἀγάπην xai τὸν ἀγαπῶντα τοῦ- «oy καὶ [ f. δὲ ] µόνον τὸν ἀγαπῶντα, Ex τοῦ * θεοῦ γΣγεννῆσθαι, καὶ ἐπιγινώσχειν τὸν shy, τὸν δὲ nh ἔχοντα τὴν ἀγάπην καὶ τὸν O:bv ἀγνοεῖν. Πὼς δὲ ὁ ph ἀγαπῶν ojx ἔγνω τὸν θεὸν, κατασκευάζει οἳ-
1 EXPOSITIO IN EPIT. 1 S. JOANNIS. — CAP. IV. nC
τω, Ὅ 0c; ἀγάπη ἐστι. Πόθεν δῆλον; "Aq' οὗ A Dcus, charitas esi. Unde hoc manifestum ? Ex. ec
ἀπέστε:)ε τὸν Yi) αὐτοῦ τὸν μονογενῆ εἰς τὸν xá- 3507, 0a την ὄντω, ζωὴν παράσχη ἡμῖν, καὶ ζήσωμεν δι αὐτοῦ. Ὥσπερ yàp ἀγαθότης λέγεται, ὅτι 5c ἀγαθότητα ὑπέστησε τὸν νοητὸν χόσμον καὶ τὸν al- σθητόν * οὕτω xal à ἀγάπην τὴν εἰς ἡμᾶς δοὺς τὸν μουοχενη Υν αὐτοῦ εἰς τὸν κόαµον, ἔδειξε καὶ διὰ τούτου ὅτι ἀγάπη ἐστί. Διὸ καὶ αὐτὸς ἐπιφέρε.: "Ey τούτῳ &cclv ἡ dydzm [ ἀντὶ «o0, ἓν foj:wp 6:l- xv)tat, ὅτι ἀγάπη ἐστὶν ὁ θεός ], Εἶτα ἑξαίρων τὸ της τοῦ θεοῦ ἀγάπης xaX, φησίν' Ο9χ ὅτι ἡμεῖς Ἱγαπῶμεν αὐτὸν, τοῦτο ἐποίησεν à θεὸς, τὰν ἑαυτοῦ YU, ὑπὲρ ἡμῶν δοὺς, ἀλλὰ προχατάρχων τῆς εἰς ἡμᾶς εὑεργεσίας δ.᾽ ἀγάπτς, ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν a2- τοῦ. καὶ οὐ µόνον ἀπέστειλεν, ἀλλὰ xal ὑπὲρ τῶν ἁμαρτ.ῶν ἡμῶν διὰ τοῦ ἰδίου αἴματο; fav ἱλάσασθαι. Ei οὖν οὕτω, φησὶν, ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ θεὺς, χαίΐτοι μτδὲν ἡμῶν εἰς φύσιν αὐτῷ κοινωνούντων’ πολ)ῷ pow πλέον ὀφείλομεν xaY ἡμεῖς τοὺς συγγενεῖς ῥμῶν ἀγαπᾶν, voi γνόντας $5 ἀπὸ τὶς ἀγάπης xai- 46v καὶ ἄλλοις τοῦτα δ.ακονεῖν. Ὥσπερ γὰρ ἔγχλημα τῷ μὴ αἱρουμένῳ τὸ αἱρετὸν, οὕτως ἔπαινον περι- ποιςῖ τοῖς ἀγαπῶτι τοὺς ἀξίους ἁγάπης, διὰ «6 εἶναι ὁ]απττούς. Οὕτω δὲ διατεθέντες ἔχομεν ἀμφότερα, καὶ τὸ ἁγαπιτοὶ, διὰ τὸ ὑπὸ θεοῦ ἀγαπᾶσθαι xal προσληςθῆναι ὑπ) αὐτοῦ, καὶ τὸ ἁγαπητιχο), διὰ τῆς πρὸ, τοὺς πλησίον ἀγάπης.
'Ayaamqtol, εἰ ὁ θεὸς οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς xai ἡμεῖςο Ópsidouev dAAnAcveo ἀγαπᾷν. θεὺν οἶδεὶς πώποτε τεθέαται. "Eày γὰρ ἁγαπῶμεν
«1 Ἰή.ΐους, ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν μένει, καὶ ἡ ἀγάπη C
αὐτοῦ ἐν 1v. τετελειωμµένη &cciv. Ἐν τούτῳ qocxousv, ἔτι ἐν αὐτῷ µένοµε», καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ὲκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν Tuc. Kal ἡμεῖς τεθεάμεθα καὶ μαρτυροῦμεγ, ὅτι ὁ Πατηρ ἀπέστα.ἲκετὸν Ylór Σωτῆρα τοῦ xócuov.— Εἴπομεν xal πρὺ τούτου, ὡς ἔθος τῷ µαχαρίῳ τούτῳ, τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἀναλαμθάνειν. Κατὰ ταύ- την xai νῦν τὴν ἀγωγὴν χρώµενος τῷ λόγῳ, quot θεὸν οὐδεὶς πώὠώποτετεθέαται. Ἐπεὶ γὰρ περὶ τῆς ἀγάπης τῆς τῶν ἁδελφῶν ποιούµενος τὸν λόγον, τὸν θεὸν εἰς ὑπόδειγμα προήγαγε, δόντα τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸ» μονογενῆ διὰ τὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην εἰς θάνατον’ ἀλόλουθον δὲ ἦν εἰπεῖν τιν’ Καὶ πόθεν τοῦτο λέγεις περὶ πραγμάτων ἀθεάτων ; συντρέχων οὖν τοῖς οὕτω ^É(0u3t, φ:;σὶ xxl αὗτὸς, ὅτι Θεὸν μὲν οὐδεὶς πώ- ποτε τεθέαται, σύμφημι xal αὐτός ἀλλ ἐκ τῆς [[. add. περὶ vel. εἰς ] ἀλλήλους ἀγάπης, qnoi, }Υι- νώσκοµεν, ὅτι ὁ 8c»; ἐν ἡμῖν ἐστι. Καὶ καλῶς τοῦτό ςη2:ν’ ὅτι πολλὰ τῶν ἀθεάτων ἡμῖν Ex τῶν ἕνερ- γε'ῶν αὑτοῦ καταλαμδάνοµεν * ἀμέλει ὥσπερ οὐδὲ dyoyf, τις ἑώραχεν, ἀλλ Ex τῶν ἐνεργειῶν οὖν καὶ χινημάτων χατανοῆῦται [f. -vostz.], ὅτι ἔστιν ἐν ἡμῖν xa ἐνυπάρχει' οὕτω καὶ τὴν εἰ; ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγάτην ὡς διά τινος χινήτεως xax ἑνεργείας γινώσχομεν. Εἰ δὲ τοῦτο οὐχ ἔξω τοῦ εἰκότος, οὐδὲ ὁ θεῖος οὗτος ἁ,ἣρ | παρὰ xb εἰχὺς] £x τῆς ἑνεργείας εἶναιτὺν θεὺν καὶὲν ἡμῖν δείχνυσι. Καὶ τὶς ἡ ἑνέργεια; Ἡ εἰς τοὺς πλτσίον ἡμῶν ἀγάπη x20a5á* τοῦτο γνώρ'σμα τῆς τε
quod Filium suum unigenitum misit in hunc mundum, ut veram vitam nobis tribueret, et nos viveremus per ipsum. Quemadmodum enim dici- tur bonitas, quia ex bonitate intellectualem ac seusibilem mundum condidit ; ita ctiam, cum | propter charit;tem erga nos unigenitum Filium suum mundo dederit, per hoc ostendit, quod charitas sit. idcirco híe subjungit apostolus: Ja hoc est charitas. Deinde divinze charitatis pr:stan- tiam extollens, Non quasi, inquit, dilexerimus cum, lioc fecit Deus, dans pro nobis Filium suum ; sed ipse primus exercens in nus beneficentíiam suam, propter charitatem misitFilium suum : et non soluni misit, sed ideo misit, ut peccata nestra proprio sau-
p guine expiaret. Bi ita igitur, inquit, dilexit nos Deus,
quanquam nos nullatenus simus ejusdem cum ipso nature ; multo magia etiam nos debemus eos, qui cjusdem nobiscum nature sunt, diligere, et cogno- scentes charitatis prseestantiam, eat in alios exet- cere. Quemadmodum enim peceati reus est, qui quod est eligendum non eligit ; ita laus multa eomparatur illis, qui digni sunt dilectione, ac propterea quu chari sunt. Nos autein ita animo affecti, utrumque habemus : nempe οἱ chari sumus, quia a Deo diligi- mir, et ab ipsosuscipimur; et amatores, propter charitatem erga prozimum.
Vens. 11-14. Charissimi, si sic Deusdilexii nos , AS Sel nos debemus alteruirum diligere. Deum nemo vidit unquam. Si diligimus invicem, Deus in. nobis manet, et charitas ejus in nobis per[ecta est. In hoc cognoscimus, quoniam iu eo manemus, el ipse in nobis, quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Et nos vidimus et. lestificamur quoniam Pater misit Fi- lium suum Salvatorem mundi. Jam supra diximus, solitum esse beatum hunc apostolum eadem plus semel repetere. Juxta hunc morem etiam nunc prosequens sermonem, ait: Deum memo vidit unquam. Quoniam enim de charitate in fratres verba faciens, Deum, qui dedit Filium suum unigenitum ad mortem propter charitatem qua dilexit nos, in exemplum adduxit, ac pronum erat alicui inter- rogare, Unde hoc dicis de rebus quae sub visu: non cadunt? hinc, ut ista aientibus occurreret, ait : Et ipse, quod Deum nemo viderit unquam, assen - tior : verum ex mutua charitate, inquit, cognosci- mus, quod Deus in nobis sit. EL recte quidem multa, que videre haud possumus, ex effectibus certo deprehendimus. Videlicet, quemadmodum neque animam quisquam vidit, altamen ος ipsius operationibus et moiübus intelligimus eam nobis inesse ; ia et ejus in nos ebarkatem veluti per quamdam molionem ct operationem «ορμοθε]- mus. Quod si hoc absurdum non est, profecto ne illud quidem incongruum, quod sanctus iste vir cx operatione Deuin. nobis inesse demonstrct. Scd quanam est liec operatio? Dilectio pura erga pro: Aunum amostrum : hxc. οἱ certum indicium δὲ
8 THEOPHYLACTI BULGARLE ΑΒΟΠΙΕΡ. 52 nostre in ipso, et ipsius in nobis permanenti. Et A ἡμῶν £v αὑτῷ μονῆς, xai τῆς Exelvou ἓν ἡμῖν, xal ὅει,
^oc, inquit, quoniam de Spiritu suo dedit nobis. Purus enim pura et munda dispensat. Quoniam igitur per puram charitatem consortes ipsius effici- mur , linc et nos, inquit, qui eum in carne vidi- mius, cognovimus et testamur, Patrem misisse Filium suum Salvatorem mundi. Verum ultra cognilionem nostram ipse etiam enarravit, perfec- tiorem nobis hujus rei notitiam suppeditans, ali- cubi quidem dicens 5: Ezivi a Patre, εἰ veni in mundum : quia nempe Pater. propter nostri dilec- lionem misit e ccelo Filium suum unigenitum in mundum. Alibi vero. clarius ** : Si enim, inquit, Deus dilexit mundum, ut. Filium suum. unigenitum daret, st omnis, qui credi. in eum, non pereat ; et **, Non misit Deus Filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum : habemus igitur, inquit, et a proprio intuitu, et cx enarratione Unigeniti qui estin sinu Patris **, quemadmoduin in Evangelio dicitur, et ab opera- tione mutua: charitatis, quod Deus sit in nobis, et ex Spiritu suo nobis. dederit, ct qvod ipsius parti- cipes simus.
9G VEns. 15,10. Quisquis confessus [uerit, quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in eo manet, et ipee in Deo. Et mos cognovimus et credidimus c'aritati quam habet Deus in nobis. Deus charitas est. Et qui manet. in. charitate, in Deo. manet, et Deus in eo. Hoc ad id quod paulo ante dictum est, nempe : Omnis spiritus qui confitetur. Jesum Chri- stum in. carne venisse, refertur. Quoniam enim salis demonstravit eos et filios esse Dei, οί Deum in ipsis manere (demonstravit autem hoc ex charitate quz est ad invicem, quoniam datus egt illis Spiritus sanctus), rursus ad ea sermonem convertit, et ait: Quisquis confessus fucrit, quoniam Jesus est Filius Dei, Deus in ipso manet, quemad- modum superius dixit: Omnis spiritus qui confite- tur Jesum Christum in carne venisse, cx Deo cst. Verum ct aliud declarat hic sermo, nempe quod, qui ista coufilentur, et Spiritum sanctum seu Deum in se manentem habent, etiam ipsi in Deo maneant. Hoc autem quomodo ? Ex mutua. chari-
φησὶ, τοῦτο kx τοῦ Πνεύματος αὑτοῦ δέδωχεν ἡμῖν. ὁ γὰρ καθαρὺς χαθαρὰ xai ἄχραντα δανείζεται. Ἐπεὶ οὗν διὰ τῆς χαθαρᾶς ἀγάπης αὐτῷ κοινωνοῦ- μεν, ix τούτου χαὶ ἡμεῖς, φησὶν, ol. χατὰ σάρχα τεθεαµένοι αὐτὸν ἔγνωμεν χαὶ μαρτυροῖμεν, ὅτι ὁ Πατὴρἀπέσταλχεν αὐτὸν Σωτῆρα τοῦ χόσµου. ᾽Αλλὰ καὶ πρὸς τῇ ἡμετέρᾳ γνώσει xal αὐτὸς ἐξηγήσατο, τελεώτθρον ἡμᾶς τῇ τοιαύτῃ ἐμθιδάζων γνώσει’ ποτὸ μὲν Ἰέγων: Ἐξῆλθον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς, καὶ &AjAv0a εἰς riv κόσμον. Τοῦτο περὶ τοῦ xaxa - πέµψαι ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ἀγάπης àm' οὐρανοῦ «bv. Y&Àv αὑτοῦ τὸν μηνοχενη si; τὸν xóspov. Καὶ δι" ἑτέρων δὰ πάλιν τρανότερον’ Τοσοῦτον γὰρ, φησὶν, ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Yiór aó- τοῦ τὸν µονογενῆ ἔδωχεν, (ra πᾶςὶ ὁ πιστεύων. εἰς αὐτὸν μὴ ἁπόληται xat, Οὐκ ᾖ-λθον ἵνα xpivo τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σώσω τὸν χὀσμον. Ἔχομεν τοίνυν καὶ ἀπὸ τῆς αὐτοφίας abre, qnot, xai ἀπὸ τῆς τοῦ Μονογενοῦς ἐξηγήσεως, τοῦ ὄντος εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς, ὡς iv Εὐαγγελίοις εἴ- pntat, καὶ ἀπὸ τῆς ἑνεργείας διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ὅτι ὁ θεὸς Ev ἡμῖν, xal &x τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ δέδωχεν ff), καὶ χοινωνοῦμεν αὑτῷ.
Ὃς ἂν ὁμολογήσῃ, ὅτι Ιησοῦς ἑφτιν' à Υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ µένει, xal αὐτὸς ἐν τῷ Θεῷ. Καὶ ἡμεῖς ἐγγώκαμεν xal πεπιστεύκαµεν cy ἀγάπην, ἣν ἔχει ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν. Ὁ θεὸς ᾿ ἀγάπη ἐσεί, καὶ ὁ (ιέγων ἐν τῇ ἁγάπῃ, ἐν τῷ θεῷ μένει, καὶ ὁ θεὸς ἐν αὑτῷ. — Τοῦτο πρὸς τὸ [πρὸ] βραχέως |f. -χέος] εἱἰρημένον ἀναφέρεται, τὸ, ὅτι ΗΠᾶν απγεῦμα ὃ όμο.ο]γεῖ ἐν σαρκὶ Κύριον Ἱησοῦν ἑάηλυθότα. Ἐπεὶ γὰρ ἰχανῶς ἀπέδειξεν, ὅτι xal τέχνα elo θεοῦ, xal ὁ θεὸς ἐν αὐτοῖς μένει" ἀπέδε.ᾷε δὲ τοῦτο διὰ τῆς el; ἀλλήλους ἀγάπης, ὅτι ἐδόθη αὐτοῖς Πνεῦμα ἅγιον * ἑπαναφέρει πάλιν bx" ἐχεῖνα τὸν λόγον, xal φησιν’ "Oc ἐὰν ὁμο.ῖο- qct, ὅτι }ησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ µέγει ὥστερ ἀνωτέρω εἴρηκεν, ὅτι Πᾶν πνεῦμα ὁμολογοῦν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρνὶ ἑλη- λυθότα, Ex τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Ἑκέφηνε δὲ καὶ ἕτερον à λόγος, ὅτι o! ὁμολογοῦντες ταῦτα xax μένον ἔχον- τες ἓν ἑαυτοῖς τὸ Πνεῦμα, τοι τὸν θεὸν, xal αὐτοὶ ἓν Θεῷ µένουσι. Τοῦτο δὲ πῶς; Διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους
late. Hujus vero mentione facta, subjungit omnia, D ἀγάπης. Αγάπης δὲ μνημονεύσας, ἐπιφέρει xal πάντα
quz de charitate dixit, multis conürmans serino- nem de charitate.
Vghs. 17, 18. In hoc perfecta est charitas Dei no- biscum, ut fiduciam habeamus in die judicii : quia sicut ille est, el nos. sumus in hoc mundo. Timor nom est. in charitate :. sed perfecta. charitas foras mittit. timorem. Lux est Deus, et sancti. ipsius sunt lux in mundo **, juxta Evangelium ; et timor porna in eis non est, quoniam charitate abundant. Volo, inquit, vos perfectos essc in charitate, vt fiduciam habeamus in die judicii ad Deum ;. quo- niam et ipse judex . est, juxta ipsius sententiam, .. Γι]. 17.
9 Joan, xvi, 98. δν Joan. mni, 16.
τὰ περὶ ἀγάπης, ἅπερ εἴρηκε, πολλῆν πίστιν παρεχό- µενος τῷ περ) ἀγάπης λόγῳ.
Ἐν τούτῳ τετε.είωται ἡ ἁγάπη μεθ ἡμῶν, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως" ὅτι καθὼς ἐκεῖγός ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ χὀσμφ τούτῳ. Φόδος οὐκ ἔστι' ἐν τῇ ἁγάπῃ, ἀ 1.1 ἡ τε.Ίεία ἁγάπτη ἕἔξω βά-11ει τὸν «όθον. --- $0; ἐστιν ὁ θεὸὺς, xol οἱ ἅγιοι αὐτοῦ φῶς εἶσιν ἐν τῷ xócptp, xavà τὸ Εὐαγγέλιον, χαὶ φόθος £v αὑτοῖ, οὐκ ἔατι χολάσξως. Ov: ἓν τῇ ἀγάπῃ το» θεοῦ περισ- σεύουσιν. Ῥθύλομαι, qrolv, ὑμᾶς τετελειῶσθαι ἐν τῇ ἁιάπῃ, ἵνα παῤῥησίαν ἔχῳμεν ἐν τῇ ἡμέρφ
P Joan. 1, δι Mattb. v, 14,
23 EXPOSITIO IN EPIST. I S. JOANNIS. — CAP. IV. | 94
τῆς κρίσεως πρὸς τὰν Θεόν" ὅτι καὶ αὑτός ἐστιν 0 A qua dixit 5 : Pater. nom. judicat. quemquam, sed
χρίνων .χατὰ τὴν αὑτοῦ ἀπόφασιν τὴν, ὅτι 0 Πα- τἡρ κρίνει οὐδένα, ἀ-λὰ τὴν xplcw πᾶσαν δέ- δωκε τῷ Υιῷ. Καὶ ὅτι πρὸς τὸν ἐνανθρωπήσαντα ἡμῖν ἔσται dj παῤῥησία, ἁδήλωσε διὰ τῶν ἑπομένων, εἰπὼν, ὅτι Καθὼς ἐκεῖγός ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἑσμεν ἐν τῷ κόσμφ τούτῳ τοῦτολέγων Προαποδεδειγµένου, ὅτι ὁ Oz; bv ἡμῖν, χαὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ, τὸ τόλειον
καὶ ἑαυτοῖς, φησὶν, ἐπιμαρτυρόμεθα τῆς ἀγάπης.
Ὡς οὖν ἐχεῖνος ἅμωμος ἣν τῷ χόσμῳ xol χαθα- ρὸς (bb xal ἔλεγεν' "Ερχεται ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου, xal ἐν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδέν ') οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐσόμεθα ἓν τῷ θεῷ, καὶ ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν. El οὖν τοῦτο, ἐχεῖνός ἔστιν ὑφηγητῆς ἁγνείας ἡμῖν xal πάροχος' οὕτω καὶ ἡμεῖς αὐτὸν περιφέρομεν iv τῷ χόσμῳ τούτῳ ἁγνῶς xal χαθαρῶς, πάντοτε τὴν νέχρωσιν αὐτοῦ iv τῷ σώματι ἐπιφέροντες. Οὕτω δὲ βιοῦντες, παῤῥησιασόμεθα πρὸς αὐτὸν, χαὶ φόδου παντὸς ἐσόμεθα ἑχτὸς τότε. Τετελειωμένοι γὰρ ἐν τῇ ἀγάπῃ διὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων, πόῤῥω τοῦ φόδου ἑσόμεθα. Καὶ ἐπιφέρει τούτοις πιστωτι- χὰν τὸ, ὅτι Ἡ τε.εία ἀἁγάπη ἔξω βά»ιλει τὸν ᾠόδον. Ποῖον δὲ φόθον; Αὐτός φησιν ὅτι τὸν xola- στιχόν. "Ἔστι γάρ τινα χαὶ ἀγαπᾷν διὰ φόδον τοῦ χολασθῆναι' οὗτος δὲ 6 φόθος οὐχ ἔστι τελειωτιχὸς, τοῦτ) ἔστιν, οὗ τῆς τελείας ἑστὶν ἀγάπης. Ταὔτα
εἰΙρηχὼς περὶ τῆς τελείας ἀγάπης, καὶ χαταναγ- καστιχῶς δείχνυσιν, ὡς ὀφείλομεν ἀγαπᾶᾷν τὸν θεὸν, ὅτι καὶ αὐτὸς, qnot, πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς. [ Ὀφεί- λομεν δὲ, τὸν προχατάρχοντα ἡμῖν ἀγαθοῦ,] σπου- δαιότερο» πρὸς τὴν ἀνταμοιθὴν τούτου ἐπείγεσθαι
xai ἡμεῖς, Ἐζήτησαν δέ τινες. Πῶς τοῦ Δαθίδ λέ- Ὕοντος, Φοδθήθητε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ἅγιοι αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ὅστιν ὑστέρημα τοῖς φοδουµένοις αὐτὸν, πῶς νῦν οὗτός φησιν "H tedsla ἁγάπη ἔξω Bd.A4si τὸν φόδον; Οὐ δήπου γὰρ οἱ ἅγιοι τοῦ θεοῦ τατελείωνται bv τῇ ἀγάπῃ, οἷς τὸ φοδεῖσθαι ἑντέλ- λεται; Φαμὲν οὖν, ὡς διττὸς ὁ φόδος" ὁ μὲν προχαταρκτικχὸς, ὃς xal σύνδρομον ἔχει τὴν χόλασιν, xa διὰ τὰ πεπραγμένα αὐτῷ δεινὰ, τοῦ προσιόντος Oei φοθουµένου, x3X διὰ ταῦτα προσιόντος ἵνα μὴ κολασθῇ ' καὶ οὗτος μὲν ὁ προχαταρχτικός. [^O δὲ τε- λειωτιχὸς] δέους μὲν τοῦ τοιούτου ἀπήλλακται, διὸ. xaX ἁγνὸς εἴρηται, καὶ διαµένων εἰς αἰῶνα αἰῶνος.
omne judicium dedit Filio. Et quod ad Verbum incarnatum sit nostra fiducia, ostendit per ea qu:e sequuntur, dicens : Sicut ille est, et nos sumus. in hoc mundo. Quasi dicat: Cum ante demonstra- tum sit, quod Deus in nobis et nos in illo simus, perfectionem: charitatis et nobis ipsis attestamur. Quemadmodum igitur ille immaculatus et purus erat in mundo (idcirco enim dixit * : Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam), sic et nos erimus in Deo, et Deus in nobis. Si hoc ita se habet, igitur ille nobis est magister puritatis et largitor. Sic etiam nos illum circumferimus in mundo sancte et pure 57, sempee mortificationem ejus in corpore nostro circumferentes. Sic autem viventes, conlidentiam habebimus ad ipsum, neque pavore ullo tunc quatiemur : perfecti. enim In charitate ob bona opera, procul a timore erimus. Unde subdit in hujus rei. confirmationem, Perfecta charitas foras mittit. timorem. At quem timorem * Ipse dixit hune esse timorem pons. Potest enim aliquis etiam amare timore, $97: ne puniatur. ]ste autem timor nunquam est perfectus, seu perfect: cbaritatis. His de charitate dictis, evincit, nos debere Deum diligere, quoniam el ipée, in- quit, prior dilexit nos. Et sane, eum prior lile nobis tantum bonum.tulerit, eo. nos studiosiua debemus ad illud rependendum enitl. Qussiere vero nonnulli, quomodo cum David dicat 5": Ti- mete Dominum, omnes sancti ejus ; quoniam non est. inopia meluentibus eum ; iste nunc asserat charitatem perfectam foras ejicere timorem. Noune sancli Dei perfecti sunt in charitate, qui- bustamen mandatur, ut timeant ? -Respondemus duplicem esse timorem. Unus quidem est initialis, qui comitem habet afflietionem ; 8ο jMlius est, quí ob maja perpetrata metuens, accedit ad Deum, ideoque accedit, ne puniatur. Et talis quidem est timor initialis, At.timor.perfectus ab hujusmodi metu liber est. Quapropter dicitur sanctus et per- manens in seculum szculi **. At quis, et ad quid est.timor perfectus ? Is nempe, quo quis eo quod perfectam habet charitatem, sollicitus est, ne quidquam illi desit eorum , qus erga dilectum
Τίς οὖν, καὶ διὰ τί ὁ τελειωτικὸς φόδος; Ὁ διὰ τὸ D praestari ab eo decet, qui valde diligit. τελείως εἰς ἀγάπην ἀναληφθῆναι τὸν χατωμεγεθοῦντα [f. χατευμ.], αὐτοῦ σπουδην ἐπιδείκνυσθαι μὴ ἕλ- Ἀιπεῖν τινος αὐτῷ, ὧν εἰχὺὸς τὸν σφόδρα ἀγαπῶντα ἐπιτελεῖν τῷ ἀγαπωμένῳ.
"Ot, ὁ φόδος κόλασι» ἔχει. Ὁ δὲ φυδούμενος ob τετεβείωται àv τῇ ἁγάπῃ. Ἡμεῖς ἁγαπῶμεγ αὐτὸν, ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησε» ἡμᾶς.--- Φόθον ἐνταῦθα λέγει τὸν προκαταρχτικόν. Ὁ γνησίως ov ἀγαπῶν τὸν θεὸν, οὗ διὰ τὴν ἀπειλὴν τῶν χολάσεων ποιεῖ τὰ θεάρεστα, ἀλλὰ τῷ τῆς ἀρετῆς φίλτρῳ, xav τῇ ἀγάπῃ τῇ πρὸς τὸν θεὸν, o2 μὴν διὰ τὸν γνήσιον φόδον ἑαυτὸν ἀαφαλιζόμενος, ὃς ἐστι ἔρως τοῦ χαλοῦ. Ἡ πάλιν ὁ φέδος τοῦ μὴ ἐμπεσεῖν εἰς χόλασιν
55 1081. v, 22. ** Joan. xiv, 30.
V Jl Cor. 1v, 10.
Vgns. 18, 19. Ouoniam timor habet penam. Qui autem timet, non est. perfecius iu. charitate. Nos ergo diligamus Deum, quoniam Deus prior dilezit nos. Timorem quem ínitialem diximus, hoc loco intelligit. Qui igitur Deura legitime diligit, is non ob comminatas penas facit.ea αυ Deo placent. sed virtutis illicio et ex amore quo Deum prese- quitur: non enim 60, quantumvis ingenuo, timore contentus est, qui fluit ex amore honesti. At ile
€ Psal, xxxi, 10. ** Psal. xvii, 10.
25 TIIEOPHYLACTI BULGARUE ARCHIEP. t6
timor, quo quis aliquid facit, ne in punitionem Α ποιῶν τί, ὁ ajtóz ἐστι τῷ προτέρω * διὸ ἐπάγει' 'O
incidat, idem est cum priore. Unde subdit : Timor ponam habet.
Vgns. 20. Si quis dixerit, quoniam Diligo Deum, el [ratrem suum oderit, mendax est. Qui enfm. non diligi (ratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomedo polest. diligere ? Postquam demon- stravit, charitatem £alis esse indolis, ut à Deo in nos, ei amobis in Deum trojiciat, addiditque, quod si Deus nos dilexit, etiam nos ad invicem diligere debeamus ; rursus ad hoc sermonein refe- rens, aif, dehitum mobis incumbere, ut fratres nostros diligamus, esemplo charitatis Dei erga n08: quam οἱ Deo pependcrimus, debito huic satisfaciemus, Oportet igitur, inquit, omnino fratrem diligere in perfecüssimum | charitatis erga Deum nostrse argumentum : alioquin. neque nostra in Deum charitas salva erit, mutuo £98 delito cadente, quod ex charitate erga Deum habebainus. Seb;ungit vero rationem effieacissimam ad eos revincendos, qui divinam charitatem adulterafe conantur, ita ferme disserens: Charitas omnino €x iiutua consuetudine, seu. conversatione exsur- git. Ex conversatione autem sequitur, ut. fratrem videamus, indeque amore ipsius capiamur. Vísio- nis enim magea vis est ad. conciliandum amorem. Porro si Ma est, quouodo is, qui maximum amo- ris illicium nihili faeiens, fratrem, quem videt, non diligit, veraeiter dicere poterit, se Deum, quem non
videt, nec cum eo conversatur, neque eum ullo C
sensu percipere potest, diligeret? Si igitur quis, inquit, imprudenter dicat, se Deum quidem dili- gere, fraler autem suum odio habere, profecto hic, praterquam quod divinam corrumpit eharita- tem, ejus precepli transgressor est, quod ait ** : In hoc cognoscent omnes, quia discipuli mei estis, $i dilectionem | habueris ad. invjcem . Qui igitur Deum diligit, et ejus discipulus esse contendit, dil:git etiam fratrem suum juxta ipsius pracep- (um,
Vrus, 21. Et hoc mandatum habemus a. Deo : ὧί qui diligit Deum, diligat et fratrem suum.
CAPUT V.
Vzns. 1,2. Omnis, qui credit, quoniam Jesus est Christus, ex Deo natus est. Et emnis qui diligit eum, qui genuit, diligit et eum qui natus est eg eo. In hoc cognoscimus, quoniam diligiuus natos Dei, cum Deum diligamus, εἰ πιαπάαία ejus. faciamus. Uoc quoque superius dicta conlirinat, ac si diceret: Si mandatum a Magistro nostro accepimus, ut. invi- cem diligamus, profecto, si credimus, Magistrum nostrum Jesum esse Christum, (qui propterea est Christus quia Deus est et liomo), mandata ipsius velut Magistri et Dei custodiamus. Credentes vero ipsum esse Deum, filii cjus evadimus ; qaemadmo-
* Joan, xin, 35.
Φόδος κόλασιν ὄχει.
Εάν tac εἵπῃ, ὅτι Αγαπὼ τὲν 0c?r, καὶ τὸν ἀδη.12ὸν' αὑτοῦ μισεῖ, ψεύστης ἐστίν. 'O yàp μὴ ἁγαπῶν vÓy dÓs.lpór αὑτοῦ ὃν ἑώρακε, τὸν θεὲν ὃν οὐχ ἑώραχε, πῶς δύναται ἁγαπᾷν';--- Διαδιδα-
τιχὴν εἶναι δεῖ την ἀγάπην, ἀπό τε τοῦ θεοῦ πρὸς ἡμᾶς, χαὶ ἡμῶν πρὸς αὐτὸν χαταναγκαττιχῶς ἆπο- δείδας, χαὶ τοῦτο προσθεὶς πάλι», ὅτι, εἰ οὕτως Ἠγά - πησεν ἡμᾶς ὁ θεὺὸς, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾶν ' καὶ αὖθις πρὸς τοῦτο ἀναφέρων τὸν λόγον φησίν. Ἐπειδὴ γρεωστιχῶς ἡμῖν ἀπύχειται τὸν ἁδε]-. φὸν ἀγαπᾶν, ἐξ ὑποδείγματος τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀγάπης, ἣν xal ἀντεισφέροντες xal ἀνταποδι-. δόντες Θεῷ, τὴν ὀφειλὴν ἀποπληροῦντες ἑσόμεθα ' χρῆ, φησῖν, ἀνυπερθέτως τὸν ἁδελφὸν ἀγαπᾶν, ei; τελεώτατον γνώρισμα τῆς πρὸς θεὸν ἀγάπης. Ei γὰρ μὴ τούτου, οὐδὲ fj πρὸς Bsbv ἀγάπη ἡμῶν σωθείη, ὡς τῆς ὀφειλτς τῆς ποὺς ἀλλήλους διαπιπτούσης, fv Ex τῆς πρὸς θεὺν ἁγάπης ἐσχήχαμεν. Ἐπιφέρει δὲ καὶ τοῦτο ἐναργέστατον εἷς ἔλεγχον λόγον τῶν ἐπιχειρούντων νοθεύειν τὴν θείαν ἀγάπην, τοιοῦτόν τ. λέγων. Ἡ ἀγάπη πάντως ix τῆς πρὸς ἀλλήλους συνίσταται συνηθείας, fj δὲ συνέθεια ἑπόρενον ἔχε, τὸ ὁρᾶν τὸν ἀθελφὸν αὐτοῦ, χαὶ ταύτῃ μάλιστα συν- δεῖσθαι πρὸς τὴν ἀγάπτν αὑτοῦ ' ἐφελχυστικν γὰρ ὅρασις πρὸς ἀγάπην. El δὲ τοῦτο, 6 τὸ μᾶλ)ον ἐφελ- xópsvov el; ἀγάπην παρ) οὐδὲν ποιούµενος. xal τὸν ἁδελφὺν, ὃν ἑώραχε, μὴ ἀγαπῶν, πῶς τὸν θεὸν, ὃν οὐχ ἑώραχε, [φάσχων ἀγαπᾶν |, ὅτε μηδὲ συνἠη- θης ἐστὶν αὐτῷ, μηδὲ pid αἱσθέσει ληπτὸς, ἀληθεύων φωραθείη ; Εἰτοῦτο οὖν τις ἀναιδευόμενος φαίη, ero, τὸν μὲν θεὺν ἆγαπᾶ», μισεῖν δὲ τὸν ἁδελφῳδν, o) πρὸς olg εν θείαν ἀγάπτν νοθεύει, ἔτι καὶ τῆς ἐντολής αὑτοῦ παραδάτης εὑρίσχεται, τὶς }εγούσης, 'Er τούτῳ γγὠσονίαι πάντες, ὄει ἐμοὶ μαθηταξ ἐστε, ἑὰν ἀγαπᾶτε dAJArjAove ; 'O οὖν τὸν Θεὸν ἀγαπῶν, χοὶ τούτου µαθητὴς διισχυριςόμενος εἶναι, ἀγαπᾷ xai τὸν ἁδελφὸν αὐτοῦ χατὰ τὴν ἑχείνου ἓν- τολήν.
Καὶ ταύτην civ ἐντο.ᾗν ἔχοιεν ἀπ αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἁγαπῶν τὸν θεὸν, ἁγαπᾷ xal τὸν dbsAgór αὑτοῦ.
ΚΕΦΑΛ. E'.
Πᾶς ὁ πιστεύω», ὅτι Ιησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸ:ι, ἐκ τοῦ θεοῦ γεγένγηται, xal πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεγνήσαντα, áyax( xai τὸν γεγεγχημένον ἐξ αὖ - τοῦ. Ἐν τούτῳ yurocxopsv, ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ cáxva τοῦ θεοῦ, ὅταν τὸν θεὸν ἁγωπῶμαν, καὶ τὰς értoAác αὑτοῦ ποιῶμεν. Καὶ τοῦτο των ἀνωτέρω εἰρημένων πιστωτικόν. Ei ἐντολῆν ἐλάδο- μεν ἀπὸ τοῦ Διδασχάλου ἀλλήλους ἀγαπᾷν, πάντως ei πιστεύοµεν, ὅτι διδάσχαλος ἡμῶν "Insou; ἐστιν ὁ Ἀριστὸς, ὃς àv. τούτῳ ἑἐστὶ Χριστὺς, £v τῷ θεὸς εἶναι καὶ ἄνθρωπος, φυλάξωμεν xal τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ὡς διδασχἀλου, ὡς Oso). Πιστεύοντες δὸ
5] EXPOSiTIO IN EPIST. I S. JOANNIS — CAP. V. . 58 £€&hv αυτὸν εἶναι, νἱοὶ αὐτοῦ χρηµατίζοµεν, xa- À dum etiam in Evangelio dicitur ** : Quotquot autem
(i; xai ἓν Εὐαγγελίοις εἴρηται * Ὅσοι δὲ EAa6or αὐτὸν», ἔδωχεν αὐ τοῖς ἑξουσίαν τέκνα θεοῦ γεγέ- ύθαι * τοῦτ) ἔστιν, Όσοι ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν, οὗτοι xaY ἑτεχνώθησαν ὑπ αὐτοῦ. El γεγεννύµεθα δὲ ἐξ αὐτοῦ, πάντως καὶ τὸ χαθηχον τῷ Ὑγεγεννηκότιε ἐπιδειξόμεθα. [ Τί τοῦτο; ] Tb ἀγαπᾷν τὸν Ysyevvr.- κότα. Ετεὶ δὲ τοῦτο, φῃσὶ, πάντες οἱ πεπιστευχό- τες, ἐξ αὐτοῦ γεγεννήµεθα * εἰ δὲ ἐξ αὐτοῦ γεγεννἠῆ- μεθα, ὀφειλέται ἐσμὲν aou; ἁἀγαπᾷν, xai ὡς ὀδελφοὶ, καὶ ὡς ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένοι” xal ἐπιφέρει τούτου πίστιν, ὡς 'O ἁγαπῶν τὺν γενγήσαγτα, καὶ vóv qespyeyrnpévoy ἐξ αὐτοῦ [ ἁγαπᾷ ]. Εἶτα πάλιν φητὶν, ὅτι ἡ πρὸς τοὺς ἀδελφαὺς, τοι τὰ τέχνα τοῦ Θεοῦ ἀγάπη, τὴν ei; τὸν τεχόντα ἀγάπην Βεθανοῖ. "Άνω μὲν γὰρ ἔλεγεν ' Ὁ ἁγαπῶν τὸν θεὸν καὶ τὸν désApór αὐτοῦ dyazq- νῦν δὲ ^iyti, ὅτι Ὁ ἁγαπῶν τὰ τέχνα τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν θεὸν ἁγαπᾳ. Καὶ δεῖγμα τῖς εἰς 8zbv ἀγάπης τὴν slg τὸν ἁδελφὸν ἀγάπην ποιεῖται.
Αὕτη γάρ ἐστι ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ, ἵνα τὰς ἐντο.ῖὰς αὐτοῦ τηρῶμεν». Τοῦτο οὕτως * Αὕτη 1dp ἐστιν ἡ ἁγάπη, ἵνα τὰς ἐντοὰς αὐτοῦ cnpopger- ἔτι zür τὸ γεγεγνηµένον ἐκ τοῦ Θεοῦ vixq τὺν xócpor. Τὸ δὲ, Βαρεῖαι οὐκ εἰσὶ, παρεμθέθληται.
Kal αἱ ἐντο. αἱ αὐτοὺ Βαρείαι οὐκ εἶσι'. "Οτι: απᾶν τὸ γειεγγημένον ἐκ τοῦ θεοὺ γιχᾷ τὸν χόσµον. Καὶ αὕτη écclr ἡ »ἶχη ἡ γικήσασα τὸν κόσμον, ἡ πίστις ἡμῶν. Ἐπειδὴ τὸ πᾶν τεκµή- p:0? τῆς εἰς θεὸν ἀγάπης, την τῶν ἐντολῶν τάρησεν, αεοοξθἀλττο" ἑδόχει γάρ τισι τὰς ἐντο)λὰς τοῦ θεοῦ θαχρείας εἶναι, δ.ὰ τοῦτό φησι’ Kal οἱ ἐντο.αὶ αὑτοῦ βαρεῖαι οὑκ εἶσί. Ti γὰρ βαρὺ, τὸ ἀγαπᾷν τὸν ἀδελφόν ; | Αλλὰ καὶ] v5, ἐν φυλαχῇ ἐπισχέττε- σἼαι [τί $295 ;] 0ὐ γὰρ ἑξαιρεῖσθαί φησι xo (f. τὸν] ἐν φυλαχῇ, ὃ δνσχερὲς, ἁλλ᾽ ἐπισκέπτεσθαι μόνον * οὐδὲ τὸν ἀσθενοῦντα ἁπαλλάττειν τῆς νήσου, ἀλλὰ µόνον ἐπισκέπτεσθαι ' οὐξὸ τῷ πεινῶντι πολυτελῃ τράπεζαν παρατ.θέναι χελεύει, T| τῷ γυμνῷ £x ποι- χιλίας ἱμάτιον χα-ςσχενασμένον διδόναι, ἀλλὰ τὴν ἀναγχαίαν χρείαν παρεχόμενον , ἣν ὁ πεινῶν χαὶ γυμνητεύω» ἐπιξητεῖ. Οὕτω τὰ περὶ τούτου εἰπῶν, xa ἕτερον πρὸς ἀγάπην ἐπάχει. Tl τοῦτο Τὴν νίχην. Φτοὶ γὰρ, ὅτι Διὰ τῆς πρὸς τὸν ἁδελφὶν ἀγάπης τέχνα συνιστῶντες ἑαυτοὺς τοῦ θὲοῦ, ἔχετε ἤδη xal τούτου τοῦ χατορθώματος ἐἑἐπαχολούθημα , τὸ τὸν κόσμον νιχᾶν. Τὸ Xp γεγεγγηµένονγ ἐκ τοῦ θεοῦ xuxg τὸν κόσμον. Εἶτα παρατίήηησι χα) τὴν νίκην, [καὶ τὸ δι ὃ ἡ vixr,] τὴν πίστιν ἀμφότερον λέγων εἶναι, δηλονότι την πρὶς τὸν θεὸν, fit; xaX ἐκ θΞοῦ γεννηθεῖσα ἑνίχησε πᾶσαν ἀπιστίαν xal ἀπήλασε' καὶ οὔτε Ἰουδαῖος, οὔτε Ἕλλην, οὔτε αἱρετιχὸς δύ- ναται πρὸς αὑτήν. Καἱ ἐπειδὴ ἡ πίστις οὗ qo vixi, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἔχοντος αὐτὴν, διὰ τοῦτο προστίθησι" Καὶ τίς ἐστιν ὁ γικῶν τὸν κόσμο», εἰ pij ὁ zi- στεύων ὅτι Ιησοῦὺς ἐστιν ὁ Ylóc τοῦ Θεοῦ; Καὶ
* Joan. 1, 12.
receperunt. eum, dedit eis polestatem filios Dei feri : hoc est, Quotquot crediderunt in eum, etiam filii ab ipso facti sunt. Si autem ex ipso nati sumus, profecto et quod ei convenit, przes!a- himus. Quid vero hoc? Diligere eum qui genuit ; quoniam, inquit, omnes qui credidimus, ex ipso nali sumus : si autem ex. ipso nati sumus, nos mutuo, veluti fratres ab eodem progeniti, diligcre debemus. Et hoc ex eo confirmat, quod Qui dil:- gil eum qui genuit, diligit e! eum qui natus est ez co. Deinde rursus ait, charitatem, qu: crga fratres, seu fiiios Dei, 499 cst, firmare dilectionem erga
. Genitoremn. Dixerat enim antea : Qui diligit Deum,
εί fratrem. suum. diligit ; nune autem e converso ait : Qui diligit filios Dei, et Deum diligit. Scilicet certum dilectionis erga Deum indicium statuit dilectionem erga proximum.
Vgns. 5. lI ecc est enim charitas Dei, ut mandata ejus custodiamus. Hoc ita se babet: Hec est charitas, st mandata ejus custodiamus ; quoniam omne. quod na um est ex Deo, vincit mundum. Mud autem : Quo- ninm gracia non sunt, interjectum est.
Ὕεας, 9,5. Et mandata ejus gravia non sunt. Quo- niam omne quod natum est ex Deo, vincit mundum. Ει hec est victoria, qua vincit mundum, fides nostra. Quoniam perfectum charitatis erga Deum argu- mentum mandatorum observantiam esse pr:emisit, quibusdam autem mandata Dei gravia esse vide- bantur, idcirco ait: Et mandata ejus gravia non sunt. Quomodo enim grave esse potest diligere fratrem suum, auteum in carcere detentum visitare ? Neque enim ait, ut eum e carecre educamus, quod difficile est; sed tantummodo, ut eum visitemus. Sic non precipit, ut. infirmum ab :gritudine libe- remus, scd iantum ut eum invisamus. Siuiliter non jubet, ut esurienti locupletem mensam pare- mus, aul nudo pretiosam acuque pictam vestein tribuauus; sed solum quantum satis cst ad Πο» ccssariu:m usum, quem el qui esurit, el qui nudus est, requirit. His bac dere dictis, aliud de cbaritate
D addit. Quid vero illud ? Victoria. Siquidem ait:
Quoniam per fraternam dilectionem vosmetipsos filios Dei constituistis, habetis de reliquo et id quod est preclarihujus facinoris sequela, nempe: vincere mundum. Quod enim natum est ex. Deo, vincit mundum. Deinde proponit ipsam vietoriom, et propter quid ea sit, dicens utrumque hoc esse fidem in Deum: quippe qux ex Deo progenita omnem vicit expulitque infidelitatem , ut neque Judaeus, neque gentilis neque lixreticus quidquam contra eam possit. Quoniam vero fides non sola a semet- ipsa vinci!, sed simul cum eo, qai ipsam habct, i''circo subjungit : Quis est qui vincit mundum, nisi
r9 THEOPHYLACTI BULGARUE ARCHIEP 60
qui credit, quoniam Jesus est Filius Dei ? Sed quis Α «t; ἐστιν Ἰησοῦς οὕτος» Ὁ ἐλθὼν δι’ ὕδατος καὶ αἴ-
est Jesus iste? [s qui per aquam et sanguinem venit, Jesus Christus.
VEns. 5,6. Quis vero est, qui vincit mundum, nisi qui credit quoniam Jesus est Filius Dei? Hic est qui venit per aquam et sanguinem, Jesus Christus. Quoniam filiorum Dei procrcationis et partus mentionem fecit, dicens : Omne quod natum est ez Deo, hoc autem per sanctum baptisma simul eflicitur, idcirco ait: Hic est qui venit per aquam et sanguinem ιδ) Christus Jesus, qui nos regenerat, et filios Dei facit. Hoc enim velut consequens ad sermonem subintelligitur, utsit : Et omne quod natum est ex Deo, vincit mundum. Et quomodo natus est? Ex aqua, inquit, et sanguine. Qui enim venit, Jesus Christus, per aquam et sanguinem regenerat, Addit vero repetito sermone: non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Vult. enim primum indicare Cliristi, qui nos filios effecit, de- clarationezm : quoniam bomo qui in ipso est, pri- mum Filius a Deo declaratus est, neque nobis per suam adoptionem etiam hujusmodi eontulit dignita- tem : qui tribus quidem vicibus Dei Filius declara. tus est ; nempe cum baptizaretur in. Jordane, Paire desuper testiinonium perhibente eum qui baptiza- batur, ** Filium suum dilectum esse. Quis vero? Qui aquam ingrediebatur, vel assumptus simul cum Deo Verbo, qui in occulto apparebat: huic enim testimonium perhiberi oportebat. Igitur per aquam, lioc est in baptismate, quod per aquam fit, Jesus Patris testimonio declaratus est Filius Dei. Per sanguinem vero, cum mox cruci affigendus, dixit *? : Οἰωγίβεα me tu, Pater; et venit vox de celo: Et clarificavi et iterum. clarificabo: quam vocem, qui audiebant, tonitru esse putaverunt, Per Spiritum autem, quoniam, ut Deus, resurrexit ex mortuis : solius enim est Dei semetipsum a mortuis suscitare. Voce autem Spiritus. significari Deum, satis de- monstrat illud **, « Spiritus est Deus.» Tribus igitur, baptismate, cruce et resurrectione, Dei Filium esse Doininum nostrum attestantibus, hoc nullo modo in dubium revocari potest. Porro per suam filiatio- nem ipse, tanquam primitie universe buman:z masse, nobis gratia sua contulit, ut. essemus filii Dei. Et tria hzc in unum Christum sunt. Hoc enim significatur per ea verba : « Hi tres unum aunt, » hoc est, ad testimonium de Cliristo. Sciendum vero, Patres nonnullos per Spiritum non resurrectionem intellexisse, sed Deum Patrem, eui supra Jordanem clamevit ** ; Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, sccundum quod Spiritus est Deus, ut jam diximus.
His ita dictis, confirmat ea argumento a minori, hoc pacto : Si testimonium hominum quacumque de re accipimus, an non multo justius e$t, ut testimonium majus, nempe Dei, suscipiamus? Quid enim ? Nonne testimonium de Filio suo, nempe de
** Matth, i1, 17. ** Joan, xii, 55,
C
µατος Ἰησοῦς ὁ Χριστός.
Τίς δὲ ἐστιν d γικῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ à πιστεύων ὅτι Ἰησοὺῦς ἑστω ὁ Ylóc τοῦ 8200; Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼκ δι ὕδατος καὶ αἵματος Ἱη- σοῦς Χριστός. Ἐπειδὴ τεχνώσεως ἐμνήσθη θεοῦ καὶ τόχου, εἰπὼν, ὅτι Πᾶν τὸ γεγενγηµένον éx τοῦ θεοῦ, τοῦτο δὲ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ὁμοῦ περιγίνεται, διὰ τοῦτό φησιν, ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι ὕδατος καὶ αἵματος "IncoUc ὁ Χριστὸς, ἀναγεννῶν ἡμᾶς xaX υἱοὺς ποιῶν Θεοῦ. Καὶ yàp τοῦτο ὡς ἑπόμενον τῷ λόγῳ καὶ ἐξακούεται, ἵνα f * Καὶ «dy «b γεγεννηµένον ἓκ τοῦ Θεοῦ) vxo. τὸν χόσμον. Καὶ πῶς ἐγεννήθη; Δι ὕδατος [φησ'] xal αἵματος. Ὁ γὰρ ἐλθὼν Ἰησοῦς Ἀριστὺς δι᾽ ὕδατος ἀναγεννᾷ χαὶ αἵματος. Προστίθησι δὲ πάλιν ἆπανα- λαμβάνων τὸν λόγον, οὐκ iv τῷ ὕδατι, φάσχων, μόνον ἀναγεννῶν, ἀλλ’ ἓν τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἴἵματι. Βούλεται γὰρ πρῶτον δεῖξαι τοῦ υἱοθετοῦντος ἡμᾶς Χριστοῦ τὴν ἀνάδειξιν, ὅτι υἱοθετηθεὶς ὁ ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος πρῶτος ὑπὸ Θεοῦ, οὕτω δὲ ἐν ἡμῖν διὰ τῆς ἑαυτοῦ υἱοθετίας ἐχαρίσατο τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα, ὃ καὶ χατά χαιροὺς τρεῖς ἐξεφάνθη ἐπὶ τοῦ βαπτί- σµατος tv τῷ Ἰορδάνῃ, ἄνωθεν τοῦ Πατρὸς µαρτυ» ροῦντος τὸν βαπτιζόμενον Υἱὸν ἀγαπητόν. Τίς δὲ; 'O ἐμθαίνων τὸ ὕδωρ, ἢ ὁ συνειλημμένος τῷ Θεῷ Λόγῳ ἄνθρωπος, ὁ φαινόµενος τῷ κρυπτοµένῳ. Τούτῳ γὰρ xa ἔδει τὴν μαρτυρίαν γενέσθαι. Διὰ τοῦ ὕδατος μὲν οὖν, τοῦτ ἔστιν ἓν τῷ βαπτίαµατι τῷ δι) ὕδατος, ἐξεφάνθη Yi; Θεοῦ ὁ Ἰησοῦς διὰ τῆς τοῦ Πατρὸς μαρτυρίας ᾿ διὰ δὲ τοῦ αἵματος, ὅτα μέλλων σταυροῦσθαι ἔλεγε᾽ Δόξασόν µε σὺ, Πάτερ' καὶ ἠνέχβη φωνή Καὶ ἐδόξασα καὶ πἀ.Ίιν δοξάσω" ἣν xaX βροντὴν ἑνόμισαν οἱ ἀχούσαντες. Auk δὲ τοῦ Πνεύματος, ὅτε ὡς θεὸς ἀνέστη ἐκ νεχρῶν. θεοῦ γὰρ τοῦτο μόνου, τὸ ἀνιστᾷν ἑαυτόν ' «fj δὲ τοῦ Πνεύματος φωνῆ, ὅτι σηµαίνεται ὁ θεὺς, τὸ Πνεῦμα εἰρημένον ἱχάνὸν παραστῆσαι. Τριῶν οὖν µαρτυ- ρούντων, τοῦ βαπτίσματος, τοῦ σταυροῦ, τῆς ἀνα- στάσεως, τὴν τοῦ Ἰησοῦ υἱοθεσίαν, ἀναμφίλεχτος ἡ τοῦ Κυρίου υἱοθεσία” δι’ ἧς υἱοθεσίας, καὶ ἡμῖν ὡς ἁπαιιχὲ τοῦ ὅλου ἀνθρωπείου φυράµατος iv, ἑχαρί- σατο τὸ υἱοὺς εἶναι θεοῦ. Καὶ τὰ τρία ταῦτα εἰς
D ἕνα τὸν Χριστόν εἶσι. Τοῦτο γὰρ σηµαίνει διὰ τοῦ
δὲ Joan. iv, 21.
εἰπεῖν * Οἱ τρεῖς Ev. εἶσι » τοῦτ ἔστιν, εἰς τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ µαρτυρίαν. Ἰστέον δὲ, ὥς τινες τῶν Πατέρων τὸ Πνεῦμα οὐ διὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ Ἐξειλήφασιν, ἀλλ᾽ elg τὸν Πατέρα, ὅτε ἓν τῷ Ἰορδάνῃ ἐθόησεν' Οὗτός ἐστιν ὁ Ylóc µου dra πητὸς, ἐν ᾧ ηὐδόκησα, χαθότι καὶ Πνευμα ὁ θεὺς. ὡς προειρήχαµεν.
Ταῦτα εἰπὼν, ἐπιφέρει πίστιν τῶν λεγομένων ἀπὸ τοῦ ἑλάττονος οὕτως. El τὴν µαρτυρίαν τῶν ἀνθρώ- πων περὶ ὁτουοῦν λαμθάνοµεν, οὐ πολλῷ [διχαιότε- pov] λάδοιμεν τὴν µείζω τὴν ἀπὸ τοῦ θεοῦ ; à yàp οὐχὶ αὕτη ἡ μαρτυρία περὶτοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ἤτοι «ad
€ Mattb. m, 47.
61 EXPOSITIO IN EPIST. * S. JOANNIS. — CAP. V. 62 Χριστοῦ, &r' αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ἐστιν; 'O πιστεύων A Christo, ab ipso Deo est ? Qui igitur credit in Filium
οὖν εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ὅτι θεός ἐστιν, ὡς } [ὸς θεοῦ, ἔχει την μαρτυρίαν ἓν αὐτῷ, τοῦτ᾽ ἔστιν [ Ev ἑαυτῷ], ὅτι καὶ αὐτὸς υἱοθέτηται πιστεύων, διὰ τοῦ υἱοθετηθέντος Ἰησοῦ ὑπὸ Θεοῦ. Ὁ ph πιστεύων δὲ, (uclv Ξνοχός ἔστι xaxol; * ἀπιστίας, φεύστην ποιῶν zv θεὸν, ἀλλὰ xaX ἑαυτὸν ἁἀποστερῶν υἱοθεσίας, xai διὰ τοῦτο xai τῆς αἰωνίου ζωῆς, fiv καὶ 6 Χρι- στὺς αὐτὸς ἔχει ἓν ἑαυτῷ, ὡς χαὶ Ev. τῷ Εὐαγγελίῳ γέγραπται’ Ἐν αὑτῷ ζωὴ ἦν. Ὥστε ὀξχων τὸν Υἱὸν διὰ v05 βχπτίσαχτος, ἔχτι xal τὴν ζωήν ΄ ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἑδαπτίσθημεν, Χριστὸν ἐνεδυσάμεθα, "Oc- τις δὲ μὴ ἔχει τὸν Υἱὸν τοῦ θεοῦ διὰ τοῦ βαπτίσµα- τος, οὐδὲ την ζωὴν ἔχει, χαὶ νενέχρωται. Νεχροὺς γὰρ παραλαμδάνων ἡμᾶς τοῖς παραπτώµασιν, ἐγεί- psc διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσµατο:. Πῶς; "Ότι ὁ ὄνντα- φεὶς Χριστῷ διὰ τῖς Ev τῷ βαπτίσµατι καταδύσεως, οὗτος νεχρός ἔστι τῷ χόσµῳ, Πτοι ταῖς χοσμιχαῖς ἐπιθυμίαις, καὶ οὐχέτι tv αὐτῷ, ἀλλὰ Χρισιῷ (f.
Ovx ἐν τῷ ὕδατι µόνον, ἀ.1.1 ἐν τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἵματι. Καὶ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦ», ὅτι ὁ Χριστός o cov ἡ ἀ.1ήθεια. "Οτι τρεῖς' µαρ- τυροῦσε, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, xal τὸ αἷμα. — Προσαχουστέον τὸ, ἑλθών» ἵνα f *. Οὐχ ἐν τῷ ὕδατι µύνον ἐλθὼν, Ίγουν δι᾽ ὕδατος παρασχὼν τὴν ἁἀπόδειξιν.
Καὶ οἳ τρεῖς εἰς εὸ £v εἶσιν. El τὴν µαρτυρίαν «or ἀνθρώπων «Ίαμδάνοιιεν, ἡμαρτυρία τοῦ θεοῦ
Dei, quod Deus sit, tamquam Filius Dei, habet testimonium in ipso, hoc est, in seipso, credens, et ipsum adoptatum esse in (ilium per Jesu n, qui 4&3] in fllium assumptus est a Deo. Qui vero hoc non credit, duobus se malis obnoxium reddit : nempe infidelitatis, mendacem faciens Deum ; et preterea se adoptione privat, ideoque et vita eterna, quam Christus in se ipso habet, quemadmodum in Evan- gelio scribitur ** : Inipso vita erat. Quare qui ha- bet Filium per baptisma, habet et vitam *'. Qui- cumque enim in Christo baptizati sumus, Christum induimus. Quisquis autem non habet Filium per baptisnia, neque vitam babet, sed mortuus est : siquidem ille nos, cum essemus mortui propter peccata, suscitavit per sanctum baptisma. Quo- modo ? Quia qui consepultus est Christo per de- mersionem qua fit in baptismate, is mundo, seu mundi concupiscentiis mortuus est, et non amplius in seipso, sed in Christo vivit.
ελα. 6, 7. Non in aqua solum, sed in aqua. et sanguine. Et Spiritus est. qui testificalur, quoniam Christus est veritas (1). Quoniam tres sunt, qui testi- monium dant, Spiritus, et aqua, et sanguis. Subin- telligendum, venit, ut ita se habeat : Non in aqua solum venit, scilicet per aquam exhibens sui ostensionem.
Vgrs. 7-129. Et hi tres ad unumaunt. Sitestimonium hominum accipimus, testimonium Dei majus est,
µείζων ἑστίν. "Or. αὕτη ἑἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ ϱ quoniam hoc. est. testimonium Dei, quod testificatus
θεοῦ, ^v μεμαρτύρηκθ περὶ τοῦ Υἱοῦ αὑτοῦ. 'O πιστεύων εἷς τὸν Υἱὸν τοῦ θεοῦ ἔχει τὴν µαρ- τυρίαν» ἐν αὑτῷ. 'O μὴ πιστεύων τῷ θεῷ ψεύ- στην πεποίηκε» αὑτὸν, ὅτι οὗ πεπίστευ»εν εἰς τὴν μαρτυρία», j* μεμαρεύρηκεν ό θεὲς περὶ τοῦ Υἱοὺ αὐτοῦ. Kal αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία, ὅτι ζωὴν αἰώγιον ἔδωκεν ἡμῖν ὁ θεός. Kal αὕτη ἡ ζωὴ ἂν τῷ Υἱῷ αὑτοῦ ἑστιν. 'O ἔχων τὸν Υἱὸν', ἔχει τὴν ζωήν. 0 μὴ ἔχων τὸν Υἱὸν tov θεοῦ, τὴν Cody oóx ἔχει. Καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ Er εἰσιν', τοῦτ' ἔστιν, εἰς τὸν περὶ Χριστοῦ µαρτυρίαν, ὅτιτε
est de Filio suo. Qui credit in. Filium Dei, habet testimonium Dei in se. Qui non credit Filio, men- darem facit eum, quia non credit in. testimonium, quod testificatus est Deus de Filio swo. ΕΙ hoc est testimonium, quoniam vitam «teruam dedit nobis Deus. Ei hocvita in Filio ejus est. Qui habet. Filium, habet vitam : qui non habet. Fiium, vitamnon habet. Et hi tres ad unum sunt, hoc est, ad testimonium de Christo: quoniam in Filium assumptus est a Deo Patre: et quod ipse habebat, communicavit etiam cum dignis, qui crediderunt in nomen ipsius.
υἱοθετήθη ὑπὸ Θεοῦ Πατρὺς, xal ὅπερ ἔσχηκεν αὐτὸς Μετέδωχε xaX τοῖς ἀξίοις πεπιστευχόσιν slg τὸ
ὄνομα αὑτοῦ.
Tavta ἔγραψα ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν [elc có ὄνομα τοῦ Ylou τοῦ Θεοῦ], ἵνα εἰδῆτε, ὅτι ζωὴν αἰώνιον ὄχετε, καὶ πιστεύητε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Yiov τοῦ θεοῦ. Kal αὕτη ἐσεὶν ἡ χαῤῥησία, ἡν ἔχομεν xpóc αὐτὸν, ὅτι ἐάν ει αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέΊημα αὐτοῦ, ἀκούει ἡμῶν. Καὶ ἐὰν οἵδαμεν ὅτι ἀχούει ἡμῶν D ἑὰν αἰτώμεθα, οἵδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα, d. ἠτήσαμεν παρ) αὑτοῦ. Ταῦτα ὡς ἐν ἐπιλόγῳ ἀναχεφαλαιοῦται, xal φησιν,
* Josu. 1, &.. *' Galat, 111, 97.
καν. 12-15. Hec scribo vobis, ut sciatis, quo-
D niam vitam habetig eternam, qui creditis. in. no-
mine Filii Dei. Et hec est. fiducia quam habemus ad eum , quia quodcumque petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos. Et si scimus quia audit nos, quidquid petierimus , scimus quoniam ha- bemus. petitiones quas. postuwlamus ab eo. Hec vel- ut in epilogo colligit, et ait: Scripsi vobis tan- quam heredibus aternz vitse : non enim ita iis,
*
Varie lectiones et note.
(1) Versiculum septimum przetermittit commer.- tator iste, sicut. ezeteri auctores Grzeci. Deest etiam ille in plerisque Graxcís codicibus. Eum tamen ge- yuinum esse Scripture textum, invicle probant eruditi quamplures: sed omnium, sicut novissime,
ita et praestantissime vir celeberrimus P. Bernar- dus Maria de Rubeis, ord. Pradieatorum, in pra- clara dissertatione De tribus testibus in celo adver- sus Samuelem Crellium edita typis Venetis an, 4756.
65 THEOPITYLWYCTI BULGARLE ARCHLUEP. 64
m e * uz , ”. -- ο qui securdum spem zeternz non vivunt, scripsis- A ὅτι Eypzva ὑμῖν ὡς xm govópo: ς αἰωνίου ζωτς
semus, siquidem non decet sancta. darc. canibus, vl inittere margaritas ante porcos*'', Repetit autem sermonem, 434 ut dixiinus, οἆ memoriam revo- cans, qua dixerat. Primum quidem, quod opor- teat firmiter credere in nomen Filii Dei, hoc est, exercere divinum cultum ab ipso priscriptum: lioe enim significat illud, nomen Filii Dei, ut diximus; deinde, quod signum indubitata istius fidei nihil aliud sit, przierquam illa fiducia quam per irre- prehensibilem filem acquirimus erga ipsum, quem- adinodum etiam superius dixit. Et quod rursus signum talis fiducix sit nibilo eorum fraudari, quz postulamus, Sed quoniam nonomnes cuncta, quz postalant, consequuntur, neque exaudiuntur in iis, quie petunt, addit illud, secundnm voluntatem ejus, iunucns, eum qui przter Dei voluntatem petierit, haudquapuam exaudiendum fore. Qua inre consonat beato Jacobo, siquidem et hic 6, Petitis, ait, et nor, accipitis, eo quod male petatis. Convertens vero bujusmodi signum in apertius indicium, EL si sci- mns, inqnit, quia audit nos, quidquid petierimus ; scimus, quia habemus petitiones quas postulanius ah eo. Ác si diceret: Si secundum voluntatem cjus postulamus, audit nos ; et si exaudit nos in eo quod postulamius, scimus, quod secundum volun- tatem ejus petitiones nostras faciamus : et habe- mus ín nobismelipsis petitiones quas postulavimus. Ilec vero. sunt, regnum Dei, et jusiitia ejus *9, quis ipse, ut peteremus, in Evangelio mandavit.
Vens. 10,17. Qui scit fratrem suum peccare pecca- tum non ad mortem, petat et dabitur ei vita peccanti non ad morlem. Est peccatum ad mortem : non pro illo dico ul roget quis. Omnis iniquitas peccatum est : el est peccatum non ad mortem. His quze jam expo- suimus, expeditis,diserte proponitquidquam eorum, quz vult, ut secundum voluntatem Dei petamus. Quoniam vero per totam ferme Epistolam multus fuitin extollenda cbaritate, atque in firmando, Deum velle, ut dilectionem nostram erga fratres illibatam custodiamus ; nunc unum illudque potissimuin eorum, qux Deus a nobis exigit, esse ait, wt si quis viderit fratrem suum peccantem. non ad morte, pe- tat et dabit ei. Quid vero dabit ? Vitam :etcrnam. Sed quibus? lis qui non peccant ad mortem. Sic eniin ille peccatum generatim dividit. Omnis iniquitas peccatum est, et ca qua est ad mortem, et illa quae non est ad mortem. Αἱ de ca quz est ad mortem, non roget, inquit, seu non postulet quisquam: nop enim exaudiendus est, quoniam male petit. Loqui- tur vero de eo qui nullam exhibet conversionem : (alis enim iniquitas est peccatum ad mortem, qu& scilicet ad poenitentiam non vergit : qua labo- raus Judas sternom mortem subiit. 433 Verum et qui injuríarum memoriam retinent, ad mortein
*** Math. vir, 6, 55 Jac. iv, 5.
. £utjy. αἰώνιων.
** Mattli,. YI, 60,
οὐχ ἂν γὰρ ταῦτα Υραφείη τοῖς μὴ xav ἐλπίδα βιοῦυε τῆς αἰωνίου ζωῆς” ὅτι m τὰ ἅγια διδόναι τοῖς χυσὶ, μηδὲ τοὺς μαργαρίἰτας ἀξιέπαινον ῥίπτειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Καὶ ἑπαναλαμθάνει, ὡς εἰρή- xapey, ὑπομιμνῄήσχων αὐτοὺς τῶν εἱρημένων, πρῶ- τον, ὅτι δεῖ [πιστεύειν ἀδιστάκτως] εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τοῦτ ἔστιν, εἰς τὴν Om ἐκείνου παραδοθεῖσαν ἡμῖν θεοσέδειαν (τοῦτο γὰρ σηµαίνει, τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὥσπερ εἴπομεν) ' εἴτα ὅτι στμεῖον τῆς ἀδιστάκτου ταύτης πίστεως οὐδέν ἐστιν ἄλλο, 3] dj παῤῥησία, fv διὰ τῆς ἁμω- μήτου πίστεως εὑρίσχομεν πρὸς αὐτὸν, ὡς καὶ ἁνω- τέρω εἰρήχαμεν, χαὶ ὅτι [πάλιν] τὸ σημεῖον τῆς τοι- αὐτης παῤῥησίας, τὸ pi ἁἀστοχεῖν πάντων τῶν παρ᾽
B ἡμῶν αἰτουμένων τέθειχεν. 'AXX ἐπειδὴ οὐ πάντων
τῶν αἰτουμένων πάντες τυγχάνουσιν, οὐδὲ ἑπαχούον- ται εἰς ἃ αἱτοῦσι, προστίθησι τὸ, xacá τὸ θέλημα αὑτοῦ, ὡς ὄγε παρὰ τὸ θέληµα τοῦ Διδασχάλου αἰτῶν, οὐδὲ εἰσχχουσθησόμενος, ὁμοίως τῷ pa- χαρίῳ Ἰακώέῳ' ἀπεὶ καὶ οὗτος, Αἰτεῖτε, φάσχει, xai οὗ ἰαμέάνετε, ἐπειδὴ, quot, xuxioc αἰτεῖσθες. Αντιστρέφων δὲ τὸ τοιοῦτον σημεῖον εἰς σαφέστε- pov γνώρισμα, φησί’ Καὶ ἐὰν οἵδαμεν ὅτι εἰσαχούει ἡμῶν εἰς πᾶν ὃ αἰτῶμεν, οἵδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἱ. τήµατα, ἃ ἠτήχαμεν αὐτόν * τοιοῦτόν τι λέγων; El χατὰ τὸ θέληµα αὐτοῦ αἰτοῦμεν, ἀχούει ἡμῶν * καὶ εἰ εἰσάχούει ἡμῶν εἰς ὃ αἰτοῦμεν, οἵδαμεν ὅτι xax τὸ θέληµα αὐτοῦ ποιοῦμεν τὰ αἰτήματα ἡμῶν, καὶ ἔχομεν ἐν ἑαυτοῖς τὰ αἱτήματα ἃ ἠτήσαμεν. Ταῦτα δέ ἐστιν, ἡ βασιλεία xa ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, ἃ xol αὐτὸς αἰτεῖν ἡμᾶς ἓν Ἐδαγγελίοις ἐνετείλατο.
Ἑάν τις ἴδῃ τὸν ἁδε.ρὺν αὑτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὺς θάνατο», αἰτήσει, καὶ δώσει αὐτῷ, ζωὴν τοῖς ἁμπαρτάνουσι μὴ πρὸς Járacov. Ἔστι ἁμαρτία πρὸς θάναεον' ob περὶ ἑκείνης Ἰόγω, Ίνα ἐρωεήσῃ. Πάσα ἁδιχίαᾳ ἁμαρτία ἐστεί * καὶ ὄστιν ἁμαρτία, οὐ πρὸς θάνατον. Εἰπὼν ἄπεο παρεθέµεθα, νῦν αὑτὸς xal ῥητῶς παρατίθεταί τι ὧν αἰτεῖν ἡμᾶς βούλεται τῶν κατὰ τὸ θέληµα τοῦ θεοῦ. Καὶ ἐπειδὴ πολύς ἐστι σχεδὺν δι ὅλης thc
Ἐπιστολῆς, τὴν εἰς (v ἁδελφὸν ἀγάπην ἑξυμνῶν, xai τοῦτο βούλεσθαι τὸν Ozbv, «hv εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπην ἀνόθεντον ττρεῖν, νῦν ἓν τῶν θαλτμότω»
D αὐτοῦ καὶ τὸ κράτιστονυ εἶναι τουτό φησιν’ Εάν τις
lóq τὺν dóe.lpóv αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα μὴ zpóc θάνατον, altro n, καὶ δώσει αὐτῷ. Καὶ τί δώσει; Πΐσι; Ίος μὴ ἁμαρτάνονσι πρὸς θάνατον. Ὡς γὰρ ἀπὸ γένους τῆς ἁπλῶς ἁμαρτίὰς ποιεῖ τὴν διαίρεσιν, xal φῆαι' Πᾶσα ἀἁδιχία do2p- vía ἐστὶ, xal f; πρὸς θάνατον, καὶ dj μὴ πρὺς θάνα- τον. ᾽Αλλὰ περὶ μὲν τῆς πρὸς θάνατον, qno, μὴ ἐρωτάτω, τοι μῆ αἰτείτω'" οὐ γὰρ εἰσαχκρυσθήσετα:, ὅτι χακῶς αἰτεῖ ' περὶ τοῦ μηδεµίαν Σπιδειχνυμένου λέγων ἐπιστροφήν. Πρὸς θάνατον γὰρ αὕτη ἐστὶν ἁμαρτία µόνη, fj ut) πρὸς µετάνοιαν ἀφορῶσα, ἣν
xai Ἰούδας νοσῄσας, τῷ αἰωνίῳ θανάτῳ ὑπέχρη.
65 EXPOSITIO IN EPIST.It S. JOANNIS, — CAP. V. 63
*'AXAX χαὶ οἱ μνγσικαχοῦντες, πρὸς θάνατον ápap- A peccant : ait enim Salomon ?* : Vie memortm inju-
τἆνουσι. Λέγει γὰρ Zolouov* ᾿Οδοὶ μγησιχάχκων εἷς θάνατο». 09δὲ γὰρ οὗτοι μετανοοῦσιν Επεστρέ- ῴοντες , μνησικαχίας ἑχόμενοι, xal διατηροῦντες [τὴν χατὰ τοῦ πλησίον] ὀργὴῆν, ἁλλὰ ἀμετάγνωστα ἁμαρτάνουσιν.
Οἵδαμε»ν, ὅτι πᾶς ὁ γεγεγ}ηµμέγος ἕκ τοῦ Θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει * dAA' ὁ γενγ ηδεὶς éx τοῦ Θεοῦ τη [si ἑαυτὸν, καὶ ὁ πογηρὸς οὐχ ἄπτεται αὑτοῦ. Οἴδαμεν ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμε», καὶ ὁ χήσμος, ὅ1ος ἐν τῷ aornpQ χεῖται. Οἵδαμεγν 06 ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ ἤχει' xal δέδωκεν ἡμῖν Qidvowv, Tra }υώσχωμεγ τὸν ἀ.1η0ι ἐν’ Θεόν ' xal ἐσμιὸγ ἐν τῷ ἆ.1η0ινῷ, év τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Ἀριστῳφ. Οὗ- tc ἐστιν ὁ ἀ.1ηθινὸς θεὸς καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Ἐτπιστέσας ἡμᾶς τὶς ἡ ἁμαρτία ἡ πρὸς θάνατον, xat τίς ἡ pn» πρὸς θάνατον, ἐπισημαίνεται λοιπὸν, xal τίνων ἐστὶ τὸ πρὸς θάνατον ἁμαρ-άνειν, xal φησιν, ὃτι ὁ υἱοθστηθεὶς &x θεοῦ, οὐχ ἄν ποτε οὗτος, οὔτε xp»; θάνατον [οὔτε τὴν μὴ πρὸς θάνατον] ἁμαρτίαν νοσήσῃ. ᾿Απαξ γὸρ ἑαντὸν ἐνδοὺς τῷ ἐνοιχοῦντι αὑτῷ δ.ὰ τῆς υἱοθεσίας Χριστῷ, ἀνέπαφος διαμένει ἆμαρ- τίας. Πλην ἵνα p τις οἱἰηθείη πάντη τὸν τοιοῦτον μεταπεποιῆσθαι τὴν φύσιν, ὡς ἀνάλωτον εἶναι λοι- «bv τῇ ἁμαρτίᾳ, ἐπιφέρει τὸ, Τηρεῖ ἑαυτόν ' à; «t χε μὴ τηρῇ ἑαυτὸν xal φυλάσσῃ ἐκ τοῦ πονηροῦ, πά.τως ἁμαρτητόμενος. Οὐ φύσει οὖν εἰς ἀναμαρ- πτσίαν προθαΐνει, φτοὶν, ἁλλ᾽ ἐχ τῆς τοῦ coU µε- γαλοδωρεᾶς ὃς διὰ τοῦ υἱοθετῆσαι ἡμᾶς, ταύτης
ἡξίωσε τῆς χάριτος, ἵνα φυλάσσοντες ἡμεϊῖς χαὶ τη- C
ρ,Όντες τὸ δώρηµα τὸ ὑπ αὐτοῦ ἡμῖν δωρτθὲν, xal 5b μὴ ἁμαρτάνειν ἔχωμεν. Ἐπεὶ ἄλλως. φηοὶν, ἐν τῷ πονηρῷ τοῦ χόσµου χειμένονυ (λέγει δὰ χόσµο" τοὺς μὴ διὰ δεξιῶν ἔργων εἰς υἱοΏσσίαν ἑαυτοὺς τοῦ θεο” µετατάξαντας), οὐδ.ν 3v ἐχώλυς τοῖς ἀπολλυμένοις συνεξετάζεσθαι ἡμᾶς. χαθότι ἔγκειται ἡ διάνοιώ τοῦ ἀνθεώπου ἐπιμεῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ Υεό. τητος αὐτοῦ ' ὡς ἐπὶ τοῦ καταχλυσμοῦ ὁ θεὺς ἀπ- ερἠν.-το. Αλ ἐπεὶ, φγσὶν, ὁ Ylóg τοῦ soU fixzt, χα, δέδωκχεν ἡμῖν δ.άνοιαν τοῦ γινώσχειν αὐτὸν θεὸν ἀλτθινὸν, καὶ εἶναι £y αὐτῷ τῷ ἀλιθινῷ Υἱῷ αὗτου Ἰησ.ῦ Χριστῷ, ἔγνωμεν διὰ τῆς µεγαλοδωρεᾶ; ταύ-
της, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἁληθινὸς θ:ὺὸς, καὶ ἡ ζωῃ f| αἰώνιος᾽ καὶ Ὑνόντες,
τ:ῦ πο»ηρου, xal τῶν σκανδάλων αὐτοῦ.
riarum ad mor:em. Quandoquidem neque isti resi- piscere solent: quippe qui injuriarum memorie hxreutes, iram non deponunt, adeoque irremissi- biliter peccant.
Vgns. 18-20. Scimus quia omnis qui natus es: ex Deo, non peccat ; sed generatio Dei conservat eum, el malignus non tangit eum. Scimus, quoniam ex Dco sumus ; οἱ mundus totus in maligno positus est. Et scimus, quoniam Filius Dei venit ; et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum Deum, et simus. in vero Filio ejus. Hic est verus Deus. et vita eterna. Postquam nos docuit, quoduam peccatum sit ai mortem, et quodnam mon ad mortem, declarat deinceps, quorum sit peccare ad mortem : et ait, eum qui adoptatus est a Deo, peccato ad mortein nunquam laboraturum. Cum enim semel se Clhristc per adoptionein in semet inhabitanti tradiderit, pec- calo liber perseverat. Attamen, ne quis putaret, eum omnino mulasse naturam, quo peccatis am- plius vinci non posset, subjungit : Conserrat se- ipsum, velut qui, s non servet eeipsum, οἱ a tnali- gno non caveat,omnino sit peccaturus, Scilicet non nalffra ad impeccanüain quis progreditur, inquit ; scd eximio Dei dono, qui nos adoptando tanta ROobis contulit gratiam, ut, si donum ab ipso col- latum caute custodiamus, in nullum amplius pecca- tum prolabuamur. Quandoquidem alias, inquit, quin mundus iu maligno sii positua (mundum aute vocat eos, qui per bona opera divinam sibi ado- pti uem non conscivere), nibil probibet, quominus nosquoque pereuntibue aunumeremur: cum ?* seu- &us εἰ cogitatio humani cordis in malum prona siu «b adolesceniig sua , quemadmodum in diluvie D.us patefecit. Verum quoniam, inquit, Filius Dei venit, et dedil nobis sensum, u& cognoscan;us ipsum v.rum Deum, ei simus in vero Filio ejus Jesu Christo , cognovimus per hujusmodi eximiuus donuu, quoniaji) hic est verus Deus οἱ vita seter- na : el cognoscentes tuli $umus ab impetu molighi, οἱ ab offendiculis ejus. μένομεν ἀνεπηρέαστοι ix
Τεχνία, φου.άξατε ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν εἰδώλων. p Ύεις. 21. Filioli, custoditevos a si.ulaeris. Amer.
᾽αμήν. Ἐξήτησάν [f. ἑζήτ.] τινες’ Τΐνος χάριν, εἰ πρὸς τελείους πιστοὺς ταῦτα ἐγράφει [[.--ϕη], ταρ- εγγυᾷ φυλάττεαθαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν εἰδώλων ; φα- μὲν οὗ», ὡς ἐπειδὴ τῇ Ἐκκλησίᾳ ὅλῃ ἔγραφε ταῦτα,
τις οὗ πᾶσα χεχριμένῳ λαῷ συνεπληροῦτο, ἀλλ᾽ fw τις καὶ ἐν ταῦτῃ νωθέστερον διαχείµενος, πρὸς τοὺς φοιούτους παρεγγυᾶ, τὸ εὐόλισθον αὑτῶν ὑφορώ- μὲνο;. .
TéAoc τῆς ᾿Επιστοῆς Καθο.λικῆς Ἰωάνγου. ἐγράφη ἀπὸ Εφέσου, στίχων σξδ..
* Prov. xi, 28. "! Gen, vini, 21.
Quzsiere pennulli, qua de causa Joannes, cum aé perfectos (deles hauc scripserit Epistolam, praece perit, ut a simulaeri& se eu&todirent. Àt. responde- mus: Quoniam boc scribebat (οἱ Eeclesiz, quar non tota ex eleeto pepulo consiabat, sed in ea nou- nulli erant segnius affecti, propterea tales co- hortatur, ut corum prospieeret imbecil;itati.
Finis Epistole catholiee Joa: nis, Scripta est cfr Ephevo, vers. 204.
THEOPHYLACTI BULGARI/E ARCHIEP. 68
OEOSCYAAKTOY
. ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
ΤΗΣ TOY ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ B ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΕΞΗΓΗΣΙΣ.
THEOPHYLACTI
DULGARI£ ARCHIEPISCOPI
EXPOSITIO IN EPISTOLAM II S. JOANNIS.
A95 ARGUMENTUM SECUNDAE CATHOLICAE ΑΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ B' ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
EPISTOLAE JOANNIS.
Epistolam hanc Joannes tanquam presbyter seu senior scribit Elect» domin et filiis ejus. Occasio autem bujus epistole est hzc : Videns filios ejus recte in file versari, et multos seductores circuuire
dicentes, non esse adventum Domini in carne , .
hanc scribit Epistolam : in qua primoquidem ejus- dem filios velut recte ambulantes commendat ; deinde docet, novum non esse mysterium nostrum : 46 rursus hortatur ad charitatem, et ad perseve- randum in docrina ipsis tradita. Caterum docet Anmtichristum esse, quicunque negat Christum in carne venisse ; ac prrecipit, ut nemo ejusmodi ho- mines in domum suam recipiat, neve eos salutet. Et sic concludit Epistolam.
A35 CAPITA HUJUS EPISTOLAE,
4. Post. proemium agit de recta vita ἵν charitate Dei per sanctam fidem immulabiliter servanda. Et quod oporteat hereiicum neutiquam. in domum introducere, aut salutare, propter peccatum.
3. Promissio de adventu. suo propter spem. future
- wunütatis,
IQANNOY. Ταὐτηνὼς πρεσθύτερος γράφει Ἐχλεχτῇ χυρἰᾳ xai
ποῖς τέχνοις αὐτῆς. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιότολῆς
αὕτη ' ᾿Ορῶν τὰ τέἐχνα αὐτΏς χαλῶς ἁναστρεφόμενα &v τῇ πίστει, xal πολλοὺς πλάνους περιερχοµένους xal λέγοντας, μὴ εἶναι τὴν παρουσίαν toU Χριστοῦ tv σαρχὶ, Ύράφει τὴν Ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ἁποδέχεται αὐτῆς τὰ τέχνα, χαλῶς περιπατοῦντα * εἶτα διδάσχων μὴ γεώτερον εἶναι τὸ xa0' ἡμᾶς µυ- στήριον, παραινεῖ πάλιν περὶ ἀγάπης, xal ἵνα µεί-
Ὄνωσιν ἓν τῇ διδαχᾗ τῇ παραδοθείσῃ αὐτοῖς. Καὶ λοι -
πὸν διδάσχει ᾿Αντίχριστον εἶναι τὸν λέγοντα, μὲ ἐν σαρχὶ ἑληλυθέναι τὸν Χριστόν. Παραγγέλλει δὲ, ὥστε τοὺς τοιούτους μὴ δέχεσθαί τινα εἰς οἰχίαν, μηδὲ λέγειν αὐτοῖς τὸ χαίρειν. Καὶ οὕτω τελειοῖ τὴν Ἐπι- στολήν.
ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΤΑΥΊΤΗΣ.
A'. Μετὰ τὸ προοίμιο», περὶ ἐρθοῦ βίου ἐν ἆγαπῃ Θεοῦ, διὰ πίστεως εὐσεδθοὺς ἁμεταθέτου. Ἐν ᾧ ὅτι [οὐ] δεῖ αἱρετικὸν' εἰσοικίζειν, f) χαιρετί- ζειν ég' ἁμαρτίᾳ.
B'. Ἐπαγγελία παρουσίας αὐτοῦ ἐπ᾽ ἐλαίδι πρὸς ogéJAeuy.
63 EXPOSITIO IN EPIST. II 5. JOANNIS.— CAP. I. 10
EIHXTOAH AEYTEPA TOY ATIOY ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ IOANNOY.
EPISTOLA SECUNDA . SANCTI JOANNIS APOSTOLI.
*0 πρεσδύτερος Ἐκ 1εχεῇ Ιχυρίᾳ, καὶ τοῖς τέκ- A — VEns. V. Senior Electe domine et natis ejus quos
φοις αὑτῆς, οὓς ἐγὼ ἁγαπῶ ἐν ἀ.ληθείᾳ, οὐκ ἐγὼ δὲ μόνος, ἆ.λὰ καὶ πάντες οἱ ἑγγωκότες τὴν ἀλΛήθειαν. Tit; ᾧᾠήθησαν ταύτην xal τὴν pex αὖ- τὴν Ἐπιστολὴν μὴ εἶναι Ἰωάννου τοῦ ἠγαπημένου, ἀλλ᾽ ἑτέρου ὁμωνύμου τούτῳ, χαθότι xal πρεσθύ- τερον ἑαυτὸν καὶ by ταύτῃ xat ἐν τῇ μετ’ αὐτὴν Υρά- qct, xal πρὸς Ὑγυναῖχα, xai ἕτερον [Γάϊον] ἕνα xai αὐτὸν, ὥσπερ xai τὴν γυναῖχα plav* ὅπερ οὐ xaz' Ἐπιστολὴν Καθολιχἠν. Καὶ τὴν προγραφὴν δὲ ὅτι μὴ χατὰ τὴν πρώτην πεποίηται Ἐπιστολήν ’ οὗ γὰρ ἓν ἐἑχείνῃ οὕτως ἁπήρξατο. ᾽Αλλά φαµεν, ὅτι Ev τῇ πρώτῃ οὐκ ἐποίησε τοῦτο, οὕτω προγράφας οὗ γὰρ πρὸς ὡρισμένον ἔγραφε πρόσωπον, οὐδὲ πρὶς Ἐκ- χλησίαν τόπων τινῶν, ὥσπερ ἐποίησεν ὁ µαχάριος
ego diligo in veritate: et non ego solus, sed et omnes, qui noverunt verilatem. Quidam putaverunt, Épisto« lam liancet sequentem non esse Joannis apostoli, sed alterius huic cognominis,propterea quod, cum inhae, tum in sequente, sese presbyterum, seu seniorem vocat; et scribit ad mulierem, et ad Gaium ; unum quidem illum, sicut et ad mulierem unam ; quod Epistolz Catholiez consentaneum non videtur. Ac preterea neque exordium hujus Epistolz tale est, quale in priore: alio enim modo illam exorditur. Altamen dico, Joannem priorem Epistolam divere simode, nulla praeposita inscriptione, inchoasse ; quia non ad peculiarem personam, neque ad ali» quot locorum Ecclesiam scribebat, uti fecit beatus
Πέτρες, ἀφωρισμένως πρὸς τοὺς ἐν τῇ διασπορᾷ ἐπι- D Petrus, significans se determinate scribere ad Ju-
σηµαινόµενος Ἰουδαίους γράφειν, xal πρὸ τούτου ὁ θεῖος Ἰάχωδος ’ ἀλλὰ πᾶσι πιστοῖς χοινὸν ποιούμε- vos τὸν λόγον, ἐχχλησιάζουσι, χαὶ μὴ ἐχκλησιάζουσι, τὸν τῆς προγραφῆς παραλιπὼν τύπον. Πρεσθύτερον δὲ ἑαυτὸν γράφει ἐνταῦθα, xal οὐχ ἁπόστολον, οὐδὲ δοῦλον Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς οἱ λοιποὶ ἁπόστολοι. Από: στολον μὲν οὖν οὗ γράφει ἑαυτὸν, ἴσως, ὅτι μὴ πρῶᾶ- τος χατήγγειλε τὸν λόγον ἐν τῇ 'Acla, ἀλλὰ μειὰ Παῦλον, xai οὗ κατὰ πάροδον ὥσπερ ἐχεῖνος, ἀλλὰ µένων ἐκεῖ χαὶ παρών. ᾽Αλλὰ οὐδὲ δοῦλον Ἰησοῦ Χρ.στοῦ * ἐθάῤῥει γὰρ, διὰ τὸ ἄγαν ἀγαπᾶσθαι, ἔξω τοῦ τῆς δουλείας εἶναι φόδου. Πρεσθύτερον δὲ µόνον ἑαυτὸν ἠξίωσε χαλέσαι, ὅτι γηραιὸς ὢν Ίδη ἔγραψε ταύτας, 3) ὅτι χαὶ ἐπίσχοπον ἑαυτὸν ἐχάλεσε διὰ τοῦ
πρεσθυτέρου, εἰωθότος, τὸ xat' ἐχεῖνο χα,ροῦ, xat C
ἐπὶ τῶν ἐπισχόπων φέρεσθαι τὸ ὄνομα τοῦ πρεσθυ- τέρου. Πρὺς δὲ γυναῖκα γράφων πιστὴν, οὐδὲν ὑπ- εστείλατο, ὅτι Ev. Χριστῷ Ἰησοῦ οὐχ ἄῤῥεν οὐδὲ θῆλυ [ois]. Πρὸς δὲ Γάΐον ἕνα γράφων, ἔχει Παὔῦλον [Τί- ^y τε] Υράφοντα xa Τιμοθέῳ, χαὶ πρὸς Φιλήμονα δὲ ἰδιώτην. Ταῦτα μὲν περὶ τῆς προγραφῆς. tem Paulum habuit, qui ad Titum et Timotheum de inscriptione sint dicta.
Δείχνυται δὲ ἀπὸ τῆς ἀπαγγελίας καὶ τῆς ἄλλης τοῦ λόγου οἰχονομίας, τὸ Υνῄσιον τῶν Ἐπιστολῶν
! Galat. ιν 28.
daos qui erant in dispersione, et ante bunc san- clus Jacobus ; sed universis fidelibus, sive congre- galis, sive non congregatis, communem omnibus instiluens sermonem : ideoque inea inscriptionis formulam praetermisit. Presbyterum autem, seu seniorem, non vero apostolum, aut servum Jesu Christi, quemadmodum alii apostoli, sese hic dicit: non quidem apostolum, fortasse, quia primus ille noD fuit, qui przdicaret Evangelium: in Asia, sed Paulus : et non iu trarsitu, sicut ille predicavit ; sed ibi manens ac presens. Neque vero servum Jesu Christi : confidebat enim se, eo quod impense ab ipso diligeretur, liberum esse a timore servitu- tis. Presbyterum autem, seu seniorem tantum ap- pellare se voluit, quod jam senex esset, cum has Epistolas conscriberet, vel ut episcopum se esse significaret : nam presbyteri nomen etiam 436 de episcopis dici per id tempus solebat. Ad mulierem autem fidelem scribere non dubitavit : quoniam in Christo Jesu neque masculum, neque feminam ! noverat. Ad unum vero scribens Gaium, pracun-
scripsit, ac eliam ad idiotam Philemonem, Et hec
Ex phrasi vero et reliqua sermonis ceconomia perspicuum est, sequentes duas Epistolas genuipum
71
THEOPHYLACTI BULGARLE ARCHIUP.
T2
esse hujus apostoli fectum : nam et in hac. sermo- A ἐπεὶ χάνταῦθα Τολλάχις ἑπανάνε, τὸν λόνου, τα
nen 558ρο repetit, eadem de iisdem dicens, ubi vel modica recurrit occasio, ut, quod docet, magis con- firmet. Duo vero suadet Elect:e liuic ; unum, ut in charitate ambulet ; allerum ut hzreticos aversetur et fugiat. Electam vero vel ex nomine, vel propter virtus studium vocat. Quam etiam ab se sincere diligi affirmat : et non eam quidem solum, scd omncs quoque moribus eidem similes, qui verita- tem in corde suo infixam habent. ος enim sigui- ficat per illud : qtue permanet in nobis, videlicet fides in Cliristum. Ait vero se diligere in veritate : sunt enim et qui ficte diliguit ore, quemadmodum ipse in priore Epistola de frigidis quibusdam fide- libus dixit. Postquam vero diait : que permanet in
nobis, addit : et nobiscum erit in ternum. Tum vero rursus subdit illud : Erit nobiscum gratia. et wi- scricordia, bona ostendens, quie ex. perfecta chari- " tate oriuntur. Α Deo. Patre, inquit, et. a Christo Je.u ; additque : Filio Patris : lic enim solus, proprie Pater est Filii. Unde Paulus * Ez quo, ait, omnis palernitas in calis et in terra nominatur. Rursus autein ait : ín vertiate et charitate, sermonem confirmans, et certum exhibens indiciui charitatis,
de qua loquitur,
εις. 9, S. Propter veritatem qu& permanet in nobis, et nobiscum erit in. clernum. Sit vobiscum gratia, misericordia, pax a Deo Patre, et a Christo Jesu Filio Patris in veritate εἰ charitate, Scilicet vera ct fima, et nonsimulata, scu qux speciem tan- tuin charitatis habeat, ,
VEns. 4-6. Gavisus sum valde, quoniam inveni de filiis (uis ambulantes in. veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Ét nunc rogo te, domina, non tanquam. mandatum. novum scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum. Et h«c est charitas,ut ambulemus secundum mandata ejus. Sumisi profecto gaudii res cst invenire aliquem zbsque offensione decurrentem stadium lidei Christi secundam mandatum ejus. At quodnam istud man- datum ? Id. nempe, de quo in Evangelio Cbristus ait? : Qui diligit me, mandata mea servabit. Pa- trem vero vocat Christum : nai. ipse quoque est
αὑτὰ περὶ τῶν αὐτῶν λέγων, μετὰ τοῦ μιχρᾶς ταρα- πίπτειν ἀφορμῆς, χαὶ ταύτῃ χατασραλίσεσθαι τὸν λόγον. Δύο δὲ τῇ Ἐχλεκτῇ ταύτῃ ἐπιμαρτυρεῖ Ev μὲν, τὸ iv ἀγάπῃ περ.πατεῖν ' ἕτερον δὲ, τὸ ἑχτρέ- πεσθαι τοὺς αἱρετικούς. Ἐχλεκτὴν δὲ, f| ἀπὸ τοῦ ὀνόματος, fj ἀπὸ τῖς περὶ ἀρετὴν φιλοτιμίας χαλεῖ, fv xai ἀγαπᾷν φησιν iy ἀληθείᾳ, χαὶ οὐ µόνον αὖ- την, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ὁμοτρόπους α. τῇ, τοὺς τὴν ἀλέθειαν ἔχοντας ἓν ἑαντοῖς ἑδρασμένην. Τοῦτο γὰρ σηµαίνει διὰ τοῦ, τὴν μένουσαν ἐν ἡμῖν, oov ἔστιν dj εἰς Χριστὸν πἰστις. "Ev ἁληθείᾳ 65 ἀγατᾶν λέγει. "στι yàp xai ἐπιπλάστως ἀγαπᾷν στόµατι, ὡς αὐτὸς iv τῇ πρώτῃ Ἰπιστολῇ περί τινων νω- θρευοµένων ἑδήλωσε πιστῶν. Εἰπὼν δὲ, τὴν Γένου-
B σαν ἐν ἡμῖν, ἔπήένεγχε τὸ, Καὶ μεθ ἡμῶν ἔστωι
εἰς τὸν αἰώγα. 1ούτοις δὲ πάλιν ἑπιφέρει τὸ, ἔσται μεθ) ἡμῶν χάρις καὶ ἔλεος. τὰ ἀπὺ τῆς τελείας ἀγάπης ἐμφαίνων ἐπανθοῦντα xalá. 'AxÓ θευῦ Πατρὸς, φᾳποὶ, xal. παρὰ Κυρίου 'Incov Χριστοῖ.. Ἐπήγαγε τὸ, τοῦ Ylov τοῦ Πατρός. Μόνος γὰρ οὗτος κυρίως Πατὴρ Υἱοῦ. Διὸ xal Παῦλος, 'EE οὗ, φησὶν πᾶσα πατριὰ àv οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομαζο- µένη. Πάλιν ξὲ τὸ, ἐν ἀηθείᾳ, ἐπιφέρει, κι ἀγάπῃ, ἀσφάλειαν τῷ λόγῳ πιριποιῶν καὶ γνώρισμα fis φησιν ἀγάπης.
Διὰ τὴν ἀ..ήθειαν τὴν µένουσαν àv ἡμῖν (καὶ μεθ) ἡμῶν ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα). Ἔσται μεθ ὑμω»' χάρις, ξλεος. εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ Πατρὲς, καὶ πα ὰ
c Κυρίου Ιἠσοῦ Χριστοῦ τοῦ Ylov τοῦ Πατρὸς, ἐν
ἀ.ηθείᾳ xal ἀγάπῃ. — Ofov τὴν ἁληθὴ καὶ ἑδραία", ἀλλά μὴ χατεσχηματισµένην,
᾿Εχάρη» «λίαν, ὅτι εὕρηκα ἐκ τῶν τέχνων σου περιπατοῦγτως ἐν dAnOsla, καθὼς ἑντοΙὴν ἐλά- €ousv παρὰ τοῦ Πατρός. Kal vor ἑρωτῶ σε, xv- ρία, οὐχ ὡς ὀγτο-ἡὴ» γράφων σοι xai, dAA $e εἴχομεν ἀπ ἀρχῆς, tva ἁγαπῶμεν ἁ. 1ήᾳους. bio? αὕτη ἑστὶν ἡ ἁγάπη, iva περιπατῶμεν κατὰ τὲς ἐντολὰς αὐτοῦ. — Καὶ γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς χαρὸς αἴτιον τῆς µεγίστης, τὸ εὑρεῖν τινα ἄνθρωπον ἁπι[.- σχόπτως ὁδεύοντα τὸν Ey τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ óg^- μον xasà τὴν ἑντολῆν αὐτοῦ. Τίς δὲ d ἑντολή; "ii περὶ ἧς ἐν Εὐαγγελίοις ὁ Χριστός φτσιω’ Ὁ ἁγω- πῶν µε τὰς ἐγτο.ὶάς µου τηρήσει. Πατέρα δὲ vov
pater, 437 sci'icet filiorum, qui ei a Patre per dis- D τὸν Χριστὸν καλεῖ, ἐπεὶ χαὶ πατὴρ ἐστι τῶν δ.ὰ
pensationem dati sunt, juxta illud *: Ecce ego et pueri mei, quos dedit mihi Dominus. Caterum anip- adverte hie hujus Epistol: gerimanitatem : quan- doqnidem consonat cum eo, quod in priore Epistola dictum est : Et scimus, quoniam qui diligit Deum, πιαιιάαία ejus servat. Etenim au bulare secundunt mandata est eadem servare. Virtules actuos:e sunt, el esse habent pev hoc quoi exerceantur, Quare qui cessat ab ambulando in. ipsis, neque illas ullo pacto conservat, Ambulare autein de. profectu seu de augmento dicitur. Quanto enim quis secundum X virtutem operatur, tanto in anteriora progreditur, * Ephes. in, 02.
3 Joan. xiv, 25, * Isa. viii, 18.
τῆς οἰκονομίας παρὰ τοῦ Πατρὸς δοθέντων αὐτῷ υἱῶν, καθὸ εἴρητα:’ Ιδοὺ ἔγὼ xal τὰ παιδία, ἅμιι ἔδωκεν ὁ θεός. Σκότει δὲ xal τὸ γνήσιον τῆς Ἐτι- στολΏς ταύτης. ὅτι συμφω»εῖ διὰ τούτων τῷ ἓν τή πρώτῃ Ἐπιστολῇ εἰρημένῳ, τῷ, Kul οἴδαμεν ὅτι ὁ ἁγαπῶν τὸν θεὸν, tác ἐντο.λὰς αὐτοῦ τηρεῖ. To- τὸν γάρ ἔστι, τὸ περιπατεῖν χατὰ τὰς ἐντολὰ;, τῷ τηρεῖν αὐτάς. Πραατικαὶ γὰρ αἱ ἀρεταὶ, xat τὸ el. ἔχουσιν ἐν τῷ ἐνεργεῖσθαι. "oz: 6 παυσάµενος το.
κατ΄ αὑτὰς ὁδεύειν, οὐδὲ φυλάσσει αὐτάς. Τὸ περι-
πατεῖν δὲ χατὰ προχοπῖω εἴρηται. "Όσον γάρ τις κατ ἀρετῖν ἐνεργεῖ. ἐπὶ τὰ πρύσω ἵσται, ἔξιν
13 EXPOSITIO IN EPIST. II S. JOANNIS. "A
ἑαυτῷ πεβιποιῶν τοῦ χαλοῦ πλείονα. Κατὰ τοῦτο δὲ A semper majorem rectitudinis habitum sibi consci -
ofyua: εἰρῆσθαι χα) τὸ, Elc d ἐπιθυμοῦσιν ἄγγε.οι παρακύψαι. Toy γὰρ δεδωρηµένων ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος ἀγαθῶν τοσοῦτον τὸ μεγαλεῖον, ὡς xal ἀγγέλοις ἐφετὸν εἶναι βραχεῖαν τούτων λαθεῖν χατανόησιν τοῦτο Yàp τὸ, παραχύψαι, ᾿νοεῖται. Ἑφίεται δέ τις σωφρονῶν, τούτου, o) τοῦ πανσοµέ- νου, ἀλλὰ τοῦ ἀεννάως προϊόντος. Καἱ ἐπειδὴ τὸ ἀνεξάντλητον οὐχ οἷόν τε ὅλον περιλαθεῖν, ἀγαπητὺν γοῦν κἂν ποσῶς ἓν µετουσίᾳ τούτου γενέσθαι. Εἰρι- χὼς δὲ, Οὐχ ὡς ἑντολὴῆν xat γράφω [f.— φων] σοι, συμφώνως xal τοῦτο λέγων {[. ---γει] τοῖς &v τῇ πρώ-ῃ. Προστίθησι δὲ xal τὸ τῆς ἐντολῆς ἔργον, "Iva ἀγαπῶμεν ἆ.1λή.ους. Καὶ «hv ἀγάπην ἑξ- Ἡγείται, ὅτι αὕτη ἐν τῷ κατ’ αὐτὴν πορεύεσθαι ἔχει τὸ εἶναι, χαὶ τὴν ἐντολὴν τὴν ἀπ᾿ ἀρχῆς, οὐχ ἄλλου τινὸς ἔνεχεν δεδόσθα:, εἰ μὴ ἵνα, φησὶν, Ev αὐτῇῃ πε- ριπατεῖτε [f. — τῆτε.].
Λὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ, χαθὼς ἠχούσατε àa' dp- χῆς, ἵνα ἐν αὐτῇ περιπατεῖτε [vulg. — τῆτε]. "Οτι πο. 1οἱ π.λἀγοι εἰση.1ύον εἰς τὸν κόσμον, οἱ μὴ ὁμο.]ογοῦντες Ἰησοῦ» Χριστὸν. ἐρχόμενον ἐν σαρκἰ. — "Ανω χάτω τὰ αὑὗτὰ στρέφει’ διὰ μὲν τῆς ἀγάπης τὸ ἁδιάσπαστον αὐτοῖς προμηθούμενος, ἀλλὰ ph πρὸς τοὺς π)άνους ἀποσχίξεσθαι, τοὺς Ίδη ἐν τῷ χόσμῳ περιπατοῦντας, xal τὴν διὰ σαρχὸς ἐπιδημίαν τοῦ Κυρίου ἀθετοῦντας * διὰ δὲ τοῦ χατά τὴν ἐντολὴν περιπατεῖν, thv ἀπ᾿ ἀρχῆς τῶν πεχλα- νηµένων αἱρετικῶν δόξαν ἑἐμφανίζων πρόσφατον οὖσαν, xaX παραχαλῶν τῆς ἀπ ἀρχῆς ἑντολῆς τού- τους ἐχομένους, p ἀἁπάγεσθαι τῇ ἀπάτῃ αὑτῶν. Καὶ γὰρ ἐνετείλατο ὁ Χριστὸς τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν πλάνων τούτω» λέγων * IloA4ol ἑχεύσονται ἐπὶ τῷ ἐγόματί µου, «έγοντες' Εγώ εἰμι ὁ Χριστός: καὶ xollobc α.Ἰανήσουσι. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Πάντας οὖν τὰς ἐντολὰς, φησὶ, τηροῦντας χελεύει μὴ ἁπατᾶσθαι, ἀλλὰ τὸν ταῦτα λέγοντα ἉΑντίχρισταν ἢγεῖσθαι. Οὗτος γὰρ, φησὶν, ἔστιν ὁ Αντίχριστος xal πλάνος. Εἰπὼν δὲ, Οἱ μὴ ópoJo- yoUrtec "roov Χριστὸν ἑρχόμενον ἐν σαρκὲ, ἀλλ’ οὐκ ἑλθόντα, ἐμφαίνοντός ἐστιν, ὡς ησάν τινες οἱ ἀθετοῦντες τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν' ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος λέχει ' ITo.440l ἑάεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί µον ' οὗ περὶ τῆς πρώτης αὐτοῦ φάσχων παρουσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς δευτέρας. "Og; ἀληθεξ λόγῳ, οἱ τὴν δευτέραν ἀθετοῦντες καὶ τὴν πρώτην ἀποθάλλονται. Ei γὰρ ὁ ἐν σαρχὶ παραγε- νόµενος χαὶ τὴν δευτέραν ἐπηγγείλατο, πάντως ὁ τὴν δευτέραν ἀθετῶν ἀθετεῖ καὶ τὴν πρὠώτην. El γὰρ πιστεύει παραγενόµενον, xal τὴν ἑπαγγελίαν πιστὴν ἡγήσεται τοῦ παραγενοµένου” εἰ δὲ τὴν ἐπαγγελίαν ἀθετεῖ, οὐδεὶς λόγος μηδὲ τὴν «potu» αὐτὸν ἆθε- τεῖν. Διὰ τοῦτο, οἶμαι, καὶ οὕτως ἐχρήσατο ταύ-ῃ
5] Petr. 1, 13. * Luc. xxi, 8.
(1) Vulg. habet venisse. PaTRor. Gn. CXXVI.
scens. Et hoc sensa dietmm puto illud : * /n quo desiderant angeli, prospicere. Tanta enim est bono- rum qui nobis Verbum incarnatum contulit, ma- guitudo, ut etiam angelis desiderabile sit vel par- ' vam eorum assequi intelligentiam. Hoc eniin significat Greca vox παραχύψαι, Desiderat autem | quisquis sapit non id quod cessare aliquando dé«*' bet, sed quod perenniter duraturum est. At quoniam ὁ quod inexhaustum ac immensum est, totum cap ’ non potest ; optimum nobis fuerit, si illud quomo- docunque saltem participemus. Cum ait vero san- ctus iste apostolus : Non mamtdatum novum scribo tibi, confermiter loquitur ad ea qus ín priore Epistola scripserat. Addit vero etism mandat
B scopam ; nempe, ut diligamus elterutrum ; et de
charitate docet, quod esse labeat jn ambnlande secundum ipsam ; et quod nom alia de cansa man- datum istud datum sit, nisi uL vos, inquit, in eo ambuletis. Vrns. 6, 7. Hoc est enim mamfatum, at quemad- modum audistis ab initio, in eo ambuleiis. Quoniam multi seductores exierunt, in mundum, qui non con- fitentur, Jesum. Christum venire (1) in carne. Et su- pra et infra eadem semper versat : per charitatem quidem illis suadens, ne a fidelium ecta separe - rentur, neve ad seductores, qui jam mundum cir- cumibant, atque adventum Domini in carme reji- ciebant, accederent : per hoc vero, quod illis am- bulandum monet secundum mandatum, quod feit ab initio, manifestat, seductorum opinionem re- cchtem esse; adeoque fideles hortatur, ut. nan- dato quod fuit ab initio, firmiter adhzerentes, ilio- rum se fraude abduci nen patiantur. Nam et Christus Dominus discipulis suis de ejusmodi se- ductoribus precepit, dicens : * Μαι venient in πο: nrine meo, dieentes: Quia ego sum Chrisius, et mui- tos seduceni, nolite ire post €os. Ho igitur, inquit, mandata, servantes, ne decipiamini; sed eum qni id dixerit Antichristum esse, exlstimate : &8$ hic enim, ait, est Antichristus et seductor. Dicens au- tem : qui non confitentur Jesum Chriet(um venire in carne, et non. venisse ; ostendit, nonnullos per id tempus fuisse, qui secundum Christi adventum D rejicerent. Et quidem cum etiam Dominus ipse ait : Maii venient in nomine mio, etc., non de prime, sed de secendo adventu lecutus videtur. Attamen, qui secundum Domini adventum rejiciunt, ii eliain primum reipsa inficiantur. Nam si Christus in carne jam praesens se etiam secundo venturum annun- tiavit; omnino qui secundum adventum negat, re jicit et primum. Qui enim eom jam venisse, credit ejus quoque promissionem fidelem esse non duhi- tabit. Si autem promissioni dem non habet , nemo non dixerit, huuc et. primum adventum abnegare.
-
Vario lccetiores et note,
7b
THEOPHYLACTI BULGA4RL£E ARCHIEP.
76
Ob f»nc causam dilectum bunc discipulum dixisse Α τῇ φωνῇ 6 ἠγαπημένος, Ἐρχόμενον, εἰπὼν, ἀλλ᾽ ox;
$uto venire, et non venisse ; ut videlicet eos, qui uurumque adventum Domini in carne abnegant, eomprelenderet.
Bic est eeducior et Antichristus. Subaudienda ad majorem claritatem sequentia verba : Qui igitur ista non confitetur, ut concinne sequatur : /lic est seductor ei Antichristus : nam absque illis verbis ora:iio haud reete fluit.
— Wang. 8,9. Videte wosmelipsos ne perdaiis qua operoii estis, sed wt mercedem plenam accipiatis. Omnis qui recedit et non permanet in doctrina Ghri- sti, Deum non habet. Abalienare eos satagit ab iis qui abneyant utrumque adventum Christi ; ae raio- nem addit ; ne, inquit, ex conjunctione cum ipsis
Ἑληλυθότα, ἵνα τοὺς ἀμφοτέρας ἀρνουμένους txp- : οναίας τοῦ Κυρίου τὰς Ly σαρχὶ περιλάθη.
Οὗτός ἐστιν ὁ π.]άνος καὶ à ᾿Αντίχριστος. --- Προσυπαχουστέον τούτοις εἰς ἑντελεστέρα» δἠλωσι» τὸ, "O; οὖν ταῦτα μὴ ὁμολογῇ, ἵνα εὐστύχως ἐπ- άγηται τὸ, Οὗτός ἐστι’ ὁ π.ἰάνος xal ὁ Αντί- χριστος. Χωρὶς γὰρ τούτου ἀσυνάρτητος ὁ λόγος.
Ε.Ἰέπετε ἑαυτοὺς, ἴνα μὴ ἁποέσωμεν d εἶργα- σάμεθα, ἆ.11ὰ μισθὺν π.λήρη ἁπο.λἆδωμεν. Πᾶς ó παραδαίγω» xal uérov μὴ £x cj διδωχῇ τοῦ Χρι- στοῦ, θεὲν οὐκ ὄχει. — Διαστέλλεται αὐτοῖς qu- λάττεσθαι &n τῶν ἀμφοτέρας ἀρνουμένων τὰς παρ- Ὀυσίας τοῦ Κυρίου * καὶ τὸ αἴτιον Ἀροστίθησιν, "la
perdaiis ου operati estig, sed ut mercedem Ρίο- B ph. qnot, διὰ τῆς πρὸς αὐτοὺς ἀνακράσεως, ἀπολέ -
nam accipiatis. At dicet fortasse quispiam : Quid vero si ego adventum Christi in carne non credens, vitam iamen duxero bonis refertam operibus? Anne» potero ob hujusmodi opera piis hominibus accenseri? Objeetionem hamc ut in antecessum tolleret" apostolus : Nemo, inguit, qui Christi ad- ventum im carne rejicit, existimel, aut perfectam que fidelibus debetur, operum retributionem 86 recepturum, vel omnino pium ac religiosum 5e rc- putandum. Sed quisquis transgreditur, inquit, man- datum ipeius Christi, qui venit in carne, et non permanet io doctrina ipsius, Deum non habet. Si eal qui venit, ut perfectam Dei cognitionem ho-
σητε ἃ εἰργάσασθε, ἀλλ ἀνελλιπῆ τὸν μισθὲν ὑμῶν λάδητε. Αλλ᾽ ἴσως ἐρεῖ τις τῶν τοιούτων: TU δὲ: εἰ μὴ τὴν παρουσίαν πιστεύω τοῦ Χριστοῦ τὴν iv σαρχὶ, διὰ δὲ ἀγαθοεργίας βιώσω, οὐ δύναμαι μετὰ τῶν ἔργων τούτων μετὰ τῶν εὐσεθούντων ταχθῆναι, οὐδὲ τὸν ὑπὰρ τούτων λαδεῖν µισθέν; Ταύτην thv ἀντίθεσιν προαναιρῶν ὁ Απόστολος οὗτος, Φποὶν, ὅτι Μιδεὶς οἱέσθω, ὁ τὴν ἐπιδημίαν τὴν iv. σαρχὶ τοῦ Χριστοῦ ἀθστῶν, f] ἔργων ἁμοιθὴν ἀπολαθεῖν τελεία», ἥτις xai πιστοῖς ἐποφείλεται, f) ὅλως Oso- σεθὴς νομισθῆναι’ ἀλλὰ πᾶς ὁ παραθαἰνων, φτοὶ, τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, τοῦ Χριστοῦ δηλονότι :αραγενο- μάένου, καὶ μὴ µένων ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, θεὺν οὐκ
mines doceret, ipse rejiciatur ; qui fleri potest, ut ᾳ ἔχει. El γὰρ ὁ θεογνωσίαν ἤχων τε) είαν ἀνθρώπους
is pius Dei cultor sit, qui divinorum mysteriorum interpretem repellit? Atbeus igitur est iste : quem- admodum divinus et Deo charus est, toLamque in se Diviuitatis plenitudinem, nompe Pauem, Filium et Spiritum sanctum, habet ille, qui firmus ac sta- bilis est in doctrina Christi. ipse enim de Patre . docet, dicens : " Omaia quecunque habet Pater, mea sunt. EA multis in locis docet de semetipso,
et de Patte, quoniam 499 hic quidem est Pater,
ille autem Filius : ac etiam de Syiritu sancto, cum ak : * Paraclitus, qui a. Patre procedit, Sod perfe- ctius, cum inquit : * Baptisantes eos ὃν nomine la- Iris, et Filii, et Spirilus sancti. Quod si vero de Pa- tre quidem οἱ Filio mentionem hoc loco facit Do- mii discipulus, non awtaem de Spiritu &encio, »ullateuus offendaris : non enim erat, cur hic nisi de duabus istis personis loqueretur.
Qui permanet in. doctrina Ghristi, hic e$ Patrem
εἰ Filium kabet. Perraanet in Christi, seu evange- - liea doctrina, qui secundum cam sentit, docet et operatur, 46 cuin theoretice tum practice vivit. Qui autem ab ea se abducit, absque Deo est. Quein- admodum enim qui perfecte conversatur, sc Deo familiarem reddit instar Abraham, qui meruit ab ]pso audire : Ego Deus tuus sum 19 ; sic quoque
δ.δάξαι, οὗτος ἀθετούμενος ὀρῷτο, πῶς ἂν ἔτι θεο- σεθῆς sin ὁ τῶν θείων θεαμάτων τὸν ὑφηγητὴν ἀποσχοραχίζων; "Άθεος οὖν οὗτος * ὥσπερ ἔνθεος xai θεοφιλῆς, xal πᾶν τὸ τῆς θεότητος πλίέρωρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, Πατέρα δηλαδὴ xai Υἱὸν, xal Πτεῦμα ἅγιον, ὁ ἠδρασμένος bv τῇ διδαχῇ τοὺ Χριστοῦ. Αὐτὸς γὰρ διδάσχει, περὶ μὲν τοῦ Πατρὸς λέγων» Πάντα ὅσω ἔχδι à Πατὴρ, ἐμά ὁστι (καὶ πολλαχοῦ ü& περὶ ἑαυτοῦ διδάσχει καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς, ὅτι ὁ μέν ἐστι Πατὴρ, ὁ δὲ Υἱός) ' περὶ δὲ τοῦ Πνεύματος, ὅταν λέγῃ ᾿ Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο" ὃ παρὰ τοῦ Ila- τρὸς éx30; εύεται. Τελεώτερον τούτων ἠνίχα λέγει: Βαπτίζοντεος αὐτοὺς sic τὸ ὄνθμα τοῦ Πατρὸς, xdi τοῦ Ylob καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. El ok
D. περὶ τοῦ Πατρὸς µόνου xai τοῦ You εἴρηται ἐνταῦθα
τῷ µαθητῇ τοῦ Κυρίου, οὐ μέντοι γε περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μηδὲν σκανδαλισθῃς, Περὶ γὰρ τούτου. μόνου πατήπειγεν ἐνταῦθα εἰκεῖν, τοῦ Πατρὸς, φτμὶ, xal-sou }Υἱοῦ.
Ὁ µένων ἐν c διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ, οὗτος καὶ τὺν Πατέρα καὶ εὐν' Ylór ἔχει. -- Μένει ἐν τῇ διδαχῆ τοῦ Χριστοῦ, Ετοι τῇ εὐαγγελαᾗ διδασναλἰᾳ, ὁ χατὰ ταύτην φρονῶν, xal διδάαχων, xal πράττων, θεωρητιχῶς ἅμα χαὶ πρακτικῶς βιῶν; ὁ δὲ ταύτης ἁπάγων ἑαυτὸν, ἄθεης. Ὡς γὰρ 6 δι’ ἀχριθοὺς πολι- τείας οἰκειῶν ἑαυτὸν m θεῷ, ὥσπερ ὁ ᾽Αθραλμ, xa05 ἤχουσε παρ) αὐτοῦ": Ἐγὼ θεὸς cóc" οὕτω
* joan. »v1, 19. * Joan. xv, 96. * Mattb. xxvi, 19. !* Gen. xv, 4.
11 EXPOSITIO IN £PIST. IY S. JOANNIS. 73 καὶ ὁ ££o οὓς ἐντολῆς τοῦ Εὐαγγελίου βιοὺς, ἄθεος, A qui eytra. mandsig ewapgelica vivi, absquc Dep
ἑαυτὸν ἀποσχοινίσας τοῦ ἔχειν 826v. ᾿Αθέαυ δὲ τούτου ὄντος, τοῦ ἑαυτὸν, φημὶ, τῆς θείας ἀλλοτριώσαντος πέσείας * ὁ µένων iv as, καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Yi ἔχει. Βερὶ γὰρ οοιούτου xal ὁ Υἱὸς ἔφη, 0x: ΕΑενσόμεὺσ «ρὸρ αὐτὸν χαὶ povày παρ eóc$ χοιήσοµον, μετὰ τοῦ Πατρὸὺς δηλονόςι. "Ex γὰρ εἲς τῶν ὀντολῶν τηρήσεως ναὺν ἑαυτὸν καὶ οἰχητνριον ἑποίῆσε Geop, καὶ Αεὺν ἔνουωον ἔχει, Αιττοῦ δὲ ὄἄντος τοῦ ἔχειν θεόν' λέγεται γὰρ ἔχειν θεὺὸν xal τὰ xtlopata πάντα, πρὸς ὃ xai Παῦλος cfgnxev* Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν, καὶ κυ'ού[ισδθα [xal ἐσμέγ] ποῦτο δὲ χατὰ τὸν τῖς οὐσιώτεως εὕρηται τρόπον. Ἐτέρως δὲ τοῦ διὰ χαλοχαγαθίας θεραπεύοντος Θεὸν, πάλιν ἔχειν λέγομεν θεὸν, χαθὸ σηµαινόµε-
est : àpse enim sese Deo privet eq ipso quod a di- vina se doctrina abalienat. Qui vero manet ia ipea, et Patzem babet. et Filium: nam ipüe Filius.bac dec νο diyia : ^ Veuieumeo od ipwm, e mpgietrm end ipsum faciente, ncapa cum Dates. Siquidem per masdalernm obserseptioas templum ad domiciligw Bei se constitait, adeoque Deum inbadbiisséen bàa- bet, Nam Deum habendi duplex esi modus ; unus, qui per essentiam dicitur : qua ratione creaturae omnes Deum habere dicuntur, juxta illud Pauli ** ; Γη ipso enim. vivimus, movemur et sumus : aller per viia probitatem : eum enim qui Deo servit, Deum habere dicimus. Quo sensu dictus est Deus Abraham, Deas Isaac !*, et gemeraliter omnium
vow, θεὸς xal 'AÓpaip εἴρητα», «gi ἀφαὰκ, καὶ Ὁ Mebrmonrmo , qui jpsi chari erant. Et hic modus
ὅλως τῶν θεοφιλῶν "E6paluv, Ἐπεστφλέω yàg νῦν [f. τοῖς] εἰρημένοις' Ὁ ἔχων τὸν Yiór, ὄχει καὶ τὸν Πατέρα. 'O γὰρ ἑωρακὼς τὸν Yüv, ὡς αὐ- τός φησιν, ἑώραχε τὸν Πατέρα. xa* ἔμπαλιν, Εχὼ Υὰρ ἐν τῷ Hanpl, κα) à Murf;p.Àn ἀμοὶ, 6 αὐτός φησι». Ὥστε χαὶ ix τούτου τὸ τοῦ Πατρὸς χαὶ τοῦ Υιοῦ ὁμοούσιον γινώσκεται. El δέ τις ἐρεῖ, 68 κατὰ τοῦτο xal ὁ τοὺς μαθητὰς δεχόμενος ἔχει τὸν Πατέρα xil τὸν Yibv, παθὸ εἴμηται' 'Ὁ δεχόμενος ὑμᾶς ἐ[ιὲ δέχεται" καὶ d ἐμὲ δεχόμενος δέχεται τὐν ἁἀποστείΛαντά µε” ἵστω ὁ cgcodgec «uoc Ἰέγωρ, xai οὐχ ὃν δεῖ τρόπον ἑνισπάμανος. Alec) γὰρ £c διδασκαλίας εἴρηται ταῦτα. Ἐπεὶ ὁ δεξάµενος συγ- χαταθέσει τοὺς ἁποστόλους καὶ τὴν ιδιδεακαλίαν αὐτῶν, ἐδέξατο δι αὐτῶν καὶ τὸν Ἡατέρα χαὶ τὸν Υ.ὸν ῥιδασφάλους. Καὶ ἑτέρως.' Ἔπεὶ ὁ ρένῳ» Bv διδαγᾗ, ἔχει καὶ τὸν Υἱὸν xol τὸν Πατέρα, ἔμενον δὲ οἱ ἁπόστολοι ἐν τῇ διδαχῇ, ὡς καὶ χηρύσσειν αὖ - τὴν» ὁ δεξάµενος οὖν αὐτοὺς, ναοὺς ὄγτας 8502, δι᾽ vct Πατέρα. |
ΕΙ τις ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς, xal κπαύτην gv διδαχὴν οὗ φέρει, μὴ «νβμθδάνετε αὐτὸν εἰς αἳ- xiav, χαὶ xalpeuw αὑτῷ μὴ Aéyers. 'O γὰρ λέγων αὐτῷ χαἰρεώ, κοινωγεῖ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς πονηροῖς. Πολ ὰ ἔχων ὑμῖν γράφει, cüx £6ov- 1ήθην διὰ χάρτου καὶ u£Aavoc * ἀνᾶ δλ1πίζω γοτ γέσθαι πρὸς ὑμᾶς, καὶ στόμα πρὰς στόμα -α- Ίῆσαι, ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν πεπΊπρωμέκη ᾗ.-- Ἐξ- α2φαλίζεται πρὸς τοὺς οὓς fj Ἐπιστολὴ, ὅτι Ef τις μὴ μετὰ τῖς ὁμολογίας ταύτης ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς, μὴ μόνον σχέπης παρ) ὑμῶν τυγχανέτω, ἀλλὰ μηδὲ προσρήσεως ἀξιύσθω, ἀχριθῶς ταῦτα λέγων, ὡς τῆς προσρῄσφως ταύτης «τοῖς ὁματρότοις ἡμῶν pó- νοις ὀφειλομένης xal ὁμοπίστεις. Tívi γὰρ χαίρειν εὐξόμέθα, ἀλλ & τοῖς ἁμοτράποις xat ὁμοπίστοις ;
Ὥστε οἱ τοῖς ἀφεθέσι προσενεχθείη παρ ἡμῶν ἡ
το,αύνη πρόσρησις, πάντως καὶ ὀμρτρόποις -ποσ- ενεχθείη xal ὁμοπίστοις ἡμῶν, χαὶ κοινωνοῖς αὐτοῖς ἐχρησάμεθα διὰ τούτυυ, xal ἐπὶ τὸ ἑαυτῶν ἡμᾶς οὗτοι χατέσπασαν βάραθρον, Τὴν δὲ αἰτίαν τοῦ aóv- τρμον ἐχθέσθαι τὴν Ἐπιοτολὴν, xat ἐνταῦθα xat ἐν
jneltigendus est in locis qua sequuntur : '* Qui ha- bet. Filium, habet et Patrem. Qui vidil Filium, εἰ- dit et Patrem. Et rursas : Ego, inquit ipse, in Pa- tre, εί Pater in me est : ex quo etiam Patris Filiique cousubstanfielitas dignoscitur. Si autem quis dicat, quod etiam qui discipulos recipit, ba- bent Patrini et Filium juxta illud : !* Qui vos reci- pit, me recipit : qui autem me recipit, recipit et eum qui me misit ; sciat ille, se perperam dictum illud intelligere. Hec enim de doctrina dicta sunt. Nam quU per tosegsipsen apostelos eorumque doctri- AAm reoipi, per ipáos etiam Patrem, et Filium magistros recipit. Aliter : Quoniam qui permanct in 4ocufas, liabet cum Filium, tum Patrem per- manserent autem in ea doctrina apostoli, quippe (uiesro pradiqabpst : qui [gkur recipit ipsas qui sunt templa Dei, eo ipso habet Filium et Patrem qui in ipsis est.
αὐτοῦ τοῦ Δέχεσθαι αὐτοὺς ἔχει τὸν ἐν αὐτοῖς YRv
AQ Vens. 10-12. δἱ quis veuit,ad vos, et. heme doctrinam nan affert, nolije recipere eum ip domum, nqc Are ei dizeriiis. Qui enim dicit illi Ave, comma. nicgt eperibus ejus malignis. Plura habens vobis scrihere, noluj per chartam et. atramenttm : spero gnim me futurum. apud vos, et os qd os loqui, ut gaudium qesgrum. plenum sit. Firmay eos ad quos hanc direxit Epistolam. Si quis, inquit, ahsque hac confessione ad vog venerit, illum non solum
p liospilio non recipiatis, sed ne quidem salujatione
eum. dignemini. Quod ideo accurate dicit, quia sa- lutatio hujusmodi iis solum debetur, qui eum mo- ribus, tym θάς pobiscum conzeniunt. Cui enim salutem precabimur, preterquam iis qui eorum- dem nobiscum sunt morum et (dei * Quare sj 94- lutatio impiis impertiatur, ea nonnisi t:nquam moribus et fide nobiscum consentientibus in:per- tietur : sicque illis tanquam sociis utemur : el ii vicissim nqs in proprium ipsorum barathrum per- Irahent. Causam vero eur tam brevem scripserit Epistolam, cum hie, tum jn sequente, esse docet,
" Joan. xiv, 30. !* Act. 1v, 28. !* Exod. ii, 15. 1* Joan. xiv, 10, 11. 5 Mattb, x, 40.
πο THEOPHYLACTI BULGARI/£ ARCHIEP. 89 quo. speraret, se brevi ad eos profecturum ; ita ut A τῇ u:z' αὑτῆς Hf. μετ) αὐτὴν] αὐτὸς ἐδίδαξε, τὸ
prsesseus addere posset, quz adhue sibi dicenda su-
pererant. VrRs. 15. Salutant ie filii sororis tue Electa.
Amen. Sunt qui ex his verbis firmare velint, Epi- stolam hanc non ad mulierem aliquam esse &cri- ptam, sed ad Eeclesiam. Qua de re disceptare mihi non libet.
Finis Epistolg secunde Joannis, vers. 50 (a).
' (a) Vide Prefationem.
ἑλπίψειν παραγενέσθαι, xal διὰ αὐτογίας τὰ ἑλλείς ποντα προσθεῖναι.
Ἀσπάξἄταί σε τὰ céxra τῆς ἁδελφῆς σου τῆς Ἐκ λεκτῆς. Αμήν. — Βούλονταί τινες διὰ τούτου βεθαιοῦν, ὡς οὐ πρὸς γυναῖχα fj Ἐπιστολὴ αὕτη, ἀλλὰ πρὸς Ἐκκλησίαν, περὶ οὗ οὐδὲν τῷ βουλομένῳ διενεχθείη (f. — χθείην].
TéJoc τῆς «Ξευτέρας ἸΕπιστοίῆς "Iodyrov σείχων Jr.
Yari& lectiones et note.
ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ BOYATAPIAZ
ΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ IQANNOY ΤΡΙΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΕΞΗΓΗΣΙΣ.
THEOPHYLACTI
- DBULGARIJE ARCHIEPISCOPI
EXPOSITIO IN TERTIAM EPISTOLAM S. JOANNIS.
ARGUMENTUM EPISTOLA TERTI.E al JOANNIS. B
Agit bac in Epistola de hospitalitate, Et primo quidem Gajum commendat propter ejus hospitali- tatem, cui omnes testimonium perhibebant. Ac hortatur, ut in eodem proposito permaneret, adeo- que humaniter exciperet et deduceret fratres. Rur- sumque oblationem ipsius commendat. Accusat autem Diotrephen, quod non solum nil dabat pau- peribus, sed alios etiam, ne id facerent, prohibe- bat, multaque deblaterabat. Hujusmodi vero homi- nes alienos esse ait a veritate, ac Deum non co- gnoscere. Demetrium demum memorat, prexcelaris- simum de illo testimonium ferens.
CAPITA EPISTOLA TERTLE JOANNIS.
1. Votum de perfectione, et gratiarum actio pro hospitalitate (ratribus prestita propter Christum. Dbi etiam de Diotrephes improbitate atque odio in fratres.
4 De Demetrio cui praclarissimum testimonium perhibet.
8. De pro[ectione sua ad ipsos ad eorum utilitatem.
. YHIOGEZIZ ΤΗΣ ΙΟΑΝΝΟΥ ΤΡΙΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ.
Ἔστιν ἡ Ἐπιστολὴ περὶ φιλοξενίας ΄ xai πρῶτον μὲν ἀποδέχεται τὸν Γάΐον, μαρτυρούμενον παρὰ πάντων ἐπὶ φιλοξενίᾳ. Καὶ προτρέπει τῇ αὐτῇ προ- θέσει ἐμμένειν, χαὶ προπέµπειν, χαὶ δεξιοῦσθαι τοὺς ἁἀδελφούς. Πάλιν τε αὐτοῦ μὲν τὴν προσφορὰν ἀποδέχεται, αἰτιᾶται δὲ Διοτρεφῃ, ὡς µήτε αὐτὸν παρέχοντα τοῖς πτωχοῖς, ἀλλὰ xal χωλύοντα τοὺς ἄλλους, *al πολλὰ φλυαροῦντα. Τοὺς δὲ τοιούτους λέγει ἀλλοτρίους εἶναι τῆς ἀληθείας, χαὶ μὴ εἰδέναι τὸν Θεόν. Δημήτριον δὲ συνίστησι, μαρτυρῶν αὐτῷ τὰ χάλλιστα.
ΚΕΦΛΛΑΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ IQANNOY.
α.. Εὐχὴ περὶ ceAeuoceoc, καὶ εὐχαριστία ἐφ᾽ ὁμο.ϊογίᾳ φιΛοξεγίας τῶν ἀδελφῶν διὰ Χριστόν. Ἐν» ᾧ περὶ Διοτρεφοὺῦς φαυ.ϊόωητος καὶ µισ- αδε.Ίφίας.
B'. Περὶ Δημητρίου, ᾧ μαρτιρεῖ τὰ κἀ..Ίιστα.
Υ. Περὶ ἀφίξεως αὑτοῦ πρὸς αὐτοὺς ἐν τχει àz' ὠφε.είᾳ.
EXPOSITIO IN EPIST. III S. JOANNIS. 82
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΡΙΤΗ
TOY ATIOY ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ IQANNOY.
EPISTOLA TERTIA SANCTI JOANNIS APOSTOLI.
Ὁ αρεσθύτερος l'afo εῷ ἀἁγαπητῳ, ὃν ày ΔΑ Vans. 1,9. Senior Galo charissimo, quem ege
ἁγαπῶ ἓν ἀ.ληθείᾳ. ΑἈγαπητὲ, περὶ πάντων εὔ- xopal σε εὐοδοδσθαι καὶ ὑγιαίνει». — Ἐν ἁλη- θείᾳ ἀγαπᾷ ὁ κατὰ Κύριον ἀγακῶν. Ταύτην δὲ thv Ἐπιστολὴν γράφει συνιστῶν τινας ἁδελφούς. Γράφει δὲ Γαϊῳ, xal μαρτυρεῖ τούτῳ φιλοξενίαν πολλὴν, fiv καὶ μεγάλων ἑπαίνων &Etot. Τὸν γὰρ ἀγαθοποιοῦντα ix τοῦ Θεοῦ εἶναι λέγει. Πλεῖον δὲ αὐτὸν διεγείρει xat ἐξ ὧν διαδάλλει τὸν͵ μὴ τοῦτο ἐγνωχότα ποιεῖν Διοτρεφῃ΄ ἐπαινεῖ δὲ xal Δημήτριον τὰ αὐτὰ πράτ- τοντα, καὶ μαρτυρίαν αὐτῷ τῆς ἀρετῆς παρέχεται πιστήν.
Καθὼς εὐοδοῦταί cov ἡ ψυχή. Ἑχάρη» γὰρ «αν ἑἐρχομένων ἀδελφῶν καὶ μαρτυρούντων σου τῇ ἀ.ληθείᾳ. — Καθὼς εὐοδοῦταί σου ἡ ψυχή: εὐοδοῦται δὲ ἐν τῇ χατὰ τὸ Εὐαγγέλιον πολιτείᾳ. Καθὼς σὺ ἐν ἀληθείᾳ περιπατεῖς. "Ev ἀληθείᾳ περιπατεῖ ὁ κατὰ τὴν εὐαγγελιχὴν ἁπλότητα περι- πατῶν. Περιπατεῖ δὲ, οὐ τὴν διὰ σχελῶν, φησὶ, χί- νησιν, παντὶ ζώῳ μιᾶς οὔσης, τῷ πόδας ἔχοντι, τῆς τοιαύτης ix τόπου εἰς τόπον μεταδατιχῆς πορείας, ἀλλὰ τὴν χατὰ τὰς ψυχιχὰς ὁρμὰς τεταγµένην καὶ σώφρονα πρόοδον, fc ὀλίγοι τυγχάνουσιν, οἱ τὴν ἐπίγνωσιν ἔχοντες.
Μειζοτέραν τούτων οὐκ Exo χαρὰν, ἵνα ἀκούω
tá ἐμὰ τέχνα ἐν ἀ.ληθείᾳ περιπατυῦντα. Ἁγαπητὲ,.
πιστὸν ποιεῖς, ὃ ἑὰν ἐργάση sic τοὺς ἀδελῖφοὺς καὶ εἲς τοὺς ξόγους. Ol ἐμαρτύρησάν σον τῇ
diligo in veritate. Charisslme, et de omnibusorationem facio, prospere te ingredi et valere. — Iu veritate diligit, qui secundum Deum diligit. Hanc autem Epistolam acribit, ut quosdam commendaret fra- tres. Scribit vero Gaio, multamque testatur ejus esse hospitalitatem quam etiam magnis laudibus extollit. Eum enim, qui bene de proximo meretur, ex Deo esse, ait. Acriores vero illi stimulos oddit vituperando Diotrephen, quod sic se gerere nolle! : 46 commendando Demetrium, qui idem ac Gaius faciebat : cui etiam de virtute ipsius Gdele perhibet testimonium.
Vgas. 3, 3. Sicut prospere agit. anima tua. Ga- visus sum. valde venientibus fratribus, εἰ (estimo- nium perhibentibus veritati tue. Prospere agit; nempe, in operationibus, que secundum Evange- lium sunt. Sicut ἐν in veritate ambulas. In veritate ambulat, qui secundum evangelicam simplicitatem ambulat. Amóéulare vero hic inquit non tibiarum
amotionem (cum commune sit omnibus animantibus pedes habentibus lioc modo transire de loco in lo-
cum), sed per animi motus ordinate et castigate progredi ; quod pauci eorum etiam qui intelligen- tia przediti sunt, asscquuntur.
Vgns. 4-7, Majorem horum non habeo gratiam quam ut audiam filios meos in veritate ambulare. Charissime, fideliter [acis quidquid operaris in [τα- tres, εἰ hoc in peregrinos. Qui testimonium reddide-
ἁγάπῃ ἐνώπιον Ἐκκλησίας: οὓς xaAóc ποιήσεις C runt eharitati (ue in conspectu Ecclesia : quos be-
apoa&uyrac ἀξίως τοῦ θεοῦ. 'Yzàp γὰρ τοῦ ὀνό- µατες ἐξηῆ.θον, μηδὲν «Ἰαμέάνοντες ἀπὸ τῶν ἐθνῶν. — Τὸ, µειζοτέραν, χατὰ ἀχρίδειαν τὶς Ἑλληνικῆς γλώσσης ἁδόχιμον, ὡς ἐπίτασιν ἐπιτάσει χροσπορίζον.
'Hueic οὖν ógslAousr ἁπολαμδάνει τοὺς τοιούτους, ἵνα συνεργοὶ Υγενώμεθα τῇ dAnOsiq. Ἔ]γραγα τῇ ἘΕκκ.λησίᾳ, ἀν 1) ὁ φιοχκρωτεύων
nefaciens deduces digne Deo. Pro nomine enim ejus profecti sunt, nihil accipientes a gentibus. — Vox μειζοτέραν (ac si Latine dixeris majoriorem) non est secundum proprietatem lingus 0590019: quippe qui 443 exhibet exaggeralionem supra exaggera- . tionem, seu gradum comparativum ex alio compa- rstivo deduetum (1).
Vegas. 8,9. Nosergo debemus suscipere hujusmodi, ul cooperalores simus veritalis. Scripsissem [oreitan Ecclesie ; sed is qui amat. prinaium gerere in eis,
Varie lectiones et note.
(1) Vocem µε τζοτέραν si quis rigorose vertere Latinc vellet, dicerel majoriorem : qua vox non
minus abhorret a genio lingux Latina quam ilfa a proprietate lingue Greca.
83
peie, est pro. ἀναλαμθάνειν, id est, suscipere, sicut illud * : Susceperunt me sicut (eo paratus. ad. pre- dam. Instruit vero nos per héc, soft ekspectaá^- dos egenos, quousque ad aos venerint, sed ian oc- cursum illis prodeunllddi, οξ ενίατή ineéquendos esse, quemadmodum Abrabam faciebat et Lot.
Vgns. 10. Propter hoc si venero, commonebo ejus epera que facit. Si preceptum es nom reddeméam malum pro male; quo modo πάπα isle tàli4 cbm- minatur? Kespondeo preceptum esse, ei qui ín nos peccaverit nullum mhbldih pto &àíd feuder- dum?*. AL si ila peccatur in nos, uL etiam fldei afferatur. impedimentum, huic profecto malum reddendum : ut fecit Paulus Elimz, qui vias Do- «niu Ρεείας dulivertelnt *.
Verbie matignis qarniens in nos à quaii won εἰ ivi enffeiant, nequo 40 auitiptt fratres, et eos vii enacipiunts prekibAt, ct 4ε Féclesia cjivit. Glif- riehs : bempe convitians, mmicditene, indectoat.
Vkzs. t1. €raríssiMe, woli nitas meti, sd
4 mód bom eet. Qui benofatit, et «Όλος 4ul a- facil, non vit Bram. Ευ naHa wii s0- «feas luci mi] tedebDras, ποπ. cortemio "Oltisti sd Belia] *, uon operit ewin , qui. CUgiltiólte €hristi illümibátus vs, — telebéis per. itititiu- nem impiorum et petulantia ἱραο ή Uptra « otnmisceri. Quémiturmudetü enh, iuquit) dui Bene
epetalür, ex. Déà bst, et intellectuslefi 6cututh € άθεοι notitia ipsiu3 petfectüm ; hdeudüe Yétus Tuk
esi, et Viet. verávh. Iubem Detrrh, οἱ sHis vídettfr tanquám Juhrináre ih mundo, rilibnem vítib conti- nelts : itá el tpi nale óperatur, in tegebris ambw- fat; 49 Deuni vidére, seh. qui Bei sent, facere non potest, μες aptus alioram direetor esse ; sel enfibus exésds et. et abominabilía, fexta ilted : * fniquiiato: oió finbwi et'aboihalgs swa.
VgRs. 12-14. Demetrio tesimonium redditur ab vnuibus, et «b. ipsa seritale, eed et nos (estimoxium yvrhibemus : et nosti quoniam Yestimonium nostram velum eit. Multa habui tibi scribére, sed nolui per atramentum εί calami. Spero. autem protinus te videre, et os ad 03 (ogaemur. Pax tibi, Satitant te amici. Saluta amicós nottimmti. Ab omnibss, iilis *ollicet qai weritato;n servant: et ob AAA ipsa verilale qux'efficax verbum e&t. Susnt. οπή hnon- πα], qui habent quidem testimentwm virtutis ; . sed